Երևան, 15.Դեկտեմբեր.2017, 00:00 |
|
1 $ = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ
|
Արծաթ - 0 Դրամ Ոսկի - 0 Դրամ Պլատին - 0 Դրամ
Հարկային եկամուտների աճ 93 մլրդ դրամով Մատենադարանի այցելուների թիվը անցել է 100 հազ... Խոշոր ավտովթար Տավուշի մարզում. 63-ամյա վարոր... Փրկարարները հոսպիտալացրել են Քասախի կիրճում կ... Խոշոր ավտովթար Կոտայքի մարզում. «Չայնի»-ի ոլո... Քննարկ­վում է Կադաստրը պետգույքի վարչության հ... Այս տարի գնացքի տակ ընկնելու հետևանքով մահացե... Արտեմ Ասատրյանը խախտումներով է կադրային նշանա... Հայու գեն. Նոր ջրբաժան ազգային արժեքներ դավան... Ահաբեկիչները շատացե՞լ են. Վաղն էլ նման միտում... Երևանի քաղաքապետարանը զանազան զվարճալի միջոցա... Գնդակը «Ծառուկյան» խմբակցության դաշտում է Սամվել Ալեքսանյան VS Սերժ Սարգսյան. ինչպես դա... Լա՞ս, թե՞ խնդաս Կարեն Կարապետյանի «օպերատիվու... Վարդան Ղուկասյանը հասկացել է, որ կուսակցական ... Առաջին սպառման ապրան­քատեսակները թանկացել են ... Տավարի միսը շուրջ 20 տոկոս թանկացել է ՊԵԿ-ում հերթական կադրային փոփոխություններն են... Լիբանանի ներքաշումն Իսրայել-Իրան պատերազմի մե... Իրանցի փախստականը հասարակական վայրում սեռական... Ամենաանսպասելի երևույթները (լուսանկարներ) Բեռլինում իսլամիստ ահաբեկիչների որոնողական գո... Love Magazine-ի էռոտիկայի 14-րդ օրը. մոդել Ժա... Քնեսեթում ընդդիմադիրները Հայոց ցեղասպանությու... Վիլյամ Սարոյանի «Քարանձավի մարդիկ» պիեսի պրե... Ենթասպան բանակից 200 հազար դրամի սննդամթերք ... Վալենտին Գաֆտը հոսպիտալացվել է Թռչնամսի 22 նմուշներից 6-ում մանրէաբանական խա... Ինչ հանցագործություններ է բացահայտել ԿԳ նախար... 11-ամյա աղջկա մահվան մեջ բժշկուհին մեղավոր չէ... Ավտոմեքենան կողաշրջվել է. մահացել է վարորդը Զգուշացում վարորդներին. ՀՀ որոշ ճանապարհներին... Սերժ Սարգսյանի գնահատականը՝ Կարեն Կարապետյանի... Իրավապահ համակարգի բացթողումների և ՀՀ-ում բնա... Կինը պատվիրել էր սպանել ամուսնուն (տեսանյութ) Շփման գծում դիվերսիաների հնարավորությունը նվա... ՀՀ նախագահը՝ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու առաջարկի և թ... Սերժ Սարգսյանը անդրադարձել է ԵՄ համաձայնագրին... Քաղաքացիների ընդունելություն ՊՆ-ում Սերժ Սարգսյանը՝ ղարաբաղյան կարգավորման մասին Ավտովթար Այնթապում. դպրոցի դիմաց վթարի են ենթ... ՀՀ նախագահը երեկոյան հանդիպում է ունեցել «Անդ... Գլենդելի կենտրոնական այգում կկառուցվի հայ-ամե... Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է Ֆիլիպ Ֆլուրիին. քնն... Իրինա Շեյկի նոր մերկ տեսահոլովակը (տեսանյութ) Գնացքի տակ ընկած քաղաքացու մահվան փաստի առթիվ... Գողություն՝ սուրճ պատրաստող սարքի դրամընդունի... Հայտնաբերվել և կալանավորվել է հետախուզվողը (տ... Սպանված զինծառայողին այսօր հուղարկավորել են ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայությունում աշխատան... Եզդի Ճակոյի եղբոր տղայի ու նրա ընկերների «գաս... Մայրը պնդում է, որ իր 14-ամյա աղջկա նկատմամբ ... Անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի կողմից... Հայ առաքելական և հույն ուղղափառ եկեղեցիների հ... Լրագրողները գրավոր դիմում պետք է ներկայացնեն՝... Հայաստանի կոմպոզիտորների միության 85-ամյակի ա... «Ելք» դաշինքը առաջարկում է փոփոխությունների ն... Հիմա, մեկ տարի անց, կամ թե տասը ու հարյուր տա... Ինչպես են արձագանքել 15 տարեկանները նախարարի ... 6 ժամ լույս չի լինի Երևանում և երեք մարզերում 31-ամյա պոռնոդերասանուհուն մահացած են գտել ին... Հակառուսականության համախտանիշով տառապողներն ի... Վրաստանում պահանջում են զրկել 8 հայ պաշտոնյան... Սպասվում է առանց տեղումների եղանակ. Առաջիկա 5... Ով է Քիմ Քարդաշյանի երեխայի փոխնակ մայրը (լու... ՀՀ սփյուռքի նախարարը, Կիպրոսի նախագահի հանձնա... Ով էր նիստից բացակայող Շշի Մելոյի փոխարեն կող... «Ավելի ու ավելի զզվեցի հայերից». Սոնա Շահգելդ... Իրաքում իսլամական ծայրահեղ արմատականության նո... Արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանն ընդունեց «Հ... Արտակարգ բացահայտում. Սպանությունը պատվիրված ... Հարուցվել է քրեական գործ՝ էլեկտրաքարշի կողմից... Հայտնի է դարձել «House-2»-ի Մարիա Պոլետովայի ... Երևանում նոր արագաչափեր կգործարկվեն Ո՞ւմ և ինչի՞ պատճառով Էլեն Ասատրյանն ու նրա ս... Շների խմբակային հարձակում Գյումրիում (տեսնյու... Արցախի քաղաքացիներն ունեն անկախ պետություն կա... ՀՀ քաղաքացին փորձել է արգելված նուշ տեղափոխել... Առևտրի պալատի նախագահը իսրայելցի ներդրողներին... Ավտոբուսի դռները չեն փակվել, գազ է միացրել, ո... Ռուսաստանը սպառնացել է YouTube-ին, որ կարգելա... Էդվարդ Նալբանդյանը կմեկնի Կիև Լոռու մարզի դատախազը միջնորդագիր է ներկայացրե... Գագիկ Հովհաննիսյանն իր հավատարմագրերն է հանձն... 7.5 մլն դրամի հափշտակություն՝ հանացավոր խմբի ... Թիվ 58 երթուղային ավտոբուսի գրպանահատը ներկայ... Գյումրիի մանկական խաղալիքի խանութներից մեկում... Արտակարգ ու ողբերգական դեպք Սյունիքի մարզի Լի... Վրաստանը կզրկվի՞ հայաստանցիների մի մասից Ես Equality Armenia միասեռական տեսակետներ ջատ... Պուտինը խաչակնքվել է «երեխայի ծննդի» մասին բա... Հայտնի են Հրազդանի երկու բնակիչների սպանությա... Ադրբեջանցիները կոտրել են Սիլվա Հակոբյանի պաշտ... Թռչնամսի շուկայում հայտնաբերվել է վտանգավոր, ... Հայաստանում դատապարտված օտարերկրացիներին տեսա... «Տղաների փոխարեն հնչել է աղջիկներ խոսքը». Լևո... Արտակարգ դեպք Գյումրիում. ՌԴ 102-րդ ռազմաբազա... Վիճելի հարց է՝ փոխարինելի-անփոխարինելի. անփոխ... «Պուտին բայբայ» թե՞ «Պուտին բաբայ» Ի՞նչ ճակատագիր է սպասվում հայ-թուրքական արձան...

Հայկական տրնդեզը և չինական Նոր տարին

…Վահագնի հետ պիտի խոսի հայ մարդը հիմա, Աստվածը հին Հայոց, Աստվածը Արիության և Հաղթանակի:
ՆԺԴԵՀ

Հայերի մոտ Կրակը իր նշանակությամբ, մարդու ապրելու համար անհրաժեշտ նյութական և հոգևոր բոլոր կարևորագույն արժեքներով (ծնունդ, օծում, օջախ, սննունդ, բժշկություն, գուշակություն և այլն) բացարձակացվելով, հայերի տոնական համակարգում գրավում է հատուկ տեղ' հատուկ օրվա մեջ, որն էլ կոչվում է ՏՐՆԴԵԶ:
Տրնդեզը կրակին նվիրված զուտ հայկական ազգային անշարժ տոն է, նշվում է Ձմեռնամուտի և Գարնանամուտի արանքում, փետրվարի 13-ին: Այդ օրն արդեն գարնան շունչն զգացվում է և ըստ հին հայերի պատկերացումների վառվող կրակի բոցերը կարող են ավելի ջերմացնել Արևին, հետևաբար՝ մեղմել ցուրտը:
Կարծիք կա, որ հեթանոսական Հայաստանում այս տոնը նվիրված է եղել Միհր-Արև աստ­ծուն, քանի որ անմիջականորեն կապվում է կրակի պաշտամունքի հետ։ Հայերն, իրենց համարելով Արևորդիներ' հրածիններ, պաշտել են և՛ հուր-Արևը, և՛ նրա երկրային տեսակը' կրակը: Դրանով է բացատրվում նաև Միհին նվիրված Մեհեկան ամսանունի ծագումը: Տոնի գլխավոր նպատակը կրակի միջոցով սառնամանիքների վրա ազդելն ու հմայա­կան ճանապարհով Արևին զորացնելն է:

Բացատրություն կա, որ Տրնդեզ նշանակում է դիզված կրակ և որ այն առաջացել է ատր (կրակ) բառից, (որից էլ, օրինակ ծագել են աթար, ատրճանակ, ատրուշան բառերը) և դեզ (կուտակում, դարսում) բառից:

Տոնի մեր մեկնաբանությամբ, այն կապված է տիեզերական Հուր Աստծո' ՎԱՀԱԳՆԻ ծննդի հետ և իր իմաստով խորհրդանշում է Վահագն-Կրակի հաղթանակը Վիշապ-ձմեռվա նկատմամբ: Տրնդեզից 40 օր հետո արդեն կտոնվի Գարնանամուտը՝ գարնանային օրահավասարը, որպես բնության վերածնունդի կայացում, Անահիտ աստվածուհուն նվիրված մայրության տոն: Արիական որոշ ժողովուրդների մոտ, այն դեռևս համարվում է Ամանոր:

Արժանահիշատակ է նաև Մ.Օրմանյանի կարծիքը, համաձայն որի Տրնդեզ բառը ծագել է Տիր աստծու անունից, (Տիր+դեզ) և նվիրված է նրան այն պատճառով, որ այդ օրը տարբեր գուշակություններ են արվում: Տոնի մեջ կրակի մի­ջոցով ձևավորված բազմապիսի գուշակություններ անելու սովորույթները՛ կապված են ցանքի ու բերքաճի, տարվա տնտեսական հաջողության, սերնդաճության գաղափարների հետ: Դրա վառ վկայությունը տոնական ուտեստում հատիկների և հատիկավոր կերակրատեսակների բացարձակ գերա­կշռությունն է: ։ Օրինակ, եթե տրնդեզի խարույկի ծուխը քամուց թեքվում էր արևելք կամ հարավ' բարձր բերքատվություն էր սպասվում, թռչունների' երդիկներին դրված փոխինձը տանելու ուղղությունից որոշում էին, թե տվյալ տան աղջկան որ կողմ հարս կտանեն, կամ որ կողմից իրենց օջախ հարս կմտնի: Այդ օրը ծննդականի երկունքի ցավերը մեղմելու համար և հավատալով, որ նորածինը կլինի կրակոտ' ծննդաբերության պահին ծաղկավել էին վառում: Տրնդեզի մոխիրը շաղ էին տալիս մարգերում և գոմերում' բերքատվության, ձվատվության և կաթնատվության ավելացման համար, իսկ նաև կտուրներին' ՙչարը՚ խափանելու նպատակով:
Տոնի օրը խարույկ վառելով և դրա վրայով թռչելով՝ մեր նախնիք հաղորդակցվում էին բնության տարերքի հետ, նորոգում իրենց հրածին որակները։ Ընդ որում՝ կրակի վրայից առաջինը թռչելու իրավունքի վերապահումը նորահարսերին, այժմ էլ կարծես, մինչև ծնվելը հայերին հրով օծելու իմաստ է հաղորդում:
Անտիկ ժամանակներում բնականաբար մարդու գիտելիքների մակարդակն այնքան էլ բարձր չի եղել: Դրանք մեծ մասամբ առաջացել են երկարատև դիտարկումների արդյունքում, ինչի պատճառով թեև ցածր են մնացել այն աստիճան, որ մեզ երբեմն թվում են զվարճալի, բայց երբեմն էլ ուղղակի հավատում ենք, հատկապես գնահատելով դրանց խորհրդապաշտական նշանակությունը: Այս ամենը ճիշտ հասկանալու համար պետք է պատկերացնել տվյալ աշխարհաքաղաքակրթական դարաշրջանը, իրադարձությունների կապը, ժամանակի փիլիսոփայությունը, մշակութային զարգացածվածության աստիճանը և այլ գործոններ: Անհիշելի ժամանակներից մարդը բնությունը բաժանելով նաև կենդանի և անկենդան մարմինների, կենդանիների շատ հատկություններ համեմատելով անկենդան տարրերի հետ, նմանություններ ու օրինաչափոթյուններ հայտնաբերելով' կենդանիներին դասակարգել է նաև ըստ տարիների պարբերությունների: Խոր հնադարում ստացած որոշ պատկերացումներ անփոփոխ պահպանել մինչև մեր օրերը:
Ներկայում մեծ տարածում ստացած Արևելյան տարեցույցի հիմքում' չինական հնագույն պատկերացումներն են երկրային տասներկու կենդանակերպերի տեսքով' Մուկ, Կով, Վագր, Նապաստակ, Վիշապ, Օձ, Ձի, Ոչխար, Կապիկ, Հավ, Շուն, Խոզ: Կարելի է կապ գտնել չինական օրացույցի և մեր ազգային ավանդական մտածելակերպի միջև, օրինակ որոշ մասնագետների կարծիքով կենդակերպերով կազմված պարբերաշրջանը նույնպես հայկական ծագում ունի, և ոչ մի ընդհանրություն չկա քրիստոնեական պատկերացումների հետ' քանի որ իր իմաստով ու խորհրդով' բնապաշտական է: Նոր տարվա կապակցությամբ ասենք, որ Արևելքում այն նույնպես կապված է ԱՐԵՎԱԳԱԼԻ հետ և նշվում է դեկտեմբերի 22-ից հաշվարկված երկրորդ նորալուսնի կեսգիշերին: Չինաստանում Նոր տարին համարվում է գարնան տոն: Տարվա տարերքը կրակն է, ինչը շատ հոգեհարազատ է հայերիս և հիմք է տալիս մեզ զուգահեռներ գտնել Արևելյան նոր տարվա և մեր ՏՐՆԴԵԶԻ հետ:
Ուրեմն շնորհավոր հայկական Տրնդեզը՝ Գարնան Ավետումը, որն իր մեջ նույնպես Նոր Տարվա բովանդակություն ունի:
ՆԵՐՍԵՍ ՆԵՐՍԻՍՅԱՆ, «ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻե ՀԿ-Ի ՆԱԽԱԳԱՀ

 

Ներսես Ներսիսյան ֆեյսբուք: 

 

Ուղիղ խոսք բաժնում տեղ գտած մտքերն ու տեսակետները հեղինակի սեփականությունն են և կարող են չհամընկնել Operativ.am-ի խմբագրության տեսակետների հետ:
https://www.facebook.com/nerses.nersisyan1
դիտվել է 3850 անգամ
loading...
Հարկային եկամուտների աճ 93 մլրդ դրամով Մատենադարանի այցելուների թիվը անցել է 100 հազ... Խոշոր ավտովթար Տավուշի մարզում. 63-ամյա վարոր... Փրկարարները հոսպիտալացրել են Քասախի կիրճում կ... Խոշոր ավտովթար Կոտայքի մարզում. «Չայնի»-ի ոլո... Քննարկ­վում է Կադաստրը պետգույքի վարչության հ... Այս տարի գնացքի տակ ընկնելու հետևանքով մահացե... Արտեմ Ասատրյանը խախտումներով է կադրային նշանա... Հայու գեն. Նոր ջրբաժան ազգային արժեքներ դավան... Ահաբեկիչները շատացե՞լ են. Վաղն էլ նման միտում... Երևանի քաղաքապետարանը զանազան զվարճալի միջոցա... Գնդակը «Ծառուկյան» խմբակցության դաշտում է Սամվել Ալեքսանյան VS Սերժ Սարգսյան. ինչպես դա... Լա՞ս, թե՞ խնդաս Կարեն Կարապետյանի «օպերատիվու... Վարդան Ղուկասյանը հասկացել է, որ կուսակցական ... Առաջին սպառման ապրան­քատեսակները թանկացել են ... Տավարի միսը շուրջ 20 տոկոս թանկացել է ՊԵԿ-ում հերթական կադրային փոփոխություններն են... Լիբանանի ներքաշումն Իսրայել-Իրան պատերազմի մե... Իրանցի փախստականը հասարակական վայրում սեռական... Ամենաանսպասելի երևույթները (լուսանկարներ) Բեռլինում իսլամիստ ահաբեկիչների որոնողական գո... Love Magazine-ի էռոտիկայի 14-րդ օրը. մոդել Ժա... Քնեսեթում ընդդիմադիրները Հայոց ցեղասպանությու... Վիլյամ Սարոյանի «Քարանձավի մարդիկ» պիեսի պրե... Ենթասպան բանակից 200 հազար դրամի սննդամթերք ... Վալենտին Գաֆտը հոսպիտալացվել է Թռչնամսի 22 նմուշներից 6-ում մանրէաբանական խա... Ինչ հանցագործություններ է բացահայտել ԿԳ նախար... 11-ամյա աղջկա մահվան մեջ բժշկուհին մեղավոր չէ... Ավտոմեքենան կողաշրջվել է. մահացել է վարորդը Զգուշացում վարորդներին. ՀՀ որոշ ճանապարհներին... Սերժ Սարգսյանի գնահատականը՝ Կարեն Կարապետյանի... Իրավապահ համակարգի բացթողումների և ՀՀ-ում բնա... Կինը պատվիրել էր սպանել ամուսնուն (տեսանյութ) Շփման գծում դիվերսիաների հնարավորությունը նվա... ՀՀ նախագահը՝ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու առաջարկի և թ... Սերժ Սարգսյանը անդրադարձել է ԵՄ համաձայնագրին... Քաղաքացիների ընդունելություն ՊՆ-ում Սերժ Սարգսյանը՝ ղարաբաղյան կարգավորման մասին Ավտովթար Այնթապում. դպրոցի դիմաց վթարի են ենթ... ՀՀ նախագահը երեկոյան հանդիպում է ունեցել «Անդ... Գլենդելի կենտրոնական այգում կկառուցվի հայ-ամե... Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է Ֆիլիպ Ֆլուրիին. քնն... Իրինա Շեյկի նոր մերկ տեսահոլովակը (տեսանյութ) Գնացքի տակ ընկած քաղաքացու մահվան փաստի առթիվ... Գողություն՝ սուրճ պատրաստող սարքի դրամընդունի... Հայտնաբերվել և կալանավորվել է հետախուզվողը (տ... Սպանված զինծառայողին այսօր հուղարկավորել են ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայությունում աշխատան... Եզդի Ճակոյի եղբոր տղայի ու նրա ընկերների «գաս... Մայրը պնդում է, որ իր 14-ամյա աղջկա նկատմամբ ... Անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի կողմից... Հայ առաքելական և հույն ուղղափառ եկեղեցիների հ... Լրագրողները գրավոր դիմում պետք է ներկայացնեն՝... Հայաստանի կոմպոզիտորների միության 85-ամյակի ա... «Ելք» դաշինքը առաջարկում է փոփոխությունների ն... Հիմա, մեկ տարի անց, կամ թե տասը ու հարյուր տա... Ինչպես են արձագանքել 15 տարեկանները նախարարի ... 6 ժամ լույս չի լինի Երևանում և երեք մարզերում 31-ամյա պոռնոդերասանուհուն մահացած են գտել ին... Հակառուսականության համախտանիշով տառապողներն ի... Վրաստանում պահանջում են զրկել 8 հայ պաշտոնյան... Սպասվում է առանց տեղումների եղանակ. Առաջիկա 5... Ով է Քիմ Քարդաշյանի երեխայի փոխնակ մայրը (լու... ՀՀ սփյուռքի նախարարը, Կիպրոսի նախագահի հանձնա... Ով էր նիստից բացակայող Շշի Մելոյի փոխարեն կող... «Ավելի ու ավելի զզվեցի հայերից». Սոնա Շահգելդ... Իրաքում իսլամական ծայրահեղ արմատականության նո... Արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանն ընդունեց «Հ... Արտակարգ բացահայտում. Սպանությունը պատվիրված ... Հարուցվել է քրեական գործ՝ էլեկտրաքարշի կողմից... Հայտնի է դարձել «House-2»-ի Մարիա Պոլետովայի ... Երևանում նոր արագաչափեր կգործարկվեն Ո՞ւմ և ինչի՞ պատճառով Էլեն Ասատրյանն ու նրա ս... Շների խմբակային հարձակում Գյումրիում (տեսնյու... Արցախի քաղաքացիներն ունեն անկախ պետություն կա... ՀՀ քաղաքացին փորձել է արգելված նուշ տեղափոխել... Առևտրի պալատի նախագահը իսրայելցի ներդրողներին... Ավտոբուսի դռները չեն փակվել, գազ է միացրել, ո... Ռուսաստանը սպառնացել է YouTube-ին, որ կարգելա... Էդվարդ Նալբանդյանը կմեկնի Կիև Լոռու մարզի դատախազը միջնորդագիր է ներկայացրե... Գագիկ Հովհաննիսյանն իր հավատարմագրերն է հանձն... 7.5 մլն դրամի հափշտակություն՝ հանացավոր խմբի ... Թիվ 58 երթուղային ավտոբուսի գրպանահատը ներկայ... Գյումրիի մանկական խաղալիքի խանութներից մեկում... Արտակարգ ու ողբերգական դեպք Սյունիքի մարզի Լի... Վրաստանը կզրկվի՞ հայաստանցիների մի մասից Ես Equality Armenia միասեռական տեսակետներ ջատ... Պուտինը խաչակնքվել է «երեխայի ծննդի» մասին բա... Հայտնի են Հրազդանի երկու բնակիչների սպանությա... Ադրբեջանցիները կոտրել են Սիլվա Հակոբյանի պաշտ... Թռչնամսի շուկայում հայտնաբերվել է վտանգավոր, ... Հայաստանում դատապարտված օտարերկրացիներին տեսա... «Տղաների փոխարեն հնչել է աղջիկներ խոսքը». Լևո... Արտակարգ դեպք Գյումրիում. ՌԴ 102-րդ ռազմաբազա... Վիճելի հարց է՝ փոխարինելի-անփոխարինելի. անփոխ... «Պուտին բայբայ» թե՞ «Պուտին բաբայ» Ի՞նչ ճակատագիր է սպասվում հայ-թուրքական արձան...
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan