Երևան, 01.Դեկտեմբեր.2020, 00:00 |
|
1 $ = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ
|
Արծաթ - 0 Դրամ Ոսկի - 0 Դրամ Պլատին - 0 Դրամ
Ինքնաթիռի ուղևորը խարույկ է վառել զուգարանում... Զարիֆը հայտարարել է, որ գիտնականի սպանություն... Ուժայինների և դատարանների մեծ առերեսում վարչա... Ավստրիան չի օգտագործի կորոնավիրուսի դեմ ռուսա... Ռուս խաղաղապահ ուժերը Լեռնային Ղարաբաղում ապա... Գեղարքունիքի ճանապարհներին տեղ-տեղ առկա է մեր... «Էրդողանի «Արդարություն և զարգացում» կուսակցո... Տարածքները շատ արագ տալիս ենք, իսկ գերիներին ... Նուբար Աֆեյանի Moderna-ն COVID-19-ի դեմ պատվա... Անհետ կորած զինվորների, գերիների ծնողներին վա... ԱԺ ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտա... «Հարավկովկասյան երկաթուղի»-ն դատի է տվել ՊԵԿ-... Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվ... Ավստրալիան ԱՄՆ-ի հետ համատեղ հիպերձայնային զե... Ջալալ Հարությունյանի վիրավորվելու հանգամանքը ... Խոշոր ավտովթար և մահվան ելքով վրաերթ Երևանում... Նախորդ շաբաթ սեպտեմբերից ի վեր առաջին անգամ կ... Վերջին պահին տունս կվառեմ, ես էլ՝ մեջը, բայց ... Ճգնաժամային իրավիճակները Բելառուսում և Ղարաբա... Մեկ օրում Հայաստանից Ստեփանակերտ է վերադարձել... Ուշագրավ զանգ Դավիթ Տոնոյանին. Երևան այցի ժամ... Մարալիկում երեխա չի ծնվի՝ ծննդատունը լուծարվո... «Նիկոլոկրատիան» և օխլոսը․ ինչպես պոպուլիստ դե... Մանրամասներ են հրապարակվել Իրանի միջուկային ծ... Արցախի նախագահը «բաժանում է» իշխանությունը. Վ... 13 կետանոց ծրագիր. Ինչ ելք է առաջարկում ԼՀԿ-ն... Վանաձորի հիվանդանոցի փոխարեն՝ կադաստր. «Ժաման... 31 տարի հետո նույն օրը ֆիզիկապես խզվում է մեր... Ինչու իշխանությունը շահագրգռված չէ ՏԻՄ ընտրու... Արևմուտքը բացահայտել է Պուտինի նոր պլանը Երևանի և Կոտայքի մարզի որոշ հասցեներում ժաման... Փաշինյանը դատավորներին կանչել է «մշակելու». «... «Ինձանից հետո՝ թեկուզ ջրհեղեղ»․ Փաշինյանը «ոտ... Ճանապարհներ ենք փնտրում, որ փրկենք Ծիծեռնավան... Այսօր չունենք փրկության որևէ շանս, որովհետև չ... ՀՀ գործող իշխանությունը քաղաքական որոշում ուն... Ադրբեջանական զինված ուժերի դաժանությունները մ... Սոթքի հանքը՝ կռվախնձոր. ինչպե՞ս են կազմակերպվ... 36 ժամ ջուր չի լինելու Երևանում և Կոտայքի մար... ԵՄ-ն ձգտում է Թրամփի հեռանալուց հետո «նորացնե... Cadena SER. «Ռեալի» ֆուտբոլիստները դժգոհ են Զ... ՆԱՏՕ-ն պետք է ավելի շատ մտածի ինչպես դիմակայե... «Նյուելս Օլդ Բոյզի» նախագահ. Չէի կասկածում, ո... Թուրքիան հետ է կանչել Արեւելյան Միջերկրական ծ... Կամբոջայում հայտնաբերել են երկրի տարածքում կո... «Մանչեսթեր Յունայթեդը» ցանկանում է վերադարձնե... Ինչո՞ւ է լավ սնվելն այդքան կարեւոր համավարակի... Ուեբսթերի բառարանը հայտնել է տարվա բառը ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը հորդորել է ընդլայնե... Արեգակի վրա հզոր բռնկում է տեղի ունեցել Առաջին անգամ ԱՄԷ-ն ու Ֆրանսիան մասնակցում են ... Եվրոպական հանձնաժողովը սահմանափակել է Եվրոպայ... Դեկտեմբերի 1-ին ԱՄՆ-ի դեսպանատան դիմաց կմեկնա... «Նապոլիի» նախկին ֆուտբոլիստ. Չնայած իր թերութ... Սարկոզին առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր... ՔԿ-ում հանդիպումներ են տեղի ունեցել արգելված ... Սպիտակ տանը կատու կբնակվի Կորոնավիրուսի դեմ Moderna-ի մշակած պատվաստանյ... Համերգ-ցուցահանդես՝ նվիրված Արամ Խաչատրյանի զ... Վրաստանի Դմանիս քաղաքից հարավ-արեւմուտք 4 բալ... «Չեմ կարող լինել ոչ քաղաքականացված, կիսաքաղաք... ՊՍԺ-ն ու «Յուվենտուսը» կարող են ֆուտբոլիստներ... Հունաստանը, Կիպրոսը, Ֆրանսիան, Եգիպտոսը եւ ԱՄ... Ավտովթար Չարենցավան քաղաքում. կա տուժած Լապորտա. Իմ նախագահության տարիներին «Ինտերը» ... «Կոմերսանտ». «Մոսադը» միջուկային ռեակցիա է սկ... «Վալենտինան կենդանի ելույթ է ունեցել, դրանում... Կատարվում է ռազմական գործողությունների բացթող... Իրանում հայտարարել են, որ պարզել են, թե ով է ... Եթե էսօր պիտի տարհանեին, ինչու՞ նրանց խաբելով... Միքայել Մինասյանը տեսանյութ է հրապարակել․ «Ռե... «Իմ քայլի» պատգամավորի տան մոտ ակցիա իրականաց... Պետրոս Ղազարյանի հարցազրույցը ՀՅԴ անդամ Գեղամ... Շիրակի փոխմարզպետն աշխատանքից ազատման դիմում ... Ավագանու անդամները հանդիպել են ՔՊ վարչության ... ՌԴ ՊՆ. Ղարաբաղում հրադադարը պահպանվում է շփմա... Հրդեհ՝ Մինաս Ավետիսյան 2-րդ փողոցի տներից մեկ... Այսպես ստացվեց, որովհետեւ բոլորդ խոսում էիք. ... Սուրեն Պապիկյանն այսօր ներկայացրել է Կոտայքի ... Չեղարկվել է Նիկոլ Փաշինյանի այցը ՌԴ. Mediapor... ԲԴԽ նախագահ Ռուբեն Վարդազարյանը եւ 3 անդամ հր... Սահմանափակումները չեն գործի. յուրաքանչյուր դպ... Կա մի մեղավոր՝ Նիկոլ Վովայի Փաշինյան. մեզ ասո... Արցախի 15 հանքավայրերից 13–ն անցել է թշնամուն... Իսկապես կարդացեք նախագահ Տեր-Պետրոսյանի գնահա... Էկոնոմիկայի նախարարն անդրադարձավ ՀՀ շուկան Ադ... Այս ընթացքում ավելի քան 600 մարմին է հանվել հ... Արմեն Սարգսյանը նամակ է հղել Պուտինին՝ աջակցե... Երեւանի հանրակրթական ուսումնական հաստատությու... Ձմեռը կարող է սրել կորոնավիրուսի համավարակը. ... Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով բողոքի ա... Շաքարավազի, ձեթի, կարագի թանկացումն առավելապե... Իրանի դատական իշխանություններն աշխատանքային խ... Սյունիքի մարզպետ Հունան Պողոսյանը հրաժարականի... Շրի Լանկայում պահակները կրակել են 8 բանտարկյա... Անկեղծ ասած, որևէ ձևով չէի շահարկի գերիների վ... «Մերօրյա հերոսները». Վահե Մելիքսեթյան. Հոկտեմ... Կապիտուլյանտը երազում է Մոսկվայում հանդիպում ... Դեկտեմբեր ամսվա կենսաթոշակների վճարման գործըն... «Մանկական Եվրատեսիլ-2020»-ում հաղթել է Ֆրանսի...

Ջուլֆայում պատմական հայկական հուշարձանները ոչնչացվել են․ Ոմանք դա «մշակութային ցեղասպանություն» են անվանում․ LATimes

Դարեր շարունակ Ջուլֆայի սուրբ խաչքարերը՝ 16-րդ դարի հսկայական եւ հարուստ զարդանախշերով հուշաքարերը, կանգնած են եղել Արաքսի ափերին՝ զգոնությամբ պահպանելով աշխարհի խոշորագույն միջնադարյան հայկական գերեզմանոցը։ Երկրաշարժերը, պատերազմներն ու վանդալիզմը նոսրացրել են նրանց շարքերը, բայց 20-րդ դարի կեսերին հազարավոր խաչքարեր դեռեւս կանգուն էին, գրում է LATimes-ը։

Մինչդեռ այսօր Ջուլֆայում՝ Ադրբեջանի հեռավոր նախիջեւանյան տարածարջանում չկա ոչ մի խաչքար։ Չնայած դրանց պաշտպանության վերաբերյալ ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի 2000 թվականի հանձնարարությանը, Hyperallergic ամսագրում այս տարի հրապարակված վկայությունները ցույց են տալիս, որ հուշարձանները թաքուն եւ պարբերաբար ոչնչացվել են՝ Նախիջեւանում հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացման Ադրբեջանի վարած քաղաքականության շրջանակներում։


Հոդվածում նշվում է, որ ավերածությունների մասշտաբներն ապշեցնում են․ 89 միջնադարյան եկեղեցիներ, 5840 խաչքար եւ 22 000 տապանաքար։ Նշված հոդվածի համահեղինակ 33-ամյա Սիմոն Մաղաքյանը 1997-2006 թվականներին Ադրբեջանում եկեղեցիների եւ հուշարձանների ոչնչացումն անվանել է «XXI դարի մշակութային ցեղասպանություն»։

Ակտիվիստների խոսքերով, 2003 եւ 2009 թվականների արբանյակային լուսանկարները վկայում են Ջուլֆայում աշխարհի ամենամեծ միջնադարյան հայկական գերեզմանոցի ոչնչացման մասին։

Մաղաքյանը ցույց է տալիս «առաջ եւ հետո» լուսանկարների սլայդներ, արբանակային լուսանկարներ, ադրբեջանական արխիվային փաստաթղթեր ու տեսագրություններ՝ ադրբեջանական բանակի կողմից հայկական սրբավայրերի ու արտեֆակների ոչնչացման ապացույցներ։

Ի տարբերություն «Իսլամական պետության» եւ թալիբների, որոնք նպաստել են պատմական ավերակների ու հուշարձանների ոչնչացմանը, ադրբեջանական պաշտոնյաները հերքում են, որ հայկական գերեզմանոցներն ու եկեղեցիները, որոնց մասին խոսվում է, երբեւէ գոյություն են ունեցել։

«Դա ավելի վատ է, քան այն ինչ անում էր «Իսլամական պետությունը»,- ասում է Մաղաքյանը,- «Ինչպե՞ս կարող էր աշխարհը անտեսել դա։ Ինչպե՞ս Ադրբեջանը անպատիժ մնաց։ Եւ եթե ես չպատմեմ այս պատմությունը, ապա ո՞վ դա կանի։ Ես երբեք չեմ ների ինձ, եթե աշխարհը չիմանա մեր ժամանակների ամենամեծ մշակութային ցեղասպանության մասին»։

Նախիջեւանը մեկուսացված տարածաշրջան է, որը վերահսկվում է Ադրբեջանի կողմից, սակայն առանձնացված է այս երկրի մնացած մասից, որը շրջապատված է Հայաստանով, Իրանով եւ Թուրքիայով։ Պատմականորեն հայկական Նախիջեւանի տարածքը այսօր բնակեցված է առավելապես ադրբեջանցի թուրքերով։ Մաղաքյանն այն բնութագրեց որպես «նախկին Խորհրդային Միության Հյուսիսային Կորեա», որին ակնդետ հետեւում էին եւ խստորեն վերահսկում։ Մասնավորապես, Ջուլֆան դժվարամատչելի է, այն տեղակայված է Նախիջեւանի եւ Իրանի միջեւ հարավային ռազմականացված սահմանի երկայնքով։

Մաղաքյանների ընտանիքը տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ, երբ Սիմոնը 16 տարեկան էր։ Երեք տարի անց, 2005թ․, Մաղաքյանը սովորելիս է եղել քոլեջում, երբ պատահաբար աչքով է ընկել ռուսական տեղեկատվական գործակալության թղթակցությունն այն մասին, թե ինչպես են ադրբեջանական զիվորները Ջուլֆայում մուրճով ջարդում խաչքարերն ու թափում դրանք Արաքսի մեջ (Տեսանյութը նկարահանել էր Նշան Թոփուզյանը՝ հայ եպիսկոպոս, որն ապրում էր սահմանի այն կողմում՝ Իրանում):

Սառա Պիկմանը, որը նույնպես հոդվածի համահեղինակն է, համարյա նույն ժամանակ տեսել է Թոփուզյանի տեսագրությունը։ Այժմ նա պատմական գիտությունների թեկնածու է Ելի համալսարանում, իսկ այն ժամանակ նա հնագետ ուսանող էր Չիկագոյի համալսարանում եւ որոշել էր Ջուլֆայի ոչնչացված խաչքարերի պատմությունը հրապարակել «Հնագիտություն» ամսագրում։

Մաղաքյանը հոդվածը կարդալուց հետո կապվել է Պիկմանի հետ, եւ նրանք սկսել են միասին աշխատել, որպեսզի հավաքեն եւ ներկայացնեն ականատեսների վկայությունները, պատմական լուսանկարները եւ այլ ապացույցներ։ 2006թ․ նրանք դրամ են հավաքել «առաջ եւ հետո» արբանյակային լուսանկարների գնման համար եւ նկարահանել են կարճ փաստագրական «Արաքսի նոր արցունքները» ֆիլմը։

Մոտ 20 խաչքարեր, որոնք խորհրդային տարիներին հանվել են Ջուլֆայից, պահպանվում են աշխարհով մեկ թանգարանների հավաքածուներում, այդ թվում՝ Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն» արվեստների թանգարանում (Թանգարանը խաչքարերն անցյալ տարի ներառել էր «Հայաստան» հայտնի ցուցահանդեսում)։

Մաղաքյանը ոչ միայն անտրտունջ տարածում է մշակութային այդ կորստի մասին տեղեկատվությունը։ Այժմ նա ՄԱԿ Անվտանգության խորհրդին համոզում է Նախիջեւանում Ադրբեջանի գործողությունների հետաքննություն սկսել։

Նրա խոսքերով, իր գլխավոր նպատակը պարզապես ստիպելն է, որ աշխարհը վկայի մշակութային ցեղասպանության ակտի մասին։

 

դիտվել է 196 անգամ
Ինքնաթիռի ուղևորը խարույկ է վառել զուգարանում... Զարիֆը հայտարարել է, որ գիտնականի սպանություն... Ուժայինների և դատարանների մեծ առերեսում վարչա... Ավստրիան չի օգտագործի կորոնավիրուսի դեմ ռուսա... Ռուս խաղաղապահ ուժերը Լեռնային Ղարաբաղում ապա... Գեղարքունիքի ճանապարհներին տեղ-տեղ առկա է մեր... «Էրդողանի «Արդարություն և զարգացում» կուսակցո... Տարածքները շատ արագ տալիս ենք, իսկ գերիներին ... Նուբար Աֆեյանի Moderna-ն COVID-19-ի դեմ պատվա... Անհետ կորած զինվորների, գերիների ծնողներին վա... ԱԺ ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտա... «Հարավկովկասյան երկաթուղի»-ն դատի է տվել ՊԵԿ-... Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվ... Ավստրալիան ԱՄՆ-ի հետ համատեղ հիպերձայնային զե... Ջալալ Հարությունյանի վիրավորվելու հանգամանքը ... Խոշոր ավտովթար և մահվան ելքով վրաերթ Երևանում... Նախորդ շաբաթ սեպտեմբերից ի վեր առաջին անգամ կ... Վերջին պահին տունս կվառեմ, ես էլ՝ մեջը, բայց ... Ճգնաժամային իրավիճակները Բելառուսում և Ղարաբա... Մեկ օրում Հայաստանից Ստեփանակերտ է վերադարձել... Ուշագրավ զանգ Դավիթ Տոնոյանին. Երևան այցի ժամ... Մարալիկում երեխա չի ծնվի՝ ծննդատունը լուծարվո... «Նիկոլոկրատիան» և օխլոսը․ ինչպես պոպուլիստ դե... Մանրամասներ են հրապարակվել Իրանի միջուկային ծ... Արցախի նախագահը «բաժանում է» իշխանությունը. Վ... 13 կետանոց ծրագիր. Ինչ ելք է առաջարկում ԼՀԿ-ն... Վանաձորի հիվանդանոցի փոխարեն՝ կադաստր. «Ժաման... 31 տարի հետո նույն օրը ֆիզիկապես խզվում է մեր... Ինչու իշխանությունը շահագրգռված չէ ՏԻՄ ընտրու... Արևմուտքը բացահայտել է Պուտինի նոր պլանը Երևանի և Կոտայքի մարզի որոշ հասցեներում ժաման... Փաշինյանը դատավորներին կանչել է «մշակելու». «... «Ինձանից հետո՝ թեկուզ ջրհեղեղ»․ Փաշինյանը «ոտ... Ճանապարհներ ենք փնտրում, որ փրկենք Ծիծեռնավան... Այսօր չունենք փրկության որևէ շանս, որովհետև չ... ՀՀ գործող իշխանությունը քաղաքական որոշում ուն... Ադրբեջանական զինված ուժերի դաժանությունները մ... Սոթքի հանքը՝ կռվախնձոր. ինչպե՞ս են կազմակերպվ... 36 ժամ ջուր չի լինելու Երևանում և Կոտայքի մար... ԵՄ-ն ձգտում է Թրամփի հեռանալուց հետո «նորացնե... Cadena SER. «Ռեալի» ֆուտբոլիստները դժգոհ են Զ... ՆԱՏՕ-ն պետք է ավելի շատ մտածի ինչպես դիմակայե... «Նյուելս Օլդ Բոյզի» նախագահ. Չէի կասկածում, ո... Թուրքիան հետ է կանչել Արեւելյան Միջերկրական ծ... Կամբոջայում հայտնաբերել են երկրի տարածքում կո... «Մանչեսթեր Յունայթեդը» ցանկանում է վերադարձնե... Ինչո՞ւ է լավ սնվելն այդքան կարեւոր համավարակի... Ուեբսթերի բառարանը հայտնել է տարվա բառը ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը հորդորել է ընդլայնե... Արեգակի վրա հզոր բռնկում է տեղի ունեցել Առաջին անգամ ԱՄԷ-ն ու Ֆրանսիան մասնակցում են ... Եվրոպական հանձնաժողովը սահմանափակել է Եվրոպայ... Դեկտեմբերի 1-ին ԱՄՆ-ի դեսպանատան դիմաց կմեկնա... «Նապոլիի» նախկին ֆուտբոլիստ. Չնայած իր թերութ... Սարկոզին առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր... ՔԿ-ում հանդիպումներ են տեղի ունեցել արգելված ... Սպիտակ տանը կատու կբնակվի Կորոնավիրուսի դեմ Moderna-ի մշակած պատվաստանյ... Համերգ-ցուցահանդես՝ նվիրված Արամ Խաչատրյանի զ... Վրաստանի Դմանիս քաղաքից հարավ-արեւմուտք 4 բալ... «Չեմ կարող լինել ոչ քաղաքականացված, կիսաքաղաք... ՊՍԺ-ն ու «Յուվենտուսը» կարող են ֆուտբոլիստներ... Հունաստանը, Կիպրոսը, Ֆրանսիան, Եգիպտոսը եւ ԱՄ... Ավտովթար Չարենցավան քաղաքում. կա տուժած Լապորտա. Իմ նախագահության տարիներին «Ինտերը» ... «Կոմերսանտ». «Մոսադը» միջուկային ռեակցիա է սկ... «Վալենտինան կենդանի ելույթ է ունեցել, դրանում... Կատարվում է ռազմական գործողությունների բացթող... Իրանում հայտարարել են, որ պարզել են, թե ով է ... Եթե էսօր պիտի տարհանեին, ինչու՞ նրանց խաբելով... Միքայել Մինասյանը տեսանյութ է հրապարակել․ «Ռե... «Իմ քայլի» պատգամավորի տան մոտ ակցիա իրականաց... Պետրոս Ղազարյանի հարցազրույցը ՀՅԴ անդամ Գեղամ... Շիրակի փոխմարզպետն աշխատանքից ազատման դիմում ... Ավագանու անդամները հանդիպել են ՔՊ վարչության ... ՌԴ ՊՆ. Ղարաբաղում հրադադարը պահպանվում է շփմա... Հրդեհ՝ Մինաս Ավետիսյան 2-րդ փողոցի տներից մեկ... Այսպես ստացվեց, որովհետեւ բոլորդ խոսում էիք. ... Սուրեն Պապիկյանն այսօր ներկայացրել է Կոտայքի ... Չեղարկվել է Նիկոլ Փաշինյանի այցը ՌԴ. Mediapor... ԲԴԽ նախագահ Ռուբեն Վարդազարյանը եւ 3 անդամ հր... Սահմանափակումները չեն գործի. յուրաքանչյուր դպ... Կա մի մեղավոր՝ Նիկոլ Վովայի Փաշինյան. մեզ ասո... Արցախի 15 հանքավայրերից 13–ն անցել է թշնամուն... Իսկապես կարդացեք նախագահ Տեր-Պետրոսյանի գնահա... Էկոնոմիկայի նախարարն անդրադարձավ ՀՀ շուկան Ադ... Այս ընթացքում ավելի քան 600 մարմին է հանվել հ... Արմեն Սարգսյանը նամակ է հղել Պուտինին՝ աջակցե... Երեւանի հանրակրթական ուսումնական հաստատությու... Ձմեռը կարող է սրել կորոնավիրուսի համավարակը. ... Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով բողոքի ա... Շաքարավազի, ձեթի, կարագի թանկացումն առավելապե... Իրանի դատական իշխանություններն աշխատանքային խ... Սյունիքի մարզպետ Հունան Պողոսյանը հրաժարականի... Շրի Լանկայում պահակները կրակել են 8 բանտարկյա... Անկեղծ ասած, որևէ ձևով չէի շահարկի գերիների վ... «Մերօրյա հերոսները». Վահե Մելիքսեթյան. Հոկտեմ... Կապիտուլյանտը երազում է Մոսկվայում հանդիպում ... Դեկտեմբեր ամսվա կենսաթոշակների վճարման գործըն... «Մանկական Եվրատեսիլ-2020»-ում հաղթել է Ֆրանսի...
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan