Երևան, 30.Մարտ.2017, 00:00 |
|
1 $ = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ
|
Արծաթ - 0 Դրամ Ոսկի - 0 Դրամ Պլատին - 0 Դրամ
«Եփրատի վահան» ռազմական գործողությունն ավարտվ... Կանխատեսումներ երկարաժամկետում. ՀՆԱ-ի 0,9 %-ա... Լեհաստանի նախագահի կողմից կազմակերպվել է ընդո... ԱՄՆ-ում ներկայացվել է ընտրություններին Ռուսաս... «Հայաստանը փոքր երկիր է» կաղապարի մասին Իվանկա Թրամփը Սպիտակ տանը կաշխատի անվճար ԿԲ-ի միջազգային պահուստները փոխում ենք ոսկու ... Ֆրանսուա Ֆիոնը հանդես է եկել հայտարարությամբ Իսկանդեր. Զինուժի բացառիկ նկարահանումները. ան... Անընդունելի հրաման ստանալիս ունես 2 տարբերակ Թուրքիայում կարգելափակվի հյուրանոցների ամրագր... Մագնեզիումի արտադրության «ստարտափը» Սկզբում ինձ համար դժվար էր, քանի որ քարկոծվու... Իմանանք, թե ով է գնացել ազատ տնտեսական գոտի, ... Հերմինե Նաղդալյանը Վալենտինա Մատվիենկոյին Հայ... Նոր մեխանիզմ՝ սկսնակ ՏՏ ընկերությունների համա... «Դոմոդեդովո» օդանավակայանում հրշեջ մեքենան 9 ... Հայկական բնավորություն է. Վահրամ Բաղդասարյանը... Ձեր խնդիրը ստացած գրանտների ծախսն արդարացնելն... ԱՄՆ-ն ու Հարավային Կորեան քննարկում են Հյուսի... Վիգեն Սարգսյանի ասուլիսը ռուսաստանյան ԶԼՄ-ներ... Ադրբեջանի 1-ին բանակային կորպուսում պայմանագր... ԱՄՆ-ը Բահրեյնին 19 «F-16» կործանիչ կվաճառի ԿԲ-ն ապրիլի 1-ը հայտարարել է գործառնական օր Անահիտ Հարությունյանը գայթակղիչ լուսանկար է հ... ՄԻՊ-ը Վահան Շիրխանյանի հարցով դիմել է ԱՆ-ին Արցախը, Հայաստանն ու միջազգային հանրությունը «Գյուլլելու» ցանկությունը պետություն չունեցող... Գենեներալ Սեյրան Սարոյանի հարուստ ունեցվածքը Մենք ուզում ենք, որ Մեծ Բրիտանիան մնա ուժեղ ա... Դոլարի, ռուբլու և եվրոյի փոխարժեքը՝ հայաստանյ... Պատմության մեջ այս օրը. մարտի 30 Նավթի համաշխարհային գներն աճում են Քանի դեռ Արցախը չի մասնակցում բանակցային գործ... ՀՀԿ-ն արդեն իսկ սկսել է իշխանափոխությունը. գն... Հակառակորդը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձա... «3 ամիս ա՝ զռում եմ». ընտրությունների գլխավոր... Փորձում են արհեստականորեն ազդել ձայնի կուրսի ... Արգամ Աբրահամյանը Երևանի քաղաքապե՞տ Ուշագրավ տարրեր ՀՀԿ շուրջ նախընտրական սկանդալ... ՃՏՊ երկաթգծին. տուժածը հոսպիտալացվել է Սերժ Սարգսյանը պայման է առաջ քաշել. Սամվել Բա... Սեյրան Սարոյանի ունեցվածքը. նրա տներից 3-ը գտ... Սերժ Սարգսյանն Արարատում ասել է, թե «որտեղ են... Հայաստանում հազիվ 2 միլիոն ընտրող լինի. ոստիկ... Գագիկ Ծառուկյանը՝ վարչապետի թեկնածու Սերժ Սարգսյանի անվտանգությունը վերջին ընթացքո... Արգենտինայում թույլատրել են մարիխուանան օգտագ... Ընդդիմադիր ուժերը ՕՐՕ-ին չեն զիջի «թիվ 1 ընդդ... ՀՀ իշխանությունը Տեր-Պետրոսյանի միջոցով շախմա... Սերժ Սարգսյանի խորհրդականի ջերմոցները հարկայի... Մուշեղ Պետոյանը ցայտնոտի մեջ է ԱՄՆ-ում դատարանը երկարաձգել է Թրամփի ընդունած... Սամվել Կարապետյանը Ծառուկյանի հետ հանդիպելու ... Վիգեն Սարգսյանի «նվերը» Բազմասեր Առաքելյանին Աշխարհի ամենաթանկ ռազմական տեխնիկաները (լուսա... Մեդվեդևը Պուտինի հետ լուսանկարներ է հրապարակե... Հեռուստատեսային շոուի ժամանակ արաբ երգչուհին ... Դարձյալ կտրուկ սրվել է իրավիճակը Սիրիայի կենտ... Մառա Բաղդասարյանն էքստեմալ ավտոմրցավազքի նոր ... Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն. Անաստասիա Գալ... Փարիզի Օրլի օդանավակայանում հրդեհ է բռնկվել (... Ելցինը՝ Բուշին․ Տեր-Պետրոսյանը նույնպես կստոր... Հայաստանը մասնակցեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում Ֆրանկոֆոնիայ... Մերկելն առաջ է քաշել կանցլերի պաշտոնը լքելու ... Թախտից վեր ես կենում, գնում ես համայնքապետի մ... ԼՏՊ-ի կեղծ բարեպաշտությունը Մահից 3 ամիս անց հուղարկավորել են Ջորջ Մայքլի... Ադրբեջանցիները կոտրել են երգիչ էրիկի «Instagr... Լույս չի լինի հետևյալ հասցեներում... ԱԺ ընտրությունների քարոզարշավին ոստիկանության... Արցախի նախագահն ընդլայնված խորհրդակցություն ... Համի զգացումը փոխանցվում է համացանցով Սերժ Թանկյանը ժամանել է Հայաստան՝ ընտրություն... Եթե ես երբևէ երկաթգիծ կառուցեմ դեպի Գառնի, նո... Քիմ Քարդաշյանը ելույթ կունենա «Forbes»-ի կանա... Ադրբեջանցի լրագրողը Երևանում նյութ է պատրաստե... Կադրեր տնից, որտեղ ինքնասպան է եղել իրանցի զբ... Հետաքրքիր փաստեր՝ ամենաթանկ ֆիլմերի պատմությո... Սպանության մեղադրանքով հետախուզվողը 15 տարի ա... Կարեն Կարապետյանին Արագածոտնի մարզում քրեական... Կրծքով կերակրումը երեխային ավելի խելացի չի դա... Օրվա կադրը. Գոռ Վարդանյանը՝ Առաքել Մովսիսյանի... Ներդրումային խաղացողները՝ մեկ հարկի տակ No Comment. Սպորտսմենուհի, կոմերիտուհի և վերջ... Ընտրախախտումների վերաբերյալ 45 հրապարակումից ... ՌԴ-ում ուսուցչուհին ստիպել է երեխային, որ նա ... Արարատի մարզում վրաերթի են ենթարկվել Հայանիստ... Վերսկսվում են Մինսկ-Երևան ուղիղ չվերթները Մարիա Շարապովան խոսել է մեծ սպորտ վերադառնալո... Առաջիկա 5 օրվա եղանակի կանխատեսում Միասին հաց ուտելը վերածվել է ծեծկռտուքի և սպա... Վարչապետն ինքն է վարում ավտոմեքենան Գառնի քար... Դոնալդ Թրամփը սկսել է ոսկեգույն «iPhone 7» օգ... Կարեն Կարապետյանը ծանոթացել է վարդերի աճեցմամ... «Samsung»-ը ներկայացնում է «Galaxy S8»-ը. ուղ... Հայաստանը սեփական փորձով ցույց տվեց, որ հնարա... Հռոմի պապը պահանջում է շտապ միջոցներ ձեռնարկե... Համանախագահները շեշտում են դեսպան Կասպշիկի առ... Սյունիքի նախկին մարզպետը պատերազմ է հայտարարե...

Հայկական տրնդեզը և չինական Նոր տարին

…Վահագնի հետ պիտի խոսի հայ մարդը հիմա, Աստվածը հին Հայոց, Աստվածը Արիության և Հաղթանակի:
ՆԺԴԵՀ

Հայերի մոտ Կրակը իր նշանակությամբ, մարդու ապրելու համար անհրաժեշտ նյութական և հոգևոր բոլոր կարևորագույն արժեքներով (ծնունդ, օծում, օջախ, սննունդ, բժշկություն, գուշակություն և այլն) բացարձակացվելով, հայերի տոնական համակարգում գրավում է հատուկ տեղ' հատուկ օրվա մեջ, որն էլ կոչվում է ՏՐՆԴԵԶ:
Տրնդեզը կրակին նվիրված զուտ հայկական ազգային անշարժ տոն է, նշվում է Ձմեռնամուտի և Գարնանամուտի արանքում, փետրվարի 13-ին: Այդ օրն արդեն գարնան շունչն զգացվում է և ըստ հին հայերի պատկերացումների վառվող կրակի բոցերը կարող են ավելի ջերմացնել Արևին, հետևաբար՝ մեղմել ցուրտը:
Կարծիք կա, որ հեթանոսական Հայաստանում այս տոնը նվիրված է եղել Միհր-Արև աստ­ծուն, քանի որ անմիջականորեն կապվում է կրակի պաշտամունքի հետ։ Հայերն, իրենց համարելով Արևորդիներ' հրածիններ, պաշտել են և՛ հուր-Արևը, և՛ նրա երկրային տեսակը' կրակը: Դրանով է բացատրվում նաև Միհին նվիրված Մեհեկան ամսանունի ծագումը: Տոնի գլխավոր նպատակը կրակի միջոցով սառնամանիքների վրա ազդելն ու հմայա­կան ճանապարհով Արևին զորացնելն է:

Բացատրություն կա, որ Տրնդեզ նշանակում է դիզված կրակ և որ այն առաջացել է ատր (կրակ) բառից, (որից էլ, օրինակ ծագել են աթար, ատրճանակ, ատրուշան բառերը) և դեզ (կուտակում, դարսում) բառից:

Տոնի մեր մեկնաբանությամբ, այն կապված է տիեզերական Հուր Աստծո' ՎԱՀԱԳՆԻ ծննդի հետ և իր իմաստով խորհրդանշում է Վահագն-Կրակի հաղթանակը Վիշապ-ձմեռվա նկատմամբ: Տրնդեզից 40 օր հետո արդեն կտոնվի Գարնանամուտը՝ գարնանային օրահավասարը, որպես բնության վերածնունդի կայացում, Անահիտ աստվածուհուն նվիրված մայրության տոն: Արիական որոշ ժողովուրդների մոտ, այն դեռևս համարվում է Ամանոր:

Արժանահիշատակ է նաև Մ.Օրմանյանի կարծիքը, համաձայն որի Տրնդեզ բառը ծագել է Տիր աստծու անունից, (Տիր+դեզ) և նվիրված է նրան այն պատճառով, որ այդ օրը տարբեր գուշակություններ են արվում: Տոնի մեջ կրակի մի­ջոցով ձևավորված բազմապիսի գուշակություններ անելու սովորույթները՛ կապված են ցանքի ու բերքաճի, տարվա տնտեսական հաջողության, սերնդաճության գաղափարների հետ: Դրա վառ վկայությունը տոնական ուտեստում հատիկների և հատիկավոր կերակրատեսակների բացարձակ գերա­կշռությունն է: ։ Օրինակ, եթե տրնդեզի խարույկի ծուխը քամուց թեքվում էր արևելք կամ հարավ' բարձր բերքատվություն էր սպասվում, թռչունների' երդիկներին դրված փոխինձը տանելու ուղղությունից որոշում էին, թե տվյալ տան աղջկան որ կողմ հարս կտանեն, կամ որ կողմից իրենց օջախ հարս կմտնի: Այդ օրը ծննդականի երկունքի ցավերը մեղմելու համար և հավատալով, որ նորածինը կլինի կրակոտ' ծննդաբերության պահին ծաղկավել էին վառում: Տրնդեզի մոխիրը շաղ էին տալիս մարգերում և գոմերում' բերքատվության, ձվատվության և կաթնատվության ավելացման համար, իսկ նաև կտուրներին' ՙչարը՚ խափանելու նպատակով:
Տոնի օրը խարույկ վառելով և դրա վրայով թռչելով՝ մեր նախնիք հաղորդակցվում էին բնության տարերքի հետ, նորոգում իրենց հրածին որակները։ Ընդ որում՝ կրակի վրայից առաջինը թռչելու իրավունքի վերապահումը նորահարսերին, այժմ էլ կարծես, մինչև ծնվելը հայերին հրով օծելու իմաստ է հաղորդում:
Անտիկ ժամանակներում բնականաբար մարդու գիտելիքների մակարդակն այնքան էլ բարձր չի եղել: Դրանք մեծ մասամբ առաջացել են երկարատև դիտարկումների արդյունքում, ինչի պատճառով թեև ցածր են մնացել այն աստիճան, որ մեզ երբեմն թվում են զվարճալի, բայց երբեմն էլ ուղղակի հավատում ենք, հատկապես գնահատելով դրանց խորհրդապաշտական նշանակությունը: Այս ամենը ճիշտ հասկանալու համար պետք է պատկերացնել տվյալ աշխարհաքաղաքակրթական դարաշրջանը, իրադարձությունների կապը, ժամանակի փիլիսոփայությունը, մշակութային զարգացածվածության աստիճանը և այլ գործոններ: Անհիշելի ժամանակներից մարդը բնությունը բաժանելով նաև կենդանի և անկենդան մարմինների, կենդանիների շատ հատկություններ համեմատելով անկենդան տարրերի հետ, նմանություններ ու օրինաչափոթյուններ հայտնաբերելով' կենդանիներին դասակարգել է նաև ըստ տարիների պարբերությունների: Խոր հնադարում ստացած որոշ պատկերացումներ անփոփոխ պահպանել մինչև մեր օրերը:
Ներկայում մեծ տարածում ստացած Արևելյան տարեցույցի հիմքում' չինական հնագույն պատկերացումներն են երկրային տասներկու կենդանակերպերի տեսքով' Մուկ, Կով, Վագր, Նապաստակ, Վիշապ, Օձ, Ձի, Ոչխար, Կապիկ, Հավ, Շուն, Խոզ: Կարելի է կապ գտնել չինական օրացույցի և մեր ազգային ավանդական մտածելակերպի միջև, օրինակ որոշ մասնագետների կարծիքով կենդակերպերով կազմված պարբերաշրջանը նույնպես հայկական ծագում ունի, և ոչ մի ընդհանրություն չկա քրիստոնեական պատկերացումների հետ' քանի որ իր իմաստով ու խորհրդով' բնապաշտական է: Նոր տարվա կապակցությամբ ասենք, որ Արևելքում այն նույնպես կապված է ԱՐԵՎԱԳԱԼԻ հետ և նշվում է դեկտեմբերի 22-ից հաշվարկված երկրորդ նորալուսնի կեսգիշերին: Չինաստանում Նոր տարին համարվում է գարնան տոն: Տարվա տարերքը կրակն է, ինչը շատ հոգեհարազատ է հայերիս և հիմք է տալիս մեզ զուգահեռներ գտնել Արևելյան նոր տարվա և մեր ՏՐՆԴԵԶԻ հետ:
Ուրեմն շնորհավոր հայկական Տրնդեզը՝ Գարնան Ավետումը, որն իր մեջ նույնպես Նոր Տարվա բովանդակություն ունի:
ՆԵՐՍԵՍ ՆԵՐՍԻՍՅԱՆ, «ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻե ՀԿ-Ի ՆԱԽԱԳԱՀ

 

Ներսես Ներսիսյան ֆեյսբուք: 

 

Ուղիղ խոսք բաժնում տեղ գտած մտքերն ու տեսակետները հեղինակի սեփականությունն են և կարող են չհամընկնել Operativ.am-ի խմբագրության տեսակետների հետ:
https://www.facebook.com/nerses.nersisyan1
դիտվել է 3822 անգամ
loading...
«Եփրատի վահան» ռազմական գործողությունն ավարտվ... Կանխատեսումներ երկարաժամկետում. ՀՆԱ-ի 0,9 %-ա... Լեհաստանի նախագահի կողմից կազմակերպվել է ընդո... ԱՄՆ-ում ներկայացվել է ընտրություններին Ռուսաս... «Հայաստանը փոքր երկիր է» կաղապարի մասին Իվանկա Թրամփը Սպիտակ տանը կաշխատի անվճար ԿԲ-ի միջազգային պահուստները փոխում ենք ոսկու ... Ֆրանսուա Ֆիոնը հանդես է եկել հայտարարությամբ Իսկանդեր. Զինուժի բացառիկ նկարահանումները. ան... Անընդունելի հրաման ստանալիս ունես 2 տարբերակ Թուրքիայում կարգելափակվի հյուրանոցների ամրագր... Մագնեզիումի արտադրության «ստարտափը» Սկզբում ինձ համար դժվար էր, քանի որ քարկոծվու... Իմանանք, թե ով է գնացել ազատ տնտեսական գոտի, ... Հերմինե Նաղդալյանը Վալենտինա Մատվիենկոյին Հայ... Նոր մեխանիզմ՝ սկսնակ ՏՏ ընկերությունների համա... «Դոմոդեդովո» օդանավակայանում հրշեջ մեքենան 9 ... Հայկական բնավորություն է. Վահրամ Բաղդասարյանը... Ձեր խնդիրը ստացած գրանտների ծախսն արդարացնելն... ԱՄՆ-ն ու Հարավային Կորեան քննարկում են Հյուսի... Վիգեն Սարգսյանի ասուլիսը ռուսաստանյան ԶԼՄ-ներ... Ադրբեջանի 1-ին բանակային կորպուսում պայմանագր... ԱՄՆ-ը Բահրեյնին 19 «F-16» կործանիչ կվաճառի ԿԲ-ն ապրիլի 1-ը հայտարարել է գործառնական օր Անահիտ Հարությունյանը գայթակղիչ լուսանկար է հ... ՄԻՊ-ը Վահան Շիրխանյանի հարցով դիմել է ԱՆ-ին Արցախը, Հայաստանն ու միջազգային հանրությունը «Գյուլլելու» ցանկությունը պետություն չունեցող... Գենեներալ Սեյրան Սարոյանի հարուստ ունեցվածքը Մենք ուզում ենք, որ Մեծ Բրիտանիան մնա ուժեղ ա... Դոլարի, ռուբլու և եվրոյի փոխարժեքը՝ հայաստանյ... Պատմության մեջ այս օրը. մարտի 30 Նավթի համաշխարհային գներն աճում են Քանի դեռ Արցախը չի մասնակցում բանակցային գործ... ՀՀԿ-ն արդեն իսկ սկսել է իշխանափոխությունը. գն... Հակառակորդը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձա... «3 ամիս ա՝ զռում եմ». ընտրությունների գլխավոր... Փորձում են արհեստականորեն ազդել ձայնի կուրսի ... Արգամ Աբրահամյանը Երևանի քաղաքապե՞տ Ուշագրավ տարրեր ՀՀԿ շուրջ նախընտրական սկանդալ... ՃՏՊ երկաթգծին. տուժածը հոսպիտալացվել է Սերժ Սարգսյանը պայման է առաջ քաշել. Սամվել Բա... Սեյրան Սարոյանի ունեցվածքը. նրա տներից 3-ը գտ... Սերժ Սարգսյանն Արարատում ասել է, թե «որտեղ են... Հայաստանում հազիվ 2 միլիոն ընտրող լինի. ոստիկ... Գագիկ Ծառուկյանը՝ վարչապետի թեկնածու Սերժ Սարգսյանի անվտանգությունը վերջին ընթացքո... Արգենտինայում թույլատրել են մարիխուանան օգտագ... Ընդդիմադիր ուժերը ՕՐՕ-ին չեն զիջի «թիվ 1 ընդդ... ՀՀ իշխանությունը Տեր-Պետրոսյանի միջոցով շախմա... Սերժ Սարգսյանի խորհրդականի ջերմոցները հարկայի... Մուշեղ Պետոյանը ցայտնոտի մեջ է ԱՄՆ-ում դատարանը երկարաձգել է Թրամփի ընդունած... Սամվել Կարապետյանը Ծառուկյանի հետ հանդիպելու ... Վիգեն Սարգսյանի «նվերը» Բազմասեր Առաքելյանին Աշխարհի ամենաթանկ ռազմական տեխնիկաները (լուսա... Մեդվեդևը Պուտինի հետ լուսանկարներ է հրապարակե... Հեռուստատեսային շոուի ժամանակ արաբ երգչուհին ... Դարձյալ կտրուկ սրվել է իրավիճակը Սիրիայի կենտ... Մառա Բաղդասարյանն էքստեմալ ավտոմրցավազքի նոր ... Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն. Անաստասիա Գալ... Փարիզի Օրլի օդանավակայանում հրդեհ է բռնկվել (... Ելցինը՝ Բուշին․ Տեր-Պետրոսյանը նույնպես կստոր... Հայաստանը մասնակցեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում Ֆրանկոֆոնիայ... Մերկելն առաջ է քաշել կանցլերի պաշտոնը լքելու ... Թախտից վեր ես կենում, գնում ես համայնքապետի մ... ԼՏՊ-ի կեղծ բարեպաշտությունը Մահից 3 ամիս անց հուղարկավորել են Ջորջ Մայքլի... Ադրբեջանցիները կոտրել են երգիչ էրիկի «Instagr... Լույս չի լինի հետևյալ հասցեներում... ԱԺ ընտրությունների քարոզարշավին ոստիկանության... Արցախի նախագահն ընդլայնված խորհրդակցություն ... Համի զգացումը փոխանցվում է համացանցով Սերժ Թանկյանը ժամանել է Հայաստան՝ ընտրություն... Եթե ես երբևէ երկաթգիծ կառուցեմ դեպի Գառնի, նո... Քիմ Քարդաշյանը ելույթ կունենա «Forbes»-ի կանա... Ադրբեջանցի լրագրողը Երևանում նյութ է պատրաստե... Կադրեր տնից, որտեղ ինքնասպան է եղել իրանցի զբ... Հետաքրքիր փաստեր՝ ամենաթանկ ֆիլմերի պատմությո... Սպանության մեղադրանքով հետախուզվողը 15 տարի ա... Կարեն Կարապետյանին Արագածոտնի մարզում քրեական... Կրծքով կերակրումը երեխային ավելի խելացի չի դա... Օրվա կադրը. Գոռ Վարդանյանը՝ Առաքել Մովսիսյանի... Ներդրումային խաղացողները՝ մեկ հարկի տակ No Comment. Սպորտսմենուհի, կոմերիտուհի և վերջ... Ընտրախախտումների վերաբերյալ 45 հրապարակումից ... ՌԴ-ում ուսուցչուհին ստիպել է երեխային, որ նա ... Արարատի մարզում վրաերթի են ենթարկվել Հայանիստ... Վերսկսվում են Մինսկ-Երևան ուղիղ չվերթները Մարիա Շարապովան խոսել է մեծ սպորտ վերադառնալո... Առաջիկա 5 օրվա եղանակի կանխատեսում Միասին հաց ուտելը վերածվել է ծեծկռտուքի և սպա... Վարչապետն ինքն է վարում ավտոմեքենան Գառնի քար... Դոնալդ Թրամփը սկսել է ոսկեգույն «iPhone 7» օգ... Կարեն Կարապետյանը ծանոթացել է վարդերի աճեցմամ... «Samsung»-ը ներկայացնում է «Galaxy S8»-ը. ուղ... Հայաստանը սեփական փորձով ցույց տվեց, որ հնարա... Հռոմի պապը պահանջում է շտապ միջոցներ ձեռնարկե... Համանախագահները շեշտում են դեսպան Կասպշիկի առ... Սյունիքի նախկին մարզպետը պատերազմ է հայտարարե...
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan