Երևան, 29.Սեպտեմբեր.2024, 00:00 |
Մինչև 18:00 ջուր չի լինի. հասցեներ Իսրայելի և Ադրբեջանի համագործակցությունը շարո... Արգիշտի Քյարամյանը լրագրողի հարցին ի պատասխան... «Բարև ձեզ, բարև ձեզ». ԱԱԾ տնօրենն ու ՆԳ նախար... Տիգրան Ավինյանը կնոջ հետ Էջմիածնում է. մասնակ... Ֆորմալ հրավերը ոչինչ չի փոխում Եկեղեցու դիրքո... Ի՞նչ կապ ունի Միխայիլ Միշուստինը «Սրբազան պայ... Փաշինյանը Աննա Հակոբյանի եւ Վահագն Խաչատուրյա... Մայր Տաճարի վերօծման արարողությունը եւ Սուրբ ... Որոշ հասցեներում լույս չի լինի Ի՞նչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին Տուֆ քարով բարձված «ԶԻԼ 130»-ը գլխիվայր շրջվե... Գազ չի լինի. հասցեներ Մանրամասներ՝ Օրբելու փողոցում տեղի ունեցած խո... Մարմաշեն վանական համալիրի տարածքում տեղի կուն... Փորձեցինք դպրոցականներին քաջալերել․ Փաշինյանն... Վեց օր «Երևան կլասիկ ֆեստը» Թումանյանի անվան ... ՌԴ-ն պատրաստ է ՀՀ և Ադրբեջանի հետ եռակողմ հան... Բժիշկը անքնությունից ազատվելու պարզ ու հաճելի... Այրվել են անասնագոմի տանիքի փայտե կառուցատարր... Օսասունան գոլառատ խաղում հաղթեց Բարսելոնային ... Ի՞նչ է անհրաժեշտ իմանալ Հայաստան մուտք գործել... Ամիլոիդոզ․ կարող է սրտի հետ կապված հիվանդությ... Ռեալ Սոսյեդադը խոշոր հաշվով հաղթեց Վալենսիայի... «Միսս տիեզերք Արմենիա» մրցույթում ՀՀ-ն ներկայ... Լիվերպուլը հաղթեց Վուլվսին ու գլխավորեց մրցաշ... Հեծանվավազքի «Վարչապետի գավաթը» այս տարվանից ... Խաղաղության հնարավոր չէ հասնել ցանկացած գնով ... Փոթորիկ՝ ԱՄՆ-ում․ զոհվել է 44 մարդ Այգում հայտնաբերվել է տղամարդու դի․ մանրամասն... Փրկարարները հայտնաբերել են անտառում մոլորված ... Շվեյցարիան ողջունում և աջակցում է Չինաստանի և... Լավ հանդիպում էր․ Էնցո Մարեսկա Խոշոր ավտովթար՝ Երևանում․ «Lexus»-ը կողաշրջվե... Հերքվել են ութ ժամ քնի առավելությունները Հայաստանը «Մանկական Եվրատեսիլ 2024» երգի մրցո... Վեդու Թիվ 2 միջնակարգ դպրոցում վնասվածքներ ստ... Ծեծկռտnւք՝ Երևանում հայտնի «Արամե մյուզիք հոլ... Գնել Սանոսյանն այցելել է «Ագարակ» ենթակայան Լավրովն անմարդկային է անվանել Իսրայելի հարձակ... Մանրամասներ՝ Երևանում դպրոցում հրդեհի բռնկման... Քննարկվել է հոգեբուժական կազմակերպություններո... Պալմերն ԱՊԼ-ի նոր ռեկորդ գրանցեց Ռուսալեզու լրագրողին վռնդել են Մոլդովայի նախա... Երևանի հյուրանոցներից մեկում գողացել են 50 հա... Իշխանության հրաժարականի թեման իմը չէ, կարևորը... Արա', ցավդ տանեմ, ի՞նչ ես ուզում ինձնից, քելե... Ռուսաստանը խստորեն դատապարտել է Նասրալլահի սպ... ԱՄՆ դեսպանը ՆԳՆ ոստիկանության ծառայողներին պա... Ով օծված է Սրբալույս Մյուռոնով, չի կարող հրաժ... Չգիտեմ` ով է մասնակցում, ես իմ անունով հրավեր... Մյուռոնօրհնեքը խորհրդանշում է կապն անցյալի, ն... Ուզում եմ ազգս ուրախ լինի, միայն սենց ուրախ ա... Երևանում բախվել են «Opel»-ն ու մոտոցիկլը․ վեր... Իմ Աստծո առաջ մաքուր խղճով եմ գնում՝ մասնակցե... Տարօրինակ բան չկա, Մայր Աթոռ ենք այցելում, եկ... Հրդեհ՝ Երևանի թիվ 185 դպրոցում Իշխանության հետ միավորվելու բան չկա. գոնե էսօ... Հայ քրիստոնյա եմ և պաշտում եմ հայ եկեղեցին. Ռ... Աղոթք բարձրացվեց Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրո... Բագրատ սրբազանն ինքն է որոշել չմասնակցել. որև... Նյու Յորքի քաղաքապետը Հայոց ցեղասպանությունից... Արցախի կորուստը կապված է նաև այսօրվա իշխանութ... Ոչ մի սրացում էլ չկա. գործարար Սամվել Կարապետ... «Ամեն ինչի մասին խոսում են»․ Սամվել Կարապետյա... Ռուսաստանը գլոբալ մեծ տերություն է, որը ազդեց... Դուշմանություն են արել, պետությունը պետք է օգ... Գնել Սանոսյանն ու Իրանի դեսպանը կանգառ են ուն... «Հեզբոլլահ»-ը հաստատել է Նասրալլահի մահվան լո... Մյուռոնօրհնեքի արարողություն՝ Մայր Տաճարում․ ... Մանրամասներ՝ կոմայի մեջ հայտնված երեխայի մահվ... Այրվել է անասնակեր ՀՀ-ում առողջության պահպանման կազմակերպություն... Քննարկվել են ՀՀ-ԵՄ երկկողմ դինամիկ զարգացող հ... Փաշինյանը Աննա Հակոբյան հետ հարգանքի տուրք է ... Ռոբերտ Քոչարյանը չի մասնակցելու Մյուռոնօրհնեք... Հայաստանի և Լատվիայի ԱԳ նախարարները մտքեր են ... Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 10-ամյա աղջիկը գիտակցության չգալով մահացել է ... ԱՄՆ դեսպանն իր երախտագիտությունն է հայտնել ՆԳ... Ե՞րբ կմեկնարկեն դպրոցականների աշնանային արձակ... Տարադրամի փոխարժեքները այսօրվա դրությամբ Դանակահարություն՝ Երևանում․ 32-ամյա տղամարդը ... 12 զոհ, տասնյակ վիրավորներ․ Դաղստանում բենզալ... Ավինյանը կմասնակցի Մայր Տաճարի վերաօծման արար... Մեքենա է այրվել Սերժ Սարգսյանն անհնարին է համարում ՀՀ գործող ... Իսրայելն ավիահարվածներ է հասցրել Բեյրութի արվ... Մեր Նահատակները մեզ համար պետություն ունենալո... ԱԳ նախարարը և Պաղեստինի վարչապետը ստորագրել ե... Սյունիքի մարզի բարձրադիր գոտիներում մառախուղ ... Շուրջ երեք ամիս անձը պահվել է հոգեբուժական կա... Հայաստանն ու Իրանը քննարկում են Արաքսի երկրոր... Ադրբեջանը հերթական նախապայմանն է իջեցնում. խո... Կանցկացվի «Երևանի գունավոր վազք» վազքարշավը Իզոսերոլոգիական հետազոտություններ․ որ դեպքերո... Աստղագուշակ՝ սեպտեմբերի 28-ի համար Գազանջատումներ՝ տասնյակ հասցեներում Փաշինյանի ընտանիքի չափահաս անձանց տվյալները բ... Ի՞նչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին

Եվս մեկ անդրադարձ՝ Հրանտ Բագրատյանի հարցազրույցին

Բագրատյանը, ցավոք, շարունակեց նույն պնդումները՝ երևի հետևելով հին խոսքին, թե «Էշին նստելը մի այիբ է, էշից իջնելը՝ երկու»։ :) Շատերս արդարացի զայրույթով քննադատեցինք նրա «մտքերը» հայերենի աղքատության և «Հայաստան» անունը փոխելու մասին։ Ուստի այստեղ կանդրադառնամ միայն մի նոր զարմանալի հարցի, որի մասին ոնց որ թե լրջորեն չի խոսվել։

Մեր լեզուն այդպես փնովելուց հետո կարծես մի լուսամուտ բացվեց, որ պիտի խոսվեր հայերենի կարևորության մասին։ Այն մասին, որ հայերենն էլ է բառեր տվել ուրիշ լեզուների։ Դա իհարկե այդպես է, հայերենը շատ բառեր է տվել այլ լեզուների (թեև Բագրատյանն ասում է՝ քիչ ենք տվել)։ Բայց թարսի պես պրն. Բագրատյանն այստեղ էլ է ցուցաբերում անգիտություն ու անբարեխղճություն և բերում է կատարելապես սխալ օրինակներ։ Իսկապես զարմանալի է՝ ոնց կարող է մարդը ելույթ ունենալ հանրության առջև ու խոսել իր մասնագիտության հետ կապ չունեցող բաներից, և այն էլ առանց գոնե «Արմատական» բառարանն ստուգելու։

Ահա նա ասում է (18:52). «Բայց մենք քիչ բաներ ունենք սենց քաղաքակրթական: Այսպիսի բաներ կամ բառեր և այլն և այլն, որոնք՝ առանց որի մյուս լեզուները յոլա գնալ չեն կարող։ Հասկացանք, անգլերեն paradise բառը մեր պարտէզ բառն է։ Հավանաբար՝ չգիտեմ երբ եկան տեսան ասեցին հայերեն լավ բառ ունեն։ Կամ baron բառը մեր պարոն բառն է։ Մենք սենց բաներ քիչ ենք տվել»։

Իրականում ինչպես հայերեն «պարտեզ» բառը, այնպես էլ եվրոպական բառերը (անգլերեն paradise, գերմ. Paradies, հին վերին գերմ. paradīs , իտալ. paradise, լատ. paradises և այլն) բոլորն էլ արտացոլում են իրանական *pardēz ‘պարտեզ, շրջապարիսպով այգի’ բառը։ Եվրոպական ձևերը գալիս են հունարեն παράδεισος [parádeisos] բառի միջնորդությամբ (հունարեն բառի իմաստներն են՝ ‘շրջափակված այգի կենդանիներով’, ‘պարտեզ’ ‘դրախտի պարտեզ’)։ Իսկ հայերեն ՊԱՐՏԷԶ-ն ավելի հին է, անմիջականորեն իրանական փոխառություն. ու զգալի հին (*d > տ տեղաշարժի պատճառով)։

Անկասկած է, որ բառը հենց իրանական ծագում ունի։ Քանի որ հիմքում ընկած է զուտ իրանական կազմություն՝ *pari- ‘շուրջ’ + *daiza- ‘պատ’, հմմտ. ավեստ. pairi.daēza- ‘պատ, շրջապարիսպ’։ Իրանական այլ բարբառային ձևի ժառանգ է պարսկերեն pālēz ‘պարտեզ’ ձևը (հս.-արմ. rd-ի դիմաց՝ հվ.-արմ. l, հմմտ. սարդար vs. սալար, *սարդ ‘տարի’ vs. պարսկ. sāl և այլն)։ Նախածանցը սերում է հնդեվր. *peri-ից, որն իրանականում օրինաչափորեն դարձել է *pari-, իսկ հայերենում՝ ՀԵՐ- և այլն։ Արմատն է *dheiĝh-, որ հայերենում տվել է ԴԷԶ, բայց հայերենում սա ‘պատ’ իմաստ չունի։

Այսպիսով, հայերեն «պարտեզ» բառն իհարկե կապված է անգլ. paradise ‘դրախտ’ բառի հետ, սակայն այն ոչ թե անգլերեն ու մյուս բառերի աղբյուրն է, այլ դրանց բոլորի հետ միասին իրանական փոխառություն է։ Սա գիտական հայտնի փաստ է, պրն. Բագրատյանն այն հեշտությամբ կիմանար, եթե ընդամենը բացեր ամենահիմնական գրականությունը։ Ու ոչ էլ պարոն բառն է եվրոպական baron-ի աղբյուրը։

Ընդգծեմ՝ շատ կան հայերեն բառեր, որ այլ լեզուներ փոխառել են հայերենից (դրանց մասին գրել եմ այլ առիթներով)։ Բայց պրն. Բագրատյանն այստեղ էլ է խիստ սխալվում՝ հիշատակելով միանգամայն սխալ նմուշներ։ Նա կարող էր պարզապես բացել Աճառյանի «Արմատական» բառարանի բառահոդվածների «փոխ» վերնագրված ենթաբաժինները և գտնել բազում այդպիսի բառեր։

Հրաչ Մարտիրոսյան. Ֆեյսբուք

Մինչև 18:00 ջուր չի լինի. հասցեներ Իսրայելի և Ադրբեջանի համագործակցությունը շարո... Արգիշտի Քյարամյանը լրագրողի հարցին ի պատասխան... «Բարև ձեզ, բարև ձեզ». ԱԱԾ տնօրենն ու ՆԳ նախար... Տիգրան Ավինյանը կնոջ հետ Էջմիածնում է. մասնակ... Ֆորմալ հրավերը ոչինչ չի փոխում Եկեղեցու դիրքո... Ի՞նչ կապ ունի Միխայիլ Միշուստինը «Սրբազան պայ... Փաշինյանը Աննա Հակոբյանի եւ Վահագն Խաչատուրյա... Մայր Տաճարի վերօծման արարողությունը եւ Սուրբ ... Որոշ հասցեներում լույս չի լինի Ի՞նչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին Տուֆ քարով բարձված «ԶԻԼ 130»-ը գլխիվայր շրջվե... Գազ չի լինի. հասցեներ Մանրամասներ՝ Օրբելու փողոցում տեղի ունեցած խո... Մարմաշեն վանական համալիրի տարածքում տեղի կուն... Փորձեցինք դպրոցականներին քաջալերել․ Փաշինյանն... Վեց օր «Երևան կլասիկ ֆեստը» Թումանյանի անվան ... ՌԴ-ն պատրաստ է ՀՀ և Ադրբեջանի հետ եռակողմ հան... Բժիշկը անքնությունից ազատվելու պարզ ու հաճելի... Այրվել են անասնագոմի տանիքի փայտե կառուցատարր... Օսասունան գոլառատ խաղում հաղթեց Բարսելոնային ... Ի՞նչ է անհրաժեշտ իմանալ Հայաստան մուտք գործել... Ամիլոիդոզ․ կարող է սրտի հետ կապված հիվանդությ... Ռեալ Սոսյեդադը խոշոր հաշվով հաղթեց Վալենսիայի... «Միսս տիեզերք Արմենիա» մրցույթում ՀՀ-ն ներկայ... Լիվերպուլը հաղթեց Վուլվսին ու գլխավորեց մրցաշ... Հեծանվավազքի «Վարչապետի գավաթը» այս տարվանից ... Խաղաղության հնարավոր չէ հասնել ցանկացած գնով ... Փոթորիկ՝ ԱՄՆ-ում․ զոհվել է 44 մարդ Այգում հայտնաբերվել է տղամարդու դի․ մանրամասն... Փրկարարները հայտնաբերել են անտառում մոլորված ... Շվեյցարիան ողջունում և աջակցում է Չինաստանի և... Լավ հանդիպում էր․ Էնցո Մարեսկա Խոշոր ավտովթար՝ Երևանում․ «Lexus»-ը կողաշրջվե... Հերքվել են ութ ժամ քնի առավելությունները Հայաստանը «Մանկական Եվրատեսիլ 2024» երգի մրցո... Վեդու Թիվ 2 միջնակարգ դպրոցում վնասվածքներ ստ... Ծեծկռտnւք՝ Երևանում հայտնի «Արամե մյուզիք հոլ... Գնել Սանոսյանն այցելել է «Ագարակ» ենթակայան Լավրովն անմարդկային է անվանել Իսրայելի հարձակ... Մանրամասներ՝ Երևանում դպրոցում հրդեհի բռնկման... Քննարկվել է հոգեբուժական կազմակերպություններո... Պալմերն ԱՊԼ-ի նոր ռեկորդ գրանցեց Ռուսալեզու լրագրողին վռնդել են Մոլդովայի նախա... Երևանի հյուրանոցներից մեկում գողացել են 50 հա... Իշխանության հրաժարականի թեման իմը չէ, կարևորը... Արա', ցավդ տանեմ, ի՞նչ ես ուզում ինձնից, քելե... Ռուսաստանը խստորեն դատապարտել է Նասրալլահի սպ... ԱՄՆ դեսպանը ՆԳՆ ոստիկանության ծառայողներին պա... Ով օծված է Սրբալույս Մյուռոնով, չի կարող հրաժ... Չգիտեմ` ով է մասնակցում, ես իմ անունով հրավեր... Մյուռոնօրհնեքը խորհրդանշում է կապն անցյալի, ն... Ուզում եմ ազգս ուրախ լինի, միայն սենց ուրախ ա... Երևանում բախվել են «Opel»-ն ու մոտոցիկլը․ վեր... Իմ Աստծո առաջ մաքուր խղճով եմ գնում՝ մասնակցե... Տարօրինակ բան չկա, Մայր Աթոռ ենք այցելում, եկ... Հրդեհ՝ Երևանի թիվ 185 դպրոցում Իշխանության հետ միավորվելու բան չկա. գոնե էսօ... Հայ քրիստոնյա եմ և պաշտում եմ հայ եկեղեցին. Ռ... Աղոթք բարձրացվեց Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրո... Բագրատ սրբազանն ինքն է որոշել չմասնակցել. որև... Նյու Յորքի քաղաքապետը Հայոց ցեղասպանությունից... Արցախի կորուստը կապված է նաև այսօրվա իշխանութ... Ոչ մի սրացում էլ չկա. գործարար Սամվել Կարապետ... «Ամեն ինչի մասին խոսում են»․ Սամվել Կարապետյա... Ռուսաստանը գլոբալ մեծ տերություն է, որը ազդեց... Դուշմանություն են արել, պետությունը պետք է օգ... Գնել Սանոսյանն ու Իրանի դեսպանը կանգառ են ուն... «Հեզբոլլահ»-ը հաստատել է Նասրալլահի մահվան լո... Մյուռոնօրհնեքի արարողություն՝ Մայր Տաճարում․ ... Մանրամասներ՝ կոմայի մեջ հայտնված երեխայի մահվ... Այրվել է անասնակեր ՀՀ-ում առողջության պահպանման կազմակերպություն... Քննարկվել են ՀՀ-ԵՄ երկկողմ դինամիկ զարգացող հ... Փաշինյանը Աննա Հակոբյան հետ հարգանքի տուրք է ... Ռոբերտ Քոչարյանը չի մասնակցելու Մյուռոնօրհնեք... Հայաստանի և Լատվիայի ԱԳ նախարարները մտքեր են ... Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 10-ամյա աղջիկը գիտակցության չգալով մահացել է ... ԱՄՆ դեսպանն իր երախտագիտությունն է հայտնել ՆԳ... Ե՞րբ կմեկնարկեն դպրոցականների աշնանային արձակ... Տարադրամի փոխարժեքները այսօրվա դրությամբ Դանակահարություն՝ Երևանում․ 32-ամյա տղամարդը ... 12 զոհ, տասնյակ վիրավորներ․ Դաղստանում բենզալ... Ավինյանը կմասնակցի Մայր Տաճարի վերաօծման արար... Մեքենա է այրվել Սերժ Սարգսյանն անհնարին է համարում ՀՀ գործող ... Իսրայելն ավիահարվածներ է հասցրել Բեյրութի արվ... Մեր Նահատակները մեզ համար պետություն ունենալո... ԱԳ նախարարը և Պաղեստինի վարչապետը ստորագրել ե... Սյունիքի մարզի բարձրադիր գոտիներում մառախուղ ... Շուրջ երեք ամիս անձը պահվել է հոգեբուժական կա... Հայաստանն ու Իրանը քննարկում են Արաքսի երկրոր... Ադրբեջանը հերթական նախապայմանն է իջեցնում. խո... Կանցկացվի «Երևանի գունավոր վազք» վազքարշավը Իզոսերոլոգիական հետազոտություններ․ որ դեպքերո... Աստղագուշակ՝ սեպտեմբերի 28-ի համար Գազանջատումներ՝ տասնյակ հասցեներում Փաշինյանի ընտանիքի չափահաս անձանց տվյալները բ... Ի՞նչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan