Երևան, 10.Դեկտեմբեր.2016, 00:00 |
|
1 $ = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ
|
Արծաթ - 0 Դրամ Ոսկի - 0 Դրամ Պլատին - 0 Դրամ
Քերին Դամասկոսին մեղադրել է մարդկության դեմ հ... Թրամփը «CNN»-ին կեղծիքի մեջ է մեղադրել ՃՏՊ Մաստարա-Լանջիկ ավտոճանապարհին. մեքենան 40... Ֆրանսիայում կերկարաձվի արտակագ դրության ռեժիմ... Հյուսիսային պողոտայում բացվել է ավանդական դար... Եղանակը՝ Հայաստանում Մահացել է «Լենֆիլմի» հայազգի լեգենդար ռեժիսոր... Դիզվառելիքի գնանկումը կազմել է 21.8 տոկոս Պարզվել է մահացած վարորդի ինքնությունը Շվարցնեգերը պաշտպանել է միաժամանակ նախագահ ու... Սերժ Սարգսյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են Մ... Պետրոսյան եղբայրների ընկերությունը Նյու Յորքո... Հալեպից դուրս է եկել ավելի քան 20 հազար խաղաղ... Ֆրիտյոֆ Նանսենի 155-ամյակին նվիրված հուշ-երեկ... Թուրքական ավիացիայի հարվածից Իրաքում 19 զինյա... Մոսկվա-Երևան չվերթի ժամանակ ուղևոր է մահացել ... ԱՄՆ-ում շունը մահամերձ տիրոջը հրաժեշտ է տվել ... Մի օր կգտնվի էն մարդը, էն ջահելը և իմաստունը,... Հայազգի գեղասահորդուհին նոր ռեկորդ է սահմանել Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի և այդ հանցագոր... Շվեդիայում մկների խանութ է բացվել (լուսանկարն... Ավտոճանապարհներին շուրջօրյա հսկողություն է իր... Ադրբեջանի փոխվարչապետը դժգոհ է Մինսկի խմբի ա... Հայաստանի և Իրանի ֆուտբոլի ֆեդերացիաները փոխը... Պուտինի, Թրամփի և այլ առաջնորդների թիկնապահնե... Սերժ Թանկյանն Ադրբեջանում Հեյդար Ալիևի հուշար... Ռաֆայել Երանոսյանի մեքենան թալանե՞լ են (լուսա... 2016 թվականի աշխարհի ամենահանրաճանաչ թենիսիստ... Հարևան երկրի քարոզիչների համար իրողություններ... 6 ակ ունեցող 7 հրաշալի ավտոմեքենա (լուսանկարն... «Սուրբ Աստվածամայր» ԲԿ–ում թոքաբորբից 2 տարեկ... Թրամփը փակել է Սաուդյան Արաբիայի հետ կապված ի... ՀՀ-ն միացել է «Պաշտպանական համակարգեր» միջպետ... Ճապոնիայում տարվա մեքենա են ընտրել Միացման ճանապարհը երկար է լինելու, բայց անշեղ... Ղրիմում 15 հազար մարդ առանց ջեռուցման է մնացե... Գործադիրը «ջրում» է ԱՁ-ների պարտքերը Բրազիլիայում Հիսուսի արձանը վերականգնելու համ... Ադրբեջանը, Հայաստանն ու Լեռնային Ղարաբաղը կար... Երևանում վարորդը ռուսական համարանիշներով «LAD... Բուլղարիայում գնացքը դուրս է եկել գծերից. կան... ԱՄՆ-ում կանջատվեն «Galaxy Note 7» սմարթֆոններ... Բակո Սահակյանի ուղերձը ԼՂՀ պետական անկախությ... Պենտագոնը ևս 200 զինվորական կուղարկի Սիրիա Պատմության մեջ այս օրը. դեկտեմբերի 10 Քեյթ Մոսսը նկարահանվել է Էլվիս Փրեսլիի տեսահո... Դեկտեմբերի 10-ը Մարդու իրավունքների պաշտպանու... Թուրքիան ՆԱՏՕ-ում ՌԴ-ի, Չինաստանի և Իրանի կող... Վանաձորում այրվել է նախկին ավագանու անդամի ին... «Տանը Մենակ»-ի և «Հարրի Փոթեր»ի ռեժիսորը սուր... Հրդեհ Նոր գեղի գյուղում Նիգերիայում մահապարտ-աշակերտուհիների իրականաց... ՍԴ դատավորը հայտնի միջադեպից հետո մականուն է ... Նորատուսցի Ալիկը «խորհուրդ» է տվել « դրան լա... Դիլիջանի ոլորաններում առկա է մառախուղ Վարչապետը հանձնարարել է Գագիկ Խաչատրյանի հետ ... Մադոննան «Տարվա կին» է ճանաչվել Դավիթ Հարությունյանին հանձնարարվել է «կռուտիտ... Իրադրությունն առաջնագծում. ԼՂՀ ՊԲ Դեմիրճյանը իր քաղաքական ապագան կրկին տեսնում ... 2017-ին պետական պարտքը կգերազանցի ՀՆԱ 60 տոկո... Հոկտեմբերի 27-ի գործով կալանավորի մորից գումա... Սեյրան Օհանյանի կինը ներգրավված է կուսակցական... Յուվեցի Կարոն շատ է ոգևորվել ՀՀԿ-ին ծառայությ... Անհավես բյուջե Զարուհի Փոստանջյանին թույլ չեն տալիս տեսակցել... Հայաստանին ցույց են տալիս իր իսկական տեղը Ընդդիմադիր դաշինքը չի կրկնելու նախորդների սխա... Սահակ Մինասյանը գցո՞ւմ է ՀՀԿ-ին «Լուսավոր Հայաստան», «Քաղաքացիական պայմանագիր... Պատահարներ Երևանում և հանրապետության ավտոճանա... Ինչ է խորհրդանշել վահանը Աշխարհի ամենամեծ ինքնաթիռներն ու դժվարին վայէ... Ինչպես է ծագել Ախուրյանի անունը Օպերատիվ իրավիճակը հանրապետությունում (դեկտեմ... Ինչպես է ստեղծվել «Ջրահարսը» մուլտֆիլմը Ադրբեջանին «մատ» անելու ժամանակը «Super Mario Run» խաղի համար ինտերնետին մշտակ... Ռիգայի ոստիկանությունը զույգին տուգանել է՝ «Ա... ԵԱՀԿ անդամ երկրներից մոտ 10 հազար մարդ միացել... Բրունո Մարսի հիթային ելույթը «Victoria’s Secr... Ճապոնիան հրաժարվել է Պուտինին ակիտա-ինու տեսա... Մոսկվա-Երևան չվերթի ինքնաթիռով հետախուզվող եր... «Samsung»-ն ԱՄՆ-ում «կսպանի» բոլոր «Galaxy No... Իշխանությունները պետք է իրենց սխալներն ընդուն... Հարյուրավոր ներգաղթյալներ անցել են 6 մետրանոց... «Ցիկլոն-2». Օբաման «աֆղանական սցենարը» կիրառո... Գվատեմալայի բնակիչները այրել են Թրամփի թղթե պ... Կոմիտասը՝ Միջազգային երաժշտագիտական ընկերությ... 73-ամյա Միք Ջագերը հայր է դարձել 8-րդ անգամ Մինսկի խումբը անհասցե կոչերով ԼՂ բանակցությու... Եվրոպայում սպառազինումների վերահսկողության հա... Մեր սպասելիքներն արցախյան հակամարտության կարգ... Գյումրեցի փոքրիկները խոսում են Հռոմի պապի մաս... «Coca-Cola»-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն կլքի պա... Թուրքերն օգտվում են Հալեպում ստեղծված իրավիճ... Ռիգայում 91-ամյա թոշակառուն թոշակի հետևից էր ... Ամեն ինչ կանեմ, քո ցավը տանեմ, մա՛մ ջան. ապրի... Սիրիական զորքերն ազատագրել են Հալեպի 93%-ը Կայացել է Էդվարդ Նալբանդյանի և Վրաստանի ԱԳ նա...

Հայկական տրնդեզը և չինական Նոր տարին

…Վահագնի հետ պիտի խոսի հայ մարդը հիմա, Աստվածը հին Հայոց, Աստվածը Արիության և Հաղթանակի:
ՆԺԴԵՀ

Հայերի մոտ Կրակը իր նշանակությամբ, մարդու ապրելու համար անհրաժեշտ նյութական և հոգևոր բոլոր կարևորագույն արժեքներով (ծնունդ, օծում, օջախ, սննունդ, բժշկություն, գուշակություն և այլն) բացարձակացվելով, հայերի տոնական համակարգում գրավում է հատուկ տեղ' հատուկ օրվա մեջ, որն էլ կոչվում է ՏՐՆԴԵԶ:
Տրնդեզը կրակին նվիրված զուտ հայկական ազգային անշարժ տոն է, նշվում է Ձմեռնամուտի և Գարնանամուտի արանքում, փետրվարի 13-ին: Այդ օրն արդեն գարնան շունչն զգացվում է և ըստ հին հայերի պատկերացումների վառվող կրակի բոցերը կարող են ավելի ջերմացնել Արևին, հետևաբար՝ մեղմել ցուրտը:
Կարծիք կա, որ հեթանոսական Հայաստանում այս տոնը նվիրված է եղել Միհր-Արև աստ­ծուն, քանի որ անմիջականորեն կապվում է կրակի պաշտամունքի հետ։ Հայերն, իրենց համարելով Արևորդիներ' հրածիններ, պաշտել են և՛ հուր-Արևը, և՛ նրա երկրային տեսակը' կրակը: Դրանով է բացատրվում նաև Միհին նվիրված Մեհեկան ամսանունի ծագումը: Տոնի գլխավոր նպատակը կրակի միջոցով սառնամանիքների վրա ազդելն ու հմայա­կան ճանապարհով Արևին զորացնելն է:

Բացատրություն կա, որ Տրնդեզ նշանակում է դիզված կրակ և որ այն առաջացել է ատր (կրակ) բառից, (որից էլ, օրինակ ծագել են աթար, ատրճանակ, ատրուշան բառերը) և դեզ (կուտակում, դարսում) բառից:

Տոնի մեր մեկնաբանությամբ, այն կապված է տիեզերական Հուր Աստծո' ՎԱՀԱԳՆԻ ծննդի հետ և իր իմաստով խորհրդանշում է Վահագն-Կրակի հաղթանակը Վիշապ-ձմեռվա նկատմամբ: Տրնդեզից 40 օր հետո արդեն կտոնվի Գարնանամուտը՝ գարնանային օրահավասարը, որպես բնության վերածնունդի կայացում, Անահիտ աստվածուհուն նվիրված մայրության տոն: Արիական որոշ ժողովուրդների մոտ, այն դեռևս համարվում է Ամանոր:

Արժանահիշատակ է նաև Մ.Օրմանյանի կարծիքը, համաձայն որի Տրնդեզ բառը ծագել է Տիր աստծու անունից, (Տիր+դեզ) և նվիրված է նրան այն պատճառով, որ այդ օրը տարբեր գուշակություններ են արվում: Տոնի մեջ կրակի մի­ջոցով ձևավորված բազմապիսի գուշակություններ անելու սովորույթները՛ կապված են ցանքի ու բերքաճի, տարվա տնտեսական հաջողության, սերնդաճության գաղափարների հետ: Դրա վառ վկայությունը տոնական ուտեստում հատիկների և հատիկավոր կերակրատեսակների բացարձակ գերա­կշռությունն է: ։ Օրինակ, եթե տրնդեզի խարույկի ծուխը քամուց թեքվում էր արևելք կամ հարավ' բարձր բերքատվություն էր սպասվում, թռչունների' երդիկներին դրված փոխինձը տանելու ուղղությունից որոշում էին, թե տվյալ տան աղջկան որ կողմ հարս կտանեն, կամ որ կողմից իրենց օջախ հարս կմտնի: Այդ օրը ծննդականի երկունքի ցավերը մեղմելու համար և հավատալով, որ նորածինը կլինի կրակոտ' ծննդաբերության պահին ծաղկավել էին վառում: Տրնդեզի մոխիրը շաղ էին տալիս մարգերում և գոմերում' բերքատվության, ձվատվության և կաթնատվության ավելացման համար, իսկ նաև կտուրներին' ՙչարը՚ խափանելու նպատակով:
Տոնի օրը խարույկ վառելով և դրա վրայով թռչելով՝ մեր նախնիք հաղորդակցվում էին բնության տարերքի հետ, նորոգում իրենց հրածին որակները։ Ընդ որում՝ կրակի վրայից առաջինը թռչելու իրավունքի վերապահումը նորահարսերին, այժմ էլ կարծես, մինչև ծնվելը հայերին հրով օծելու իմաստ է հաղորդում:
Անտիկ ժամանակներում բնականաբար մարդու գիտելիքների մակարդակն այնքան էլ բարձր չի եղել: Դրանք մեծ մասամբ առաջացել են երկարատև դիտարկումների արդյունքում, ինչի պատճառով թեև ցածր են մնացել այն աստիճան, որ մեզ երբեմն թվում են զվարճալի, բայց երբեմն էլ ուղղակի հավատում ենք, հատկապես գնահատելով դրանց խորհրդապաշտական նշանակությունը: Այս ամենը ճիշտ հասկանալու համար պետք է պատկերացնել տվյալ աշխարհաքաղաքակրթական դարաշրջանը, իրադարձությունների կապը, ժամանակի փիլիսոփայությունը, մշակութային զարգացածվածության աստիճանը և այլ գործոններ: Անհիշելի ժամանակներից մարդը բնությունը բաժանելով նաև կենդանի և անկենդան մարմինների, կենդանիների շատ հատկություններ համեմատելով անկենդան տարրերի հետ, նմանություններ ու օրինաչափոթյուններ հայտնաբերելով' կենդանիներին դասակարգել է նաև ըստ տարիների պարբերությունների: Խոր հնադարում ստացած որոշ պատկերացումներ անփոփոխ պահպանել մինչև մեր օրերը:
Ներկայում մեծ տարածում ստացած Արևելյան տարեցույցի հիմքում' չինական հնագույն պատկերացումներն են երկրային տասներկու կենդանակերպերի տեսքով' Մուկ, Կով, Վագր, Նապաստակ, Վիշապ, Օձ, Ձի, Ոչխար, Կապիկ, Հավ, Շուն, Խոզ: Կարելի է կապ գտնել չինական օրացույցի և մեր ազգային ավանդական մտածելակերպի միջև, օրինակ որոշ մասնագետների կարծիքով կենդակերպերով կազմված պարբերաշրջանը նույնպես հայկական ծագում ունի, և ոչ մի ընդհանրություն չկա քրիստոնեական պատկերացումների հետ' քանի որ իր իմաստով ու խորհրդով' բնապաշտական է: Նոր տարվա կապակցությամբ ասենք, որ Արևելքում այն նույնպես կապված է ԱՐԵՎԱԳԱԼԻ հետ և նշվում է դեկտեմբերի 22-ից հաշվարկված երկրորդ նորալուսնի կեսգիշերին: Չինաստանում Նոր տարին համարվում է գարնան տոն: Տարվա տարերքը կրակն է, ինչը շատ հոգեհարազատ է հայերիս և հիմք է տալիս մեզ զուգահեռներ գտնել Արևելյան նոր տարվա և մեր ՏՐՆԴԵԶԻ հետ:
Ուրեմն շնորհավոր հայկական Տրնդեզը՝ Գարնան Ավետումը, որն իր մեջ նույնպես Նոր Տարվա բովանդակություն ունի:
ՆԵՐՍԵՍ ՆԵՐՍԻՍՅԱՆ, «ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻե ՀԿ-Ի ՆԱԽԱԳԱՀ

 

Ներսես Ներսիսյան ֆեյսբուք: 

 

Ուղիղ խոսք բաժնում տեղ գտած մտքերն ու տեսակետները հեղինակի սեփականությունն են և կարող են չհամընկնել Operativ.am-ի խմբագրության տեսակետների հետ:
https://www.facebook.com/nerses.nersisyan1
դիտվել է 3808 անգամ
loading...
Քերին Դամասկոսին մեղադրել է մարդկության դեմ հ... Թրամփը «CNN»-ին կեղծիքի մեջ է մեղադրել ՃՏՊ Մաստարա-Լանջիկ ավտոճանապարհին. մեքենան 40... Ֆրանսիայում կերկարաձվի արտակագ դրության ռեժիմ... Հյուսիսային պողոտայում բացվել է ավանդական դար... Եղանակը՝ Հայաստանում Մահացել է «Լենֆիլմի» հայազգի լեգենդար ռեժիսոր... Դիզվառելիքի գնանկումը կազմել է 21.8 տոկոս Պարզվել է մահացած վարորդի ինքնությունը Շվարցնեգերը պաշտպանել է միաժամանակ նախագահ ու... Սերժ Սարգսյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են Մ... Պետրոսյան եղբայրների ընկերությունը Նյու Յորքո... Հալեպից դուրս է եկել ավելի քան 20 հազար խաղաղ... Ֆրիտյոֆ Նանսենի 155-ամյակին նվիրված հուշ-երեկ... Թուրքական ավիացիայի հարվածից Իրաքում 19 զինյա... Մոսկվա-Երևան չվերթի ժամանակ ուղևոր է մահացել ... ԱՄՆ-ում շունը մահամերձ տիրոջը հրաժեշտ է տվել ... Մի օր կգտնվի էն մարդը, էն ջահելը և իմաստունը,... Հայազգի գեղասահորդուհին նոր ռեկորդ է սահմանել Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի և այդ հանցագոր... Շվեդիայում մկների խանութ է բացվել (լուսանկարն... Ավտոճանապարհներին շուրջօրյա հսկողություն է իր... Ադրբեջանի փոխվարչապետը դժգոհ է Մինսկի խմբի ա... Հայաստանի և Իրանի ֆուտբոլի ֆեդերացիաները փոխը... Պուտինի, Թրամփի և այլ առաջնորդների թիկնապահնե... Սերժ Թանկյանն Ադրբեջանում Հեյդար Ալիևի հուշար... Ռաֆայել Երանոսյանի մեքենան թալանե՞լ են (լուսա... 2016 թվականի աշխարհի ամենահանրաճանաչ թենիսիստ... Հարևան երկրի քարոզիչների համար իրողություններ... 6 ակ ունեցող 7 հրաշալի ավտոմեքենա (լուսանկարն... «Սուրբ Աստվածամայր» ԲԿ–ում թոքաբորբից 2 տարեկ... Թրամփը փակել է Սաուդյան Արաբիայի հետ կապված ի... ՀՀ-ն միացել է «Պաշտպանական համակարգեր» միջպետ... Ճապոնիայում տարվա մեքենա են ընտրել Միացման ճանապարհը երկար է լինելու, բայց անշեղ... Ղրիմում 15 հազար մարդ առանց ջեռուցման է մնացե... Գործադիրը «ջրում» է ԱՁ-ների պարտքերը Բրազիլիայում Հիսուսի արձանը վերականգնելու համ... Ադրբեջանը, Հայաստանն ու Լեռնային Ղարաբաղը կար... Երևանում վարորդը ռուսական համարանիշներով «LAD... Բուլղարիայում գնացքը դուրս է եկել գծերից. կան... ԱՄՆ-ում կանջատվեն «Galaxy Note 7» սմարթֆոններ... Բակո Սահակյանի ուղերձը ԼՂՀ պետական անկախությ... Պենտագոնը ևս 200 զինվորական կուղարկի Սիրիա Պատմության մեջ այս օրը. դեկտեմբերի 10 Քեյթ Մոսսը նկարահանվել է Էլվիս Փրեսլիի տեսահո... Դեկտեմբերի 10-ը Մարդու իրավունքների պաշտպանու... Թուրքիան ՆԱՏՕ-ում ՌԴ-ի, Չինաստանի և Իրանի կող... Վանաձորում այրվել է նախկին ավագանու անդամի ին... «Տանը Մենակ»-ի և «Հարրի Փոթեր»ի ռեժիսորը սուր... Հրդեհ Նոր գեղի գյուղում Նիգերիայում մահապարտ-աշակերտուհիների իրականաց... ՍԴ դատավորը հայտնի միջադեպից հետո մականուն է ... Նորատուսցի Ալիկը «խորհուրդ» է տվել « դրան լա... Դիլիջանի ոլորաններում առկա է մառախուղ Վարչապետը հանձնարարել է Գագիկ Խաչատրյանի հետ ... Մադոննան «Տարվա կին» է ճանաչվել Դավիթ Հարությունյանին հանձնարարվել է «կռուտիտ... Իրադրությունն առաջնագծում. ԼՂՀ ՊԲ Դեմիրճյանը իր քաղաքական ապագան կրկին տեսնում ... 2017-ին պետական պարտքը կգերազանցի ՀՆԱ 60 տոկո... Հոկտեմբերի 27-ի գործով կալանավորի մորից գումա... Սեյրան Օհանյանի կինը ներգրավված է կուսակցական... Յուվեցի Կարոն շատ է ոգևորվել ՀՀԿ-ին ծառայությ... Անհավես բյուջե Զարուհի Փոստանջյանին թույլ չեն տալիս տեսակցել... Հայաստանին ցույց են տալիս իր իսկական տեղը Ընդդիմադիր դաշինքը չի կրկնելու նախորդների սխա... Սահակ Մինասյանը գցո՞ւմ է ՀՀԿ-ին «Լուսավոր Հայաստան», «Քաղաքացիական պայմանագիր... Պատահարներ Երևանում և հանրապետության ավտոճանա... Ինչ է խորհրդանշել վահանը Աշխարհի ամենամեծ ինքնաթիռներն ու դժվարին վայէ... Ինչպես է ծագել Ախուրյանի անունը Օպերատիվ իրավիճակը հանրապետությունում (դեկտեմ... Ինչպես է ստեղծվել «Ջրահարսը» մուլտֆիլմը Ադրբեջանին «մատ» անելու ժամանակը «Super Mario Run» խաղի համար ինտերնետին մշտակ... Ռիգայի ոստիկանությունը զույգին տուգանել է՝ «Ա... ԵԱՀԿ անդամ երկրներից մոտ 10 հազար մարդ միացել... Բրունո Մարսի հիթային ելույթը «Victoria’s Secr... Ճապոնիան հրաժարվել է Պուտինին ակիտա-ինու տեսա... Մոսկվա-Երևան չվերթի ինքնաթիռով հետախուզվող եր... «Samsung»-ն ԱՄՆ-ում «կսպանի» բոլոր «Galaxy No... Իշխանությունները պետք է իրենց սխալներն ընդուն... Հարյուրավոր ներգաղթյալներ անցել են 6 մետրանոց... «Ցիկլոն-2». Օբաման «աֆղանական սցենարը» կիրառո... Գվատեմալայի բնակիչները այրել են Թրամփի թղթե պ... Կոմիտասը՝ Միջազգային երաժշտագիտական ընկերությ... 73-ամյա Միք Ջագերը հայր է դարձել 8-րդ անգամ Մինսկի խումբը անհասցե կոչերով ԼՂ բանակցությու... Եվրոպայում սպառազինումների վերահսկողության հա... Մեր սպասելիքներն արցախյան հակամարտության կարգ... Գյումրեցի փոքրիկները խոսում են Հռոմի պապի մաս... «Coca-Cola»-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն կլքի պա... Թուրքերն օգտվում են Հալեպում ստեղծված իրավիճ... Ռիգայում 91-ամյա թոշակառուն թոշակի հետևից էր ... Ամեն ինչ կանեմ, քո ցավը տանեմ, մա՛մ ջան. ապրի... Սիրիական զորքերն ազատագրել են Հալեպի 93%-ը Կայացել է Էդվարդ Նալբանդյանի և Վրաստանի ԱԳ նա...
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan