Երևան, 19.Հուլիս.2024, 00:00 |
Կրծքով կերակրումը՝ առողջ սերունդների գրավական... Երևանի բնակչուհին մեկ տարի ենթարկվել է սեռակա... Ուժեղ քամուց ծառը կոտրվել և ընկել է քաղաքացին... Կոտայքի մարզում վթարված ինքնաթիռն ուսումնամար... Շիրակի փողոցում այրվել է ավտոմեքենա. կան տուժ... «Կանաչապատում և շրջակա միջավայրի պահպանությու... Կոտայքի մարզում ինքնաթիռ է կործանվել․ կա 2 զո... Այն, ինչ տեղի է ունենում Բայդենի շուրջ, դասակ... Երգչուհին բեյսբոլի խաղից առաջ հարբած երգել է ... Ի՞նչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին Աստղագուշակ՝ հուլիսի 19-ի համար Երևանի և մարզերի որոշ հասցեներում լույս չի լի... Գազ չի լինի Արցախի ներկայացուցչությունում փակ հանդիպում է... Բնակարան Կոտայքում, 2,5 մլն դրամ հաշվին, 24 մ... Ընդդիմադիր դաշտը պատրաստվում է սեպտեմբերին. գ... ՏԿԵ նախարարի հայտարարագիրն ու թոշակառու մոր 2... Ալիևի պահանջը ընթացքի մեջ․ «Հրապարակ» Հանդիպել բոլորի հետ, բացի Ալիևից․ «Հրապարակ» ... 103 շտապօգնության ծառայության հեռախոսահամարի ... Պահանջել են բացել փակագծերը. տեղեկություններ ... 500-ից ավելի գովազդային վահանակ է հեռացվել Արտակարգ դեպք՝ Երևանում․ «Mercedes»-ը վերածվե... Մարզպետն այցելել է օրերս վթարի ենթարկված Շիրա... Դեսպան Մկրտչյանն անդրադարձել է Խաղաղության խա... Էրդողանը դատապարտել է Թրամփի դեմ օրերս կատարվ... Նորմալ է ինքնիշխան երկրի խնդրանքին պատասխանել... ԲՏԱ նախարարը վերահաստատել է հանձնառությունը Հ... Հանրապետության 233 համայնք սողանքային վտանգավ... Ջրափոսում հայտնված քաղաքացին փորձում է «ձուկ»... Կապի խափանման հետևանքով շտապօգնության 103 հեռ... Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել Ֆրանսիայի նախագ... Հարավ-արևմտյան թաղամասում անձրևի հետևանքով հե... Այրվում են էտի արդյունքում կուտակված ճյուղերը... Ինչո՞ւ է Բաքուն միտումնավոր «ցրում» Երևանի հե... Նիկոլ Փաշինյանը ոչ ֆորմալ հանդիպումներ է ունե... Շառլ Միշելն առանձին հանդիպումներ է ունեցել Փա... Հրդեհ է բռնկվել «Կանաչապատում» ՀՈԱԿ-ի տարածքո... Փաշինյանն ու Շոլցը քննարկել են հայ-ադրբեջանակ... ԱՄՆ-ն Հայաստանը դիտարկում է որպես ՌԴ-ի դեմ հա... Հայտնի է՝ ով կկատարի Արաբկիրի թաղապետի պարտակ... Գողացել էր տանիքում թաքցրած ոսկյա զարդերը. գո... Փաշինյանը Չեխիայի վարչապետին ներկայացրել է ՀՀ... Ուջան-Ագարակ ավտոճանապարհին այրվել է ավտոմեքե... Լոնդոնից իրարամերժ հայտարարություններ ենք լսո... Երևանում է Թբիլիսիի քաղաքային խորհրդի նախագահ... Քննարկվել է եզդիերենի ուսուցման ամբիոն հիմնել... Նեթանյահուն դեմ է Իսրայելի վրա ՀԱՄԱՍ-ի հարձակ... Խուլիգանություն և դանակահարություն՝ հանգստի կ... Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանն ընդունել է Էկոնոմ... Մարիա Գաբրիելյանն ընտրվել է Սիրիայի խորհրդարա... ՃՏՊ` Երևան-Մեղրի ավտոճանապարհին․ կա տուժած Երկրաշարժ` Երևան քաղաքից 16 կմ հարավ Երկրաշարժ՝ Թուրքիայում, այն զգացվել է նաև Հայ... Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է ԱՄՆ դեսպանին Փաշինյանը Լյուքսեմբուրգի իր պաշտոնակցի հետ քն... Եղիազար Վարդանյանը Իրանի դեսպանի հետ քննարկել... Փրկարարները երկու հողմավար բազեի անվնաս տեղափ... Սև ծովում ՆԱՏՕ-ի ռազմանավերի մշտական ներկայու... Արարատ Միրզոյանն ու Միացյալ Թագավորությանը նե... Վարչապետը մասնակցել է «Պաշտպանելով և ապահովել... Հանձնուքից հայտնաբերվել են կասկածելի դեղահաբե... Կոտայքում բախվել են «Honda»-ն ու «Nissan X-Tr... Հակոբ Արշակյանը Մարտին Չունգոնգին է ներկայացր... Ֆրանսիայի Ազգային ժողովը ստորին պալատի նախագա... Տարադրամի փոխարժեքները այսօրվա դրությամբ Ջրափրկարարները քաղաքացուն դուրս են բերել ափ․ ... Պապիկյանն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Հայաստան-... 28-ամյա երիտասարդի սպանության փորձի հանգամանք... Միջնորդություն են ներկայացրել դատարան՝ Ստեփան... Ադրբեջանը մերժել է Լոնդոնում Փաշինյան-Ալիև հա... Հնարավոր է՝ նույնիսկ չհասկանաք՝ ինչպես է ձեր ... Ադրբեջանական կողմը հայտնում է, որ Փաշինյանը հ... Սպասվում են տեղումներ. օդի ջերմաստիճանը կնվազ... Իլհամ Ալիևը ժամանել է ԵՔՀ գագաթնաժողով Երևանում որոշ փողոցներ փակ կլինեն «Երեկ իմ դիմումի համաձայն ազատվել եմ պաշտոնից... Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել Նիդերլանդների ն... Հեղուկ գազի շուկան խիստ մրցակցային է․ ՄՊՀ Թբիլիսիի քաղաքային խորհրդի նախագահ Գիորգի Տղե... «Մերսեդեսի» 49-ամյա վարորդը մահացել է Փաշինյանը մասնակցում է Եվրոպական քաղաքական հա... Հայաստանից 149 շախմատիստ մասնակցում է Վրաստան... «Սևան» ՔԿՀ-ի ծառայողները կանխել են թմրամիջոցն... Երկաթե թիթեղը պոկվել և ընկել է գազատար խողովա... Մեկ օրում արձանագրվել է 11 ավտովթար. 1 մարդ զ... Ծառը կոտրվել և ընկել է էլեկտրական լարերի վրա ... Վիճաբանությունը վերածվել է ծեծկռտուքի, հնչել ... Ադրբեջանը կանգ չի առնում և իր կեղծ խաղաղասիրա... Հայաստանը պատրաստ է 2025 թ․ ընդունել «Ծրագրավ... Հաճելի էր հանդիպել իմ հայրենի Կալիֆոռնիայից ժ... Բայդենը վարակվել է կորոնավիրուսով Ի՞նչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին Կրակոցներ՝ Սևանի հանգստյան գոտիներից մեկում․ ... Աստղագուշակ՝ հուլիսի 18-ի համար «Նիսյայով բուժում»՝ հիվանդանոցների հաշվին․ «Հ... Էլեկտրաէներգիայի անջատումներ՝ Երևանում և մարզ... Գազ չի լինելու․ հասցեներ Պատգամավորի կինը ոչ միայն հանքն է ընդլայնում,... Հայաստանցիները երկու օրում մոտ 60 մլն դոլարի ...

Արցախահայերի բռնի տեղահանումը անհաղթահարելի մշակութային և հումանիտար ճգնաժամ է ստեղծել

2000 թվականի դեկտեմբերի 4-ի ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 55/76 բանաձևով հունիսի 20-ը նշվում է որպես Փախստականների համաշխարհային օր՝ աշխարհում փախստականների մասին իրազեկվածության բարձրացման նպատակով։ Սա ևս մեկ ազդակ է աշխարհին հիշեցնելու բռնի տեղահանված արցախահայերի իրավունքների խախտումների, այդ թվոււմ՝ մշակույթի իրավունքի խախտումների մասին, որի պատճառով նրանք զրկված են իրենց պատմամշակութային վայրեր այցելելու, համայնքի մշակութային կյանքին մասնակցելու և ավանդական գիտելիքը սերունդներին փոխանցելու հնարավորությունից։ Այս մասին գրում է monumentwatch.org-ը:

Ադրբեջանի սանձազերծած 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի և 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի ռազմական գործողությունների արդյունքում Արցախից բռնի տեղահանվածների ընդհանուր թիվն ավելի քան 120 հազար է։

Բռնի տեղահանության արդյունքում արցախահայերը տարանջատվել են իրենց սոցիալ-մշակութային արժեքներից, զրկվել պատմական հայրենիքի բնության, հուշարձանների, համայնքի և մշակութային լանդշաֆտի հետ կապված գիտելիքը, սովորույթներն ու պրակտիկաներն իրացնելու և ապագա սերունդներին փոխանցելու հնարավորությունից։ Պատմա-մշակութային հուշարձաններից բռնի հեռացումը, դրանց ոչնչացումն ու պղծումն անհաղթահարելի մարտահրավերներ են ստեղծել մշակույթի իրավունքի համապարփակ իրացման համար: Համայնքային կյանքի կազմաքանդման գործընթացը, բնական մշակութային միջավայրից ու լանդշաֆտից հեռացումը պատճառ են դարձել նաև ոչ նյութական ժառանգության բազմաթիվ տարրերի՝ բարբառի, ավանդական ուտեստների, արհեստների, տոների, փառատոների, համայնքային խաղերի, գյուղատնտեսական և կենցաղավարման մշակույթի աստիճանական անհետացմանը, մշակութային ոչ ֆորմալ կրթության կասեցմանն ու ստեղծել ինքնության ամբողջականության պահպանության համակարգային խնդիրներ։

Հիշյալ բոլոր գործընթացները ուղիղ կերպով առնչվում են արցախահայերի մշակույթի իրավունքի խախտումների և իրացման խնդիրների հետ։

Մշակույթի իրավունքի առաջին համընդհանուր երաշխիքը «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների վերաբերյալ» հռչակագրի 27-րդ հոդվածն է․ «Յուրաքանչյուր ոք ունի համայնքի մշակութային կյանքին ազատորեն մասնակցելու (United Nations. 1948. Universal Declaration of Human Rights, Art. 27.1. Paris: United Nations), արվեստը վայելելու, գիտական առաջընթացին և դրա օգուտներին մասնակցելու իրավունք» ամրագրումով: Վերջինիս ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մեկնաբանությունը հաստատել է, որ համայնքի մշակութային կյանքին մասնակցելու իրավունքը երաշխավորում է նաև մշակութային ժառանգության հասանելիության, մշակութային պրակտիկաներին մասնակցելու և վայելելու յուրաքանչյուրի իրավունքը։

Մշակույթի իրավունքի քննության մեկ այլ առանցքային աղբյուր է ՄԱԿ-ի «Տնտեսական, սոցիալական, քաղաքական և մշակութային իրավունքների» միջազգային Դաշնագրի 15-րդ հոդվածը, որն իր 1/ա կետով մշակույթի իրավունքը սահմանում է որպես «․․․յուրաքանչյուր անհատի՝ իր մշակութային կյանքին մասնակցելու իրավունք (Committee on Economic, Social and Cultural Rights, 2009, General Comment No. 21)»։

Շատ փորձագետների գնահատմամբ բռնի տեղահանումը շարունակվող պատերազմի ձև և բռնություն է՝ գերազանցելով նույնիսկ պատերազմի արհավիրքները։ Այն նաև հանցագործություն է միջազգային սովորութային իրավունքի համաձայն (International Committee of the Red Cross; ICRC; 2019, April; Displacement in Times of Armed Conflict: How International Humanitarian Law Protects in War and Why It Matters. p. 22)։

Փորձելով գնահատել բռնի տեղահանման արդյունքում արցախահայերի մշակույթի իրավունքի խախտումները, մենք առերեսվում ենք մի քանի խնդիրների, որոնք ներառում են մշակութային ժառանգության տարածքներ մուտքի արգելումը, մշակութային պրակտիկաների, ինքնության շարունակականության և վերստեղծման կասեցումը, հոգեբանական տրավմաները և ինքնության ժխտումը։ Համայնքների բռնի տարհանման ու ինքնության տարրերի օտարման բացասական հետևանքներից է նաև անցյալի սոցիալական հիշողության մթագնումը։

Արցախահայերի բռնի տեղահանումը անհաղթահարելի մշակութային և հումանիտար ճգնաժամ է ստեղծել։ Փախստականների միջազգային այս օրը հրամայական է՝ ճանաչել և անդրադառնալ նրանց մշակութային իրավունքների խախտումներին: Արցախահայերի հարուստ մշակութային ժառանգության պաշտպանությունն ու պահպանումը ոչ միայն արդարության խնդիր է, այլև էական համաշխարհային մշակութային խճանկարի բազմազանությունն ու հարստությունը պահպանելու հրամայական։

Այս թեմայով

Կրծքով կերակրումը՝ առողջ սերունդների գրավական... Երևանի բնակչուհին մեկ տարի ենթարկվել է սեռակա... Ուժեղ քամուց ծառը կոտրվել և ընկել է քաղաքացին... Կոտայքի մարզում վթարված ինքնաթիռն ուսումնամար... Շիրակի փողոցում այրվել է ավտոմեքենա. կան տուժ... «Կանաչապատում և շրջակա միջավայրի պահպանությու... Կոտայքի մարզում ինքնաթիռ է կործանվել․ կա 2 զո... Այն, ինչ տեղի է ունենում Բայդենի շուրջ, դասակ... Երգչուհին բեյսբոլի խաղից առաջ հարբած երգել է ... Ի՞նչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին Աստղագուշակ՝ հուլիսի 19-ի համար Երևանի և մարզերի որոշ հասցեներում լույս չի լի... Գազ չի լինի Արցախի ներկայացուցչությունում փակ հանդիպում է... Բնակարան Կոտայքում, 2,5 մլն դրամ հաշվին, 24 մ... Ընդդիմադիր դաշտը պատրաստվում է սեպտեմբերին. գ... ՏԿԵ նախարարի հայտարարագիրն ու թոշակառու մոր 2... Ալիևի պահանջը ընթացքի մեջ․ «Հրապարակ» Հանդիպել բոլորի հետ, բացի Ալիևից․ «Հրապարակ» ... 103 շտապօգնության ծառայության հեռախոսահամարի ... Պահանջել են բացել փակագծերը. տեղեկություններ ... 500-ից ավելի գովազդային վահանակ է հեռացվել Արտակարգ դեպք՝ Երևանում․ «Mercedes»-ը վերածվե... Մարզպետն այցելել է օրերս վթարի ենթարկված Շիրա... Դեսպան Մկրտչյանն անդրադարձել է Խաղաղության խա... Էրդողանը դատապարտել է Թրամփի դեմ օրերս կատարվ... Նորմալ է ինքնիշխան երկրի խնդրանքին պատասխանել... ԲՏԱ նախարարը վերահաստատել է հանձնառությունը Հ... Հանրապետության 233 համայնք սողանքային վտանգավ... Ջրափոսում հայտնված քաղաքացին փորձում է «ձուկ»... Կապի խափանման հետևանքով շտապօգնության 103 հեռ... Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել Ֆրանսիայի նախագ... Հարավ-արևմտյան թաղամասում անձրևի հետևանքով հե... Այրվում են էտի արդյունքում կուտակված ճյուղերը... Ինչո՞ւ է Բաքուն միտումնավոր «ցրում» Երևանի հե... Նիկոլ Փաշինյանը ոչ ֆորմալ հանդիպումներ է ունե... Շառլ Միշելն առանձին հանդիպումներ է ունեցել Փա... Հրդեհ է բռնկվել «Կանաչապատում» ՀՈԱԿ-ի տարածքո... Փաշինյանն ու Շոլցը քննարկել են հայ-ադրբեջանակ... ԱՄՆ-ն Հայաստանը դիտարկում է որպես ՌԴ-ի դեմ հա... Հայտնի է՝ ով կկատարի Արաբկիրի թաղապետի պարտակ... Գողացել էր տանիքում թաքցրած ոսկյա զարդերը. գո... Փաշինյանը Չեխիայի վարչապետին ներկայացրել է ՀՀ... Ուջան-Ագարակ ավտոճանապարհին այրվել է ավտոմեքե... Լոնդոնից իրարամերժ հայտարարություններ ենք լսո... Երևանում է Թբիլիսիի քաղաքային խորհրդի նախագահ... Քննարկվել է եզդիերենի ուսուցման ամբիոն հիմնել... Նեթանյահուն դեմ է Իսրայելի վրա ՀԱՄԱՍ-ի հարձակ... Խուլիգանություն և դանակահարություն՝ հանգստի կ... Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանն ընդունել է Էկոնոմ... Մարիա Գաբրիելյանն ընտրվել է Սիրիայի խորհրդարա... ՃՏՊ` Երևան-Մեղրի ավտոճանապարհին․ կա տուժած Երկրաշարժ` Երևան քաղաքից 16 կմ հարավ Երկրաշարժ՝ Թուրքիայում, այն զգացվել է նաև Հայ... Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է ԱՄՆ դեսպանին Փաշինյանը Լյուքսեմբուրգի իր պաշտոնակցի հետ քն... Եղիազար Վարդանյանը Իրանի դեսպանի հետ քննարկել... Փրկարարները երկու հողմավար բազեի անվնաս տեղափ... Սև ծովում ՆԱՏՕ-ի ռազմանավերի մշտական ներկայու... Արարատ Միրզոյանն ու Միացյալ Թագավորությանը նե... Վարչապետը մասնակցել է «Պաշտպանելով և ապահովել... Հանձնուքից հայտնաբերվել են կասկածելի դեղահաբե... Կոտայքում բախվել են «Honda»-ն ու «Nissan X-Tr... Հակոբ Արշակյանը Մարտին Չունգոնգին է ներկայացր... Ֆրանսիայի Ազգային ժողովը ստորին պալատի նախագա... Տարադրամի փոխարժեքները այսօրվա դրությամբ Ջրափրկարարները քաղաքացուն դուրս են բերել ափ․ ... Պապիկյանն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Հայաստան-... 28-ամյա երիտասարդի սպանության փորձի հանգամանք... Միջնորդություն են ներկայացրել դատարան՝ Ստեփան... Ադրբեջանը մերժել է Լոնդոնում Փաշինյան-Ալիև հա... Հնարավոր է՝ նույնիսկ չհասկանաք՝ ինչպես է ձեր ... Ադրբեջանական կողմը հայտնում է, որ Փաշինյանը հ... Սպասվում են տեղումներ. օդի ջերմաստիճանը կնվազ... Իլհամ Ալիևը ժամանել է ԵՔՀ գագաթնաժողով Երևանում որոշ փողոցներ փակ կլինեն «Երեկ իմ դիմումի համաձայն ազատվել եմ պաշտոնից... Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել Նիդերլանդների ն... Հեղուկ գազի շուկան խիստ մրցակցային է․ ՄՊՀ Թբիլիսիի քաղաքային խորհրդի նախագահ Գիորգի Տղե... «Մերսեդեսի» 49-ամյա վարորդը մահացել է Փաշինյանը մասնակցում է Եվրոպական քաղաքական հա... Հայաստանից 149 շախմատիստ մասնակցում է Վրաստան... «Սևան» ՔԿՀ-ի ծառայողները կանխել են թմրամիջոցն... Երկաթե թիթեղը պոկվել և ընկել է գազատար խողովա... Մեկ օրում արձանագրվել է 11 ավտովթար. 1 մարդ զ... Ծառը կոտրվել և ընկել է էլեկտրական լարերի վրա ... Վիճաբանությունը վերածվել է ծեծկռտուքի, հնչել ... Ադրբեջանը կանգ չի առնում և իր կեղծ խաղաղասիրա... Հայաստանը պատրաստ է 2025 թ․ ընդունել «Ծրագրավ... Հաճելի էր հանդիպել իմ հայրենի Կալիֆոռնիայից ժ... Բայդենը վարակվել է կորոնավիրուսով Ի՞նչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին Կրակոցներ՝ Սևանի հանգստյան գոտիներից մեկում․ ... Աստղագուշակ՝ հուլիսի 18-ի համար «Նիսյայով բուժում»՝ հիվանդանոցների հաշվին․ «Հ... Էլեկտրաէներգիայի անջատումներ՝ Երևանում և մարզ... Գազ չի լինելու․ հասցեներ Պատգամավորի կինը ոչ միայն հանքն է ընդլայնում,... Հայաստանցիները երկու օրում մոտ 60 մլն դոլարի ...
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan