Երևան, 23.Հոկտեմբեր.2021, 00:00 |
1 $ = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ
|
Արծաթ - 0 Դրամ Ոսկի - 0 Դրամ Պլատին - 0 Դրամ
Պուտինն ակնարկեց, որ մենք ենք որոշում մեր ճակ... «Ինձ պատանդ են վերցրել». Կարեն Շահնազարովի նա... «Երկիրը մաս-մաս հանձնում են, բայց մարդ են ման... Կոսովոյում երկու ռուս դիվանագետի «պերսոնա նոն... Ռուսաստանի պահանջով ձերբակալված ադրբեջանցի գո... Ինչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին ՔՊ-ական քաղաքապետի «ձեռքբերումները». ի՞նչ էր ... Արման Միքայելյանը գրավեց 3-րդ տեղը. Yerevan O... Ֆրանսիայում 38 մլն քաղաքացի ֆինօգնություն կստ... «Վարչապետի գավաթ» սիրողական կրոսավազքի հայտեր... «Կոչ եմ անում՝ թույլ տալ երեխաներին ևս պատվաս... Առուշ Առուշանյանը չի վերցնի պատգամավորական մա... Բազմազավակ ընտանիքների խնդիրներն առաջնային լո... Քիմ Քարդաշյանը ստիպված է եղել Քանյե Ուեսթին 3... Նոր կապիտուլյացիոն պայմանագիր է լինելու, ընդդ... Նոյեմբերի 9-ին Հայաստանը եւ Ադրբեջանը Մոսկվայ... Ատրճանակում մարտական փամփուշտ է եղել. նոր տեղ... Գյումրիում պաշտոնպես գրանցված 100.000 բնակչու... Նախկին մեղադրյալները՝ համայնքապետեր. Փաշինյան... Վաշինգտոնը հայտարարել է Իրանի հետ ուղիղ բանակ... Իրեն ամրակցված ПК-ով ընկերների նահանջն ապահով... Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի 12.5% ... Ներքնազգեստով Իվետ Մուկուչյանը հիացրել է երկր... Փաշինյանը Ֆրանսիայի դեսպանի հետ քննարկել է եր... Covid-19-ից մահերի թիվը բարձրանալու է․ Արման ... Վիճակը վատացավ, վիրուսի դեմ էլ պատվաստված չէր... Ի՞նչ խնդիրների կարող են բախվել հղիները կորոնա... Պատերազմից մեկ տարի անց իրավիճակին չի տրվել լ... Ընկույզն օգնում է վերացնել բորբոքումը. Մասնագ... «Եթե ​​կյանքի ուղով քայլելը հեշտ լիներ, բոլոր... «Զենիթ»-«Յուվենտուս» խաղի ժամանակ թալանել են ... Կրեմլի պատը մասնակիորեն փլուզվել է ուժեղ քամո... «Ողջ ճշմարտությունն ամեն ինչի մասին». կալանքի... Քովիդ վարակով երկու մանկահասակ երեխաներ Գյում... 44-օրյա պատերազմի ընթացքում զոհվածի մայրը հղի... Համացանցում են հայտնվել Սելենա Գոմեսի մասնակց... Instagram-ն ավելի հարմարավետ է դարձել՝ նոր գո... Հոկտեմբերի 25-ից դպրոցներում մեկնարկում է արձ... ԶՊՄԿ-ում չեն լինելու կրճատումներ ո'չ անձնակազ... Փաշինյան-Էրդողան հանդիպում նախատեսվո՞ւմ է, թե... Բայդենը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն կպաշտպանի Թայվ... Ադրբեջանը թաքցնում է գերիների իրական թիվն ու ... ԱՀԿ-ներկայացուցիչը նշել է «Քովիդ-19»-ով և գրի... Հայտնաբերվել և կանխվել են պետությանը 816 մլն ... Դավիթ Սեդրակյանը հրաժարվում է պատգամավորական ... Reuters․ Եղիսաբեթ II-ը հիվանդանոցից վերադառնա... Ադրբեջանում շարունակվում է Շուշիի «յուրացման»... Նոր Նորքում պարեկները ապօրինի թմրաշրջանառությ... Հոկտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը Արարատյան դ... Պեսկով․ ՌԴ-ում «Գոլոս» շարժումը մտցվել է ռեես... ԱՀ ԱԺ նախագահ Արթուր Թոմասյանը այցելել է «Ապա... Թուրքական լիրան դոլարի նկատմամբ անկման նոր ռե... Վերլուծաբան Կարեն Ղազարյանն անվանել է սոցիալա... Մոլդովայի վարչապետը մտադիր է արտակարգ դրությո... Արման Թաթոյանը դիմել է Սահմանադրական դատարան Երևանի 2022թ. բյուջեի ու զարգացման ծրագրի նախ... Նորվեգիան 620 400 դեղաչափ «Մոդեռնա» ընկերությ... Աբրահամյան. Փաշինյանի իշխանության հանդեպ բնակ... Եղիսաբեթ 2-րդը գիշերը հիվանդանոցում է անցկացր... Մեկ օրում բացահայտվել է 93 հանցագործություն, ... Եթե ձկնորսներին ամսական 200 հազար դրամ տրվի, ... Ի՞նչ ռիսկեր է պարունակում Հայաստանի համար «3+... Արցախի ԱԺ նախագահ Արթուր Թովմասյանը ընդունել ... Հայաստանում մեկնարկել են հայ-ռուսական միացյալ... «Ճշմարտություն սերունդների համար»-ը պահանջներ... «Պատիվ ունեմ». Պուտինի հայտարարությունը հակաս... Անվտանգության ոլորտի խնդիրները շատ լուրջ են, ... ԱԷՄԳ-ի ղեկավարը վստահ է, որ Իրանը գաղտնի ուրա... Կընդլայնվի հայ-վրացական կրթական համագործակցու... Կոտայքի մարզում Toyota-ն մխրճվել է ավազով բար... Նիկոլ Փաշինյանն Արման Խոջոյանին գործուղում է ... Վրաստանում հոսպիտալացվել է Սաակաշվիլու հայրը Սերժ Թանկյանը վարակվել է կորոնավիրուսով Ինչպե՞ս է կլիման ազդում կորոնավիրուսի տարածմա... Արարատ Միրզոյանն ՀՀ-ում ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ներկայացու... ՊԵԿ նախագահը Մոսկվայում հանդիպել է Համաշխարհա... Ռուսաստանում մեկ օրում հայտնաբերվել է կորոնավ... Կոնստանտին Բոգոմոլովը 2 միլիոն ռուբլի արժողու... Անչելոտին՝ «Էլ Կլասիկոյին» պատրաստվելու իր մե... Վրաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվն ա... «Պատիվ ունեմ». Իշխանությունները նպատակադրվել ... Ուղղակի ավելի կարևոր հարցեր կան այսօր. Ք. Վար... Հայաստանը գրանցում է էական հետընթաց խոշտանգու... Կարսի հարյուրամյա հայկական եկեղեցին կանգնած է... Արմեն Սարգսյանը շնորհավորել է Քիմ Քարդաշյանին Պատգամավոր. Հարձակումներն օմբուդսմենի դեմ պայ... «Կայրաթին» Բաքվից Ալմաթի վերադարձրած ինքնաթիռ... Բիլի Այլիշը հայտնել է օծանելիքի թողարկման մաս... «Թատրոններում մարդիկ ստանում են 60․000-70․000... «Պատիվ ունեմ». Ադրբեջանից հայ գերիների վերադա... Ձերբակալվել է ԲՀԿ նախկին պատգամավոր Ջանիբեկ Հ... Կյանքից հեռացել է ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործի... Արտակարգ դեպք՝ Երևանում. տրակտորը շրջվել է ու... LXF 5. Մաքսիմ Մանուկյանը երրորդ մենամարտը կան... «Արմավիր» ՔԿՀ-ում Ֆրանսիայի քաղաքացի 33-ամյա ... Բայդենը չի ցանկանում սառը պատերազմ Չինաստանի ... Երևանում մեկնարկել է ծառերի աշնանային էտը. Էտ... Քաղցկեղը հաղթահարած կինը 335 օր պայքարել է կո... Արցախում կորոնավիրուսի 67 նոր դեպք է գրանցվել... Առաջարկում ենք «Բալասանյան» դաշինքին գնալ բան...

Ինչպե՞ս է Բաքվից ժամանած գնացքը հայ որբերին Էջմիածնից տեղափոխում այլ որբանոցներ

1894-1896 թվականներին Արևմտյան Հայաստանում տեղի ունեցած կոտորածներից հետո բացվեցին որբանոցներ։ Արդեն իսկ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունից հետո ավելի շատ որբանոցներ բացվեցին Արևելյան և Արևմտյան Հայաստաններում։ Միջազգային մի շարք կազմակերպությունների և երկրների կողմից ևս բացվեցին որբանոցներ, որտեղ աշխատանքներ էին կատարում օտարերկրացի միսիոներները։ 19-րդ դարավերջի և 1915 թվականի ցեղասպանությունից զատ, հայ որբերի թիվը զգալի ավելացավ արդեն իսկ Առաջին աշխարհամարտի տարիներին։ Աշխարհաքաղաքական իրադարձությունները ևս պատճառ դարձան, որպեսզի ավելանա հայ որբերի թիվը։

Իրավիճակը հատկապես քաոսային էր Հայոց ցեղասպանությունից հետո, երբ տեղահանվածներն ու որբերը հատկապես կենտրոնացան Արևելյան Հայաստանում։ Այդ շրջանի մասին հուշագրությունները, ինչպես նաև մամուլում տեղ գտած նյութերը կարդալով՝ հասկանալի է դառնում, թե ինչ ողբերգական վիճակում էր մեր երկիրը։ Մասնավորապես, տարբեր մարդկանց հուշերում հանդիպում ենք Երևանում մահամերձ լինող որբերին, որոնք մեռնում էին փողոցների և պատերի տակ։ Սովից զատ, նրանց մահվան պատճառ հանդիսացան նաև համաճարակներն ու հիվանդությունները։

Հետաքրքրական է, որ այդ շրջանում Երևանում թափառող անտուն, որբ երեխաներին անվանում էին խուժան։ Դա են վկայում 1917, 1920 և 1925 թվականների տարբեր թերթերում լույս տեսած հուշագրություն-հոդվածները։

Այս ամենից զատ, որբերի մասին հրատարակվում էին թերթեր, որտեղ մանրամասն ներկայացվում էր Հայաստանում գործող որբանոցների վիճակը, որբերի տեղաշարժը, մահացության դեպքերն ու այլ նորություններ։ Նմանատիպ բացառիկ թերթերից մեկը Բաքվում լույս տեսնող «Նուէր որբերուն» թերթն էր, որտեղ մանրամասն տպագրվում էին վիճակագրական տվյալներ որբերի մասին։ Թերթի համարներից մեկում մասնավորապես կարդում ենք․

«Բագուն եղաւ առաջինը, որ յատուկ սանիտարական գնացքով օգոստոսի 25-ին Էջմիածնից դուրս բերեց 400 որբեր, որոնցից 125-ը Թիֆլիսում թողեց, իսկ 275 Բագու հասան։ Այնուհետև Էջմիածինն աստիճանաբար դատարկուեց որբերից և միայն հիւանդները մնացին, որոնց տեղափոխելը անհնարին էր։ Տարաբախտ որբերի թուի մասին ճշգրիտ վիճակագրական տեղեկութիւններ դժուարանում ենք տալ, որովհետև նրանց թիւը շարունակ փոխւում է։ Ամեն կողմից դեռ շարունակում են նոր որբեր ուղարկել զանազան վայրերում հաստատուած որբանոցները։ Հէնց մի երկու շաբաթ առաջ Պարսկաստանում պատսպարուած տաճկահայերի միջից 140 որբ են բերել Ղարաքիլիսա, Դիլիջան և Սանահին։ Թէև ուշ, բայց և այնպէս տաճկահայ որբերի մեծամասնութեան խնամակալութեան գործը կարելի է որոշ չափով ապահոված համարել։

Հոկտեմբերին ժողոված տեղեկութիւնների հիման վրայ` ցուցակագրուած տաճկահայ որբերի թիւը 2848 հոգի է եղել` Թիֆլիսում 652 հոգի, որոնցից 135 հոգին հիւանդանոցներում և 100 հոգի էլ մասնաւոր տներում, Դիլիջանում 400 հոգի, գիւղերում և գաղթականների մօտ 100 հոգի, Էջմիածնում 50 հոգի, Երևանում 400 հոգի, Աշտարակում 250 հոգի, Կարսում 75 հոգի, Հին-Նախիջևանում 60 հոգի, Բագւում` որբանոցում 256 հոգի և որբանոցից դուրս 95 հոգի, Իգդիրում 140 հոգի, Գանձակում 79 հոգի, իսկ մնացածը զանազան վայրերում էին գտնւում, որոնք յարմարութիւն ստեղծուելուն պէս` պիտի ընդունեն որբանոցներում։ Յետոյ արդէն յայտնի եղաւ, որ Ղարաքիլիսայում Պետրօգրադի Հայկական Կոմիտէի նախաձեռնութեամբ որբանոց է բացուել 200 հոգու համար, նոյնպէս և Սանահին վանքում…։ Թէ լրագրական և թէ մասնաւոր աղբիւրներից ստացած տեղեկութիւններից պիտի ենթադրել, որ տաճկահայ որբերի թիւը անհամեմատ աւելի մեծ է և հեշտութեամբ կարող է հասնել 5000-6000 հոգու։

Եթէ ուշադրութեան առնենք, որ օգոստոս, սեպտեմբեր և յետագայ ամիսներին ընթացքում, երբ Իգդիրի, Էջմիածնի, Երևանի և այլ շրջաններում համաճարակ հիւանդութիւնները իրենց զարգացման գագաթնակէտին էին հասել և տաճկահայ փախստականների շարքերից 15000-ի չափ զոհեր են տարել, ապա ուրեմն բնաւ չափազանցութիւն չպիտի համարել, եթէ մեր որբերի թիւը 5-6000 ենք հաշւում»։

(Հատվածը վերցված է «Նուէր որբերուն» թերթից։ Բաքու, 1915 թվական», դեկտեմբերի 9-ի համար)։

Այն, որ առաջին հայացքից զարմանալի է, դա հոդվածում գրված առաջին նախադասություններն են, որտեղ նշվում է Բաքվից ուղարկված սանիտարական գնացքի մասին, որը որբերին տեղափոխում է մի շարք այլ որբանոցներ և այդկերպ թեթևացնում Էջմիածնի որբանոցը։ Դա տրամաբանական է, քանի որ Բաքվում տպագրվող թերթն առաջին հերթին պետք է ներկայացներ Բաքվի կատարած գործունեությունը, հետո նոր անդրադառնար մյուս տեղերում կատարվող դեպքերին։ Սակայն պետք է նշել, որ Հայաստանում և Արևմտյան Հայաստանի մի շարք քաղաքներում բացված որբանոցներից զատ, երեխաների խնամքի և փրկության համար կենտրոններ բացվում էին նաև այլ երկրներում։ Մասնավորապես այդ երկրներից էին Սիրիան, Լիբանանը, Հունաստանը, Շվեյցարիան և այլն։

Շնորհիվ այդ երկրների և մի շարք այլ միջազգային կազմակերպությունների՝ շարունակեցին ապրել հազարավոր հայորդիներ, ովքեր թուրքական կոտորածներից մազապուրծ լինելով՝ կարողացան պահպանել իրենց գոյությունն ու դարձան ոչնչացված տոհմի նոր ծիլերը։ Այդ որբանոցներից հետագայում պետք է դուրս գային մի շարք հայ մեծ գրողներ ու արվեստագետներ, զորավարներ ու քաղաքական գործիչներ։ Նրանք տեր կանգնեցին իրենց պետությանը, պահեցին ու փոխանցեցին հետագայի սերունդներին։ Պետք է նշել նաև, որ որբանոցները վերջնականապես փակվեցին 1928 թվականին։

դիտվել է 294 անգամ
Պուտինն ակնարկեց, որ մենք ենք որոշում մեր ճակ... «Ինձ պատանդ են վերցրել». Կարեն Շահնազարովի նա... «Երկիրը մաս-մաս հանձնում են, բայց մարդ են ման... Կոսովոյում երկու ռուս դիվանագետի «պերսոնա նոն... Ռուսաստանի պահանջով ձերբակալված ադրբեջանցի գո... Ինչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին ՔՊ-ական քաղաքապետի «ձեռքբերումները». ի՞նչ էր ... Արման Միքայելյանը գրավեց 3-րդ տեղը. Yerevan O... Ֆրանսիայում 38 մլն քաղաքացի ֆինօգնություն կստ... «Վարչապետի գավաթ» սիրողական կրոսավազքի հայտեր... «Կոչ եմ անում՝ թույլ տալ երեխաներին ևս պատվաս... Առուշ Առուշանյանը չի վերցնի պատգամավորական մա... Բազմազավակ ընտանիքների խնդիրներն առաջնային լո... Քիմ Քարդաշյանը ստիպված է եղել Քանյե Ուեսթին 3... Նոր կապիտուլյացիոն պայմանագիր է լինելու, ընդդ... Նոյեմբերի 9-ին Հայաստանը եւ Ադրբեջանը Մոսկվայ... Ատրճանակում մարտական փամփուշտ է եղել. նոր տեղ... Գյումրիում պաշտոնպես գրանցված 100.000 բնակչու... Նախկին մեղադրյալները՝ համայնքապետեր. Փաշինյան... Վաշինգտոնը հայտարարել է Իրանի հետ ուղիղ բանակ... Իրեն ամրակցված ПК-ով ընկերների նահանջն ապահով... Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի 12.5% ... Ներքնազգեստով Իվետ Մուկուչյանը հիացրել է երկր... Փաշինյանը Ֆրանսիայի դեսպանի հետ քննարկել է եր... Covid-19-ից մահերի թիվը բարձրանալու է․ Արման ... Վիճակը վատացավ, վիրուսի դեմ էլ պատվաստված չէր... Ի՞նչ խնդիրների կարող են բախվել հղիները կորոնա... Պատերազմից մեկ տարի անց իրավիճակին չի տրվել լ... Ընկույզն օգնում է վերացնել բորբոքումը. Մասնագ... «Եթե ​​կյանքի ուղով քայլելը հեշտ լիներ, բոլոր... «Զենիթ»-«Յուվենտուս» խաղի ժամանակ թալանել են ... Կրեմլի պատը մասնակիորեն փլուզվել է ուժեղ քամո... «Ողջ ճշմարտությունն ամեն ինչի մասին». կալանքի... Քովիդ վարակով երկու մանկահասակ երեխաներ Գյում... 44-օրյա պատերազմի ընթացքում զոհվածի մայրը հղի... Համացանցում են հայտնվել Սելենա Գոմեսի մասնակց... Instagram-ն ավելի հարմարավետ է դարձել՝ նոր գո... Հոկտեմբերի 25-ից դպրոցներում մեկնարկում է արձ... ԶՊՄԿ-ում չեն լինելու կրճատումներ ո'չ անձնակազ... Փաշինյան-Էրդողան հանդիպում նախատեսվո՞ւմ է, թե... Բայդենը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն կպաշտպանի Թայվ... Ադրբեջանը թաքցնում է գերիների իրական թիվն ու ... ԱՀԿ-ներկայացուցիչը նշել է «Քովիդ-19»-ով և գրի... Հայտնաբերվել և կանխվել են պետությանը 816 մլն ... Դավիթ Սեդրակյանը հրաժարվում է պատգամավորական ... Reuters․ Եղիսաբեթ II-ը հիվանդանոցից վերադառնա... Ադրբեջանում շարունակվում է Շուշիի «յուրացման»... Նոր Նորքում պարեկները ապօրինի թմրաշրջանառությ... Հոկտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը Արարատյան դ... Պեսկով․ ՌԴ-ում «Գոլոս» շարժումը մտցվել է ռեես... ԱՀ ԱԺ նախագահ Արթուր Թոմասյանը այցելել է «Ապա... Թուրքական լիրան դոլարի նկատմամբ անկման նոր ռե... Վերլուծաբան Կարեն Ղազարյանն անվանել է սոցիալա... Մոլդովայի վարչապետը մտադիր է արտակարգ դրությո... Արման Թաթոյանը դիմել է Սահմանադրական դատարան Երևանի 2022թ. բյուջեի ու զարգացման ծրագրի նախ... Նորվեգիան 620 400 դեղաչափ «Մոդեռնա» ընկերությ... Աբրահամյան. Փաշինյանի իշխանության հանդեպ բնակ... Եղիսաբեթ 2-րդը գիշերը հիվանդանոցում է անցկացր... Մեկ օրում բացահայտվել է 93 հանցագործություն, ... Եթե ձկնորսներին ամսական 200 հազար դրամ տրվի, ... Ի՞նչ ռիսկեր է պարունակում Հայաստանի համար «3+... Արցախի ԱԺ նախագահ Արթուր Թովմասյանը ընդունել ... Հայաստանում մեկնարկել են հայ-ռուսական միացյալ... «Ճշմարտություն սերունդների համար»-ը պահանջներ... «Պատիվ ունեմ». Պուտինի հայտարարությունը հակաս... Անվտանգության ոլորտի խնդիրները շատ լուրջ են, ... ԱԷՄԳ-ի ղեկավարը վստահ է, որ Իրանը գաղտնի ուրա... Կընդլայնվի հայ-վրացական կրթական համագործակցու... Կոտայքի մարզում Toyota-ն մխրճվել է ավազով բար... Նիկոլ Փաշինյանն Արման Խոջոյանին գործուղում է ... Վրաստանում հոսպիտալացվել է Սաակաշվիլու հայրը Սերժ Թանկյանը վարակվել է կորոնավիրուսով Ինչպե՞ս է կլիման ազդում կորոնավիրուսի տարածմա... Արարատ Միրզոյանն ՀՀ-ում ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ներկայացու... ՊԵԿ նախագահը Մոսկվայում հանդիպել է Համաշխարհա... Ռուսաստանում մեկ օրում հայտնաբերվել է կորոնավ... Կոնստանտին Բոգոմոլովը 2 միլիոն ռուբլի արժողու... Անչելոտին՝ «Էլ Կլասիկոյին» պատրաստվելու իր մե... Վրաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվն ա... «Պատիվ ունեմ». Իշխանությունները նպատակադրվել ... Ուղղակի ավելի կարևոր հարցեր կան այսօր. Ք. Վար... Հայաստանը գրանցում է էական հետընթաց խոշտանգու... Կարսի հարյուրամյա հայկական եկեղեցին կանգնած է... Արմեն Սարգսյանը շնորհավորել է Քիմ Քարդաշյանին Պատգամավոր. Հարձակումներն օմբուդսմենի դեմ պայ... «Կայրաթին» Բաքվից Ալմաթի վերադարձրած ինքնաթիռ... Բիլի Այլիշը հայտնել է օծանելիքի թողարկման մաս... «Թատրոններում մարդիկ ստանում են 60․000-70․000... «Պատիվ ունեմ». Ադրբեջանից հայ գերիների վերադա... Ձերբակալվել է ԲՀԿ նախկին պատգամավոր Ջանիբեկ Հ... Կյանքից հեռացել է ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործի... Արտակարգ դեպք՝ Երևանում. տրակտորը շրջվել է ու... LXF 5. Մաքսիմ Մանուկյանը երրորդ մենամարտը կան... «Արմավիր» ՔԿՀ-ում Ֆրանսիայի քաղաքացի 33-ամյա ... Բայդենը չի ցանկանում սառը պատերազմ Չինաստանի ... Երևանում մեկնարկել է ծառերի աշնանային էտը. Էտ... Քաղցկեղը հաղթահարած կինը 335 օր պայքարել է կո... Արցախում կորոնավիրուսի 67 նոր դեպք է գրանցվել... Առաջարկում ենք «Բալասանյան» դաշինքին գնալ բան...
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan