Երևան, 01.Հոկտեմբեր.2016, 00:00 |
|
1 $ = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ
|
Արծաթ - 0 Դրամ Ոսկի - 0 Դրամ Պլատին - 0 Դրամ
Նազենի Հովհաննիսյանի, Սոֆի Մխեյանի և Հովհաննե... Քերրին Ասադի հետ կապված ապշեցուցիչ հայտարարու... Սահմանին կանգնած տղերքը թափ են տվել թշնամուն Հրապարակվել են Հալեպում հրթիռակոծության հետևա... Մաքսիմ Գալիկինի անակնկալ ելույթը՝ «Голос» նախ... Ինչ կարևոր իրադարձություններով է հայտնի հոկտե... Դոլարի, ռուբլու և եվրոյի փոխարժեքը՝ հայաստանյ... «Սասնա ծռեր» խմբի անդամ Մարտիրոս Հակոբյանի (... ՀՀ ճանապարհային ոստիկանության պետ Արմեն Հակո... Քաղաքաշինության նախարար չնշանակելը՝ Սահմանադր... Երևանում կայանալիք բարձրակարգ հանդիպումներն ա... Ադրբեջանական զինուժը ԴՇԿ տիպի խոշոր տրամաչափ... Համաներում կհայտարարվի նաև «Սասնա ծռեր» խմբի ... «Հայջրմուղկոյուղի» ՓԲԸ ներդրումային ծրագրերի ... ժողովուրդը ոչինչ չունի. Գալուստ Սահակյան Վիկտոր Դալլաքյանին ՀՀԿ-ի դեմ պայքարում կաջակց... ՊՆ շարունակում է մնալ ամենաթանկ ավիատոմսերը ձ... ԶՈՒ ԳՇ պետ Յուրի Խաչատուրովը ՌԴ է գնացել՝ հա... Օգոստոսին ևս տրանսֆերտները շարունակել են անց... Որ մարզպետները կհեռանան Վարչապետը որոշել է Էկոնոմիկայի նախարարություն... Կարեն Կարապետյանը նախօրեին՝ ուշ երեկոյան այց... Օպերատիվ իրավիճակը հանրապետությունում (սեպտեմ... Ամենավտանգավոր շները. ԹՈՓ 10 (տեսանյութ) Պատահարներ՝ Երևանում և հանրապետության ավտոճան... Կոլիզե. կայսերական Հռոմի վիթխարի և հռչակավոր ... Գողություն` մի խումբ անձանց կողմից նախնական հ... Գերմանիայում Ֆիլիպինների դեսպանին կանչել են Ա... Հոկտեմբեր ամսվա կլիմայական բնութագիրը և ամսակ... Բորիս Մոյիսեևն ամուսնանում է ամերիկուհի բիզնե... Բագրատաշենի սահմանային անցակետում հայտնաբերվե... Իրինա Շեյքը վախենում է լքված լինել Երգում են հայ զինվորները (տեսանյութ) Մեկ կին և երկու տղամարդ. երեքն էլ՝ ծեծի մեղադ... Թաիլանդում կայանք լողանում են ճանապարհների փո... Գայանյան օրիորդաց դպրոցի երգչախումբը՝ Պողոս-Պ... Փարիզի միջազգային ավտոշոուի ամենացնցող մեքենա... Հայերը պարում են քոչարի. հայկական ժայռապատկեր... «Nissan»-ը հատուկ հերթ պահելու համար ինքնակառ... ԱՄՆ-ը հավատարիմ է մնում ԼՂ-ում խաղաղության հա... Իրանի Ինտերպոլի կողմից միջազգային հետախուզման... Խոշոր վթար՝ Հոռոմ գյուղի սկզբնամասում. կան վի... Քիմ Քարդաշյանը կիսամերկ է ներկայացել «Balmain... Նոր տեսախցիկներ՝ «Զվարթնոց» օդանավակայանի «Ժա... Գերհարդ Ռիխտերի կտավն Էրիկ Կլեպտոնի հավաքածու... Թուրքիայում վերաթաղել են հայ ժողովրդի դահիճ Է... «Jaguar»-ը նոր սերնդի XF ունիվերսալի առաջին պ... Եթե այդ հողերը զինվորի արյունով են պահած՝ չեն... Սիսիան-Աշոտավան ավտոճանապարհին մեքենան մոտ 30... Նիկոլայ Բասկովի և մոդել Աննա Գրիգորյանի սելֆի... Հայաստանը միջազգային մրցույթում 2 պատվավոր հ... Դեռ պետք է կերտենք նոր գալիք. հերոս զինվորներ... Լավրովը կտրականապես հրաժարվել է ներողություն ... Շրջապատում կեղծավոր մարդիկ են, ովքեր կոկորդ ե... Քիմ Քարդաշյանի ցնցող նոր ֆոտոշարքը՝ «Billboa... Թաթան ներկայացրել է «Չի կարելի» երգի Remix տա... Կատալոնիայի խորհրդարանը հավանություն է տվել Ի... Ո՞րն էր Շիմոն Պերեսի ամենակարևոր ձեռքբերումը ... Ուղևորը հրաժարվել է տաքսու ուղեվարձը վճարել, ... ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո սկսվեց աղետ. Լուկաշենկ... Այսօրվա մեր օրակարգի ամենից վտանգավոր խնդիրը Արդյո՞ք սա է Պուտինի գաղտնի ընտանիքը. Daily M... Նմանը չունեցող գնչուական հարսանիք՝ եվրոներով ... Պակիստանը Հնդկաստանին սպառնացել է ոչնչացնել մ... Մերձավոր Արևելքը հիշում և սգում է Իսրայելի նա... Ադրբեջանի ազգաբնակչությունը կորցնում է Ալիևնե... ՀՀ նախագահի հանձնարարությամբ երկու ինքնաթիռ մ... Եղանակը՝ Հայաստանում «Ferrari»-ին ներկայացրել է հերթական գլխապտույ... Առնո Բաբաջանյանի ծննդյան 95-ամյակին նվիրված հ... ՊՊԾ գնդի գրավման գործով ևս երկու մարդ է ձերբա... Վարչապետն ընդունել է տեղեկատվական տեխնոլոգիան... Բուլղարիայում փարանջա կրողները կտուգանվեն 860... Հերոսներ Վահեն ու Նորոն Դանակահարություն` Արմավիրում. կասկածյալը ձերբ... Զորահանդեսի ժամանակ ցուցադրված «Իսկանդեր»-ը շ... Խորապես մտահոգված ենք Սիրիայում ռազմական իրավ... Հայտնի մարդիկ՝ հեծանիվ վարելիս (լուսանկարներ) Անհրաժեշտ են համարժեք արձագանքներ բիզնես հատվ... Նախագահն ընդունել է Ուրուգվայի Արևելյան Հանրա... Ելենա Վաենգան ամուսնացել է Հայրենիքի ու ազգի մասին՝ առանց պաթոսի Հալեպում ևս մեկ հայուհի է զոհվել ՊՆ զորամասերում հանկարծակի ստուգումներ են անց... Ֆաբրեգասն ու Մատան չեն ընդգրկվել Իսպանիայի հա... Այս տարվա ամենահզոր արևադարձային փոթորիկը ՊՆ վարչական համալիրում տեղի է ունեցել Կոլեգիա... Իսպանիայի Մարբեյայի քաղաքային խորհուրդը ճանաչ... ԱՄՆ-ն մտադիր է ահաբեկիչներին Ասադի դեմ օգտագո... Մխիթարյանը՝ Պրեմյեր լիգան անհաջող սկսած ֆուտբ... Ճանապարհը պրոֆեսիոնալներինն է Համաշխարհային առաջնորդները՝ Շիմոն Պերեսի հուղ... Ռուսաստանը՝ Սիրիայում հասած գլխավոր արդյունքի... Պրեմիերա. Գլյուկոզա-«Без тебя» (տեսանյութ) Բուլղարիայում արգելվում է դեմքը փակ շրջել հաս... Մարգարա գյուղի տներից մեկում գյուրզա է հայտնա... Բարկացած ֆրանսիացին «App Store»-ում ջարդուփշո... Ահաբեկիչը Կանադայի վարչապետի հետ սելֆի է արել Ադրբեջանը երկրի ներսում լուրջ խնդիրներ, ունի,... Ես չեմ ցանկանում կորցնել ժողովրդի պուլսը. Արմ...

Հայկական տրնդեզը և չինական Նոր տարին

…Վահագնի հետ պիտի խոսի հայ մարդը հիմա, Աստվածը հին Հայոց, Աստվածը Արիության և Հաղթանակի:
ՆԺԴԵՀ

Հայերի մոտ Կրակը իր նշանակությամբ, մարդու ապրելու համար անհրաժեշտ նյութական և հոգևոր բոլոր կարևորագույն արժեքներով (ծնունդ, օծում, օջախ, սննունդ, բժշկություն, գուշակություն և այլն) բացարձակացվելով, հայերի տոնական համակարգում գրավում է հատուկ տեղ' հատուկ օրվա մեջ, որն էլ կոչվում է ՏՐՆԴԵԶ:
Տրնդեզը կրակին նվիրված զուտ հայկական ազգային անշարժ տոն է, նշվում է Ձմեռնամուտի և Գարնանամուտի արանքում, փետրվարի 13-ին: Այդ օրն արդեն գարնան շունչն զգացվում է և ըստ հին հայերի պատկերացումների վառվող կրակի բոցերը կարող են ավելի ջերմացնել Արևին, հետևաբար՝ մեղմել ցուրտը:
Կարծիք կա, որ հեթանոսական Հայաստանում այս տոնը նվիրված է եղել Միհր-Արև աստ­ծուն, քանի որ անմիջականորեն կապվում է կրակի պաշտամունքի հետ։ Հայերն, իրենց համարելով Արևորդիներ' հրածիններ, պաշտել են և՛ հուր-Արևը, և՛ նրա երկրային տեսակը' կրակը: Դրանով է բացատրվում նաև Միհին նվիրված Մեհեկան ամսանունի ծագումը: Տոնի գլխավոր նպատակը կրակի միջոցով սառնամանիքների վրա ազդելն ու հմայա­կան ճանապարհով Արևին զորացնելն է:

Բացատրություն կա, որ Տրնդեզ նշանակում է դիզված կրակ և որ այն առաջացել է ատր (կրակ) բառից, (որից էլ, օրինակ ծագել են աթար, ատրճանակ, ատրուշան բառերը) և դեզ (կուտակում, դարսում) բառից:

Տոնի մեր մեկնաբանությամբ, այն կապված է տիեզերական Հուր Աստծո' ՎԱՀԱԳՆԻ ծննդի հետ և իր իմաստով խորհրդանշում է Վահագն-Կրակի հաղթանակը Վիշապ-ձմեռվա նկատմամբ: Տրնդեզից 40 օր հետո արդեն կտոնվի Գարնանամուտը՝ գարնանային օրահավասարը, որպես բնության վերածնունդի կայացում, Անահիտ աստվածուհուն նվիրված մայրության տոն: Արիական որոշ ժողովուրդների մոտ, այն դեռևս համարվում է Ամանոր:

Արժանահիշատակ է նաև Մ.Օրմանյանի կարծիքը, համաձայն որի Տրնդեզ բառը ծագել է Տիր աստծու անունից, (Տիր+դեզ) և նվիրված է նրան այն պատճառով, որ այդ օրը տարբեր գուշակություններ են արվում: Տոնի մեջ կրակի մի­ջոցով ձևավորված բազմապիսի գուշակություններ անելու սովորույթները՛ կապված են ցանքի ու բերքաճի, տարվա տնտեսական հաջողության, սերնդաճության գաղափարների հետ: Դրա վառ վկայությունը տոնական ուտեստում հատիկների և հատիկավոր կերակրատեսակների բացարձակ գերա­կշռությունն է: ։ Օրինակ, եթե տրնդեզի խարույկի ծուխը քամուց թեքվում էր արևելք կամ հարավ' բարձր բերքատվություն էր սպասվում, թռչունների' երդիկներին դրված փոխինձը տանելու ուղղությունից որոշում էին, թե տվյալ տան աղջկան որ կողմ հարս կտանեն, կամ որ կողմից իրենց օջախ հարս կմտնի: Այդ օրը ծննդականի երկունքի ցավերը մեղմելու համար և հավատալով, որ նորածինը կլինի կրակոտ' ծննդաբերության պահին ծաղկավել էին վառում: Տրնդեզի մոխիրը շաղ էին տալիս մարգերում և գոմերում' բերքատվության, ձվատվության և կաթնատվության ավելացման համար, իսկ նաև կտուրներին' ՙչարը՚ խափանելու նպատակով:
Տոնի օրը խարույկ վառելով և դրա վրայով թռչելով՝ մեր նախնիք հաղորդակցվում էին բնության տարերքի հետ, նորոգում իրենց հրածին որակները։ Ընդ որում՝ կրակի վրայից առաջինը թռչելու իրավունքի վերապահումը նորահարսերին, այժմ էլ կարծես, մինչև ծնվելը հայերին հրով օծելու իմաստ է հաղորդում:
Անտիկ ժամանակներում բնականաբար մարդու գիտելիքների մակարդակն այնքան էլ բարձր չի եղել: Դրանք մեծ մասամբ առաջացել են երկարատև դիտարկումների արդյունքում, ինչի պատճառով թեև ցածր են մնացել այն աստիճան, որ մեզ երբեմն թվում են զվարճալի, բայց երբեմն էլ ուղղակի հավատում ենք, հատկապես գնահատելով դրանց խորհրդապաշտական նշանակությունը: Այս ամենը ճիշտ հասկանալու համար պետք է պատկերացնել տվյալ աշխարհաքաղաքակրթական դարաշրջանը, իրադարձությունների կապը, ժամանակի փիլիսոփայությունը, մշակութային զարգացածվածության աստիճանը և այլ գործոններ: Անհիշելի ժամանակներից մարդը բնությունը բաժանելով նաև կենդանի և անկենդան մարմինների, կենդանիների շատ հատկություններ համեմատելով անկենդան տարրերի հետ, նմանություններ ու օրինաչափոթյուններ հայտնաբերելով' կենդանիներին դասակարգել է նաև ըստ տարիների պարբերությունների: Խոր հնադարում ստացած որոշ պատկերացումներ անփոփոխ պահպանել մինչև մեր օրերը:
Ներկայում մեծ տարածում ստացած Արևելյան տարեցույցի հիմքում' չինական հնագույն պատկերացումներն են երկրային տասներկու կենդանակերպերի տեսքով' Մուկ, Կով, Վագր, Նապաստակ, Վիշապ, Օձ, Ձի, Ոչխար, Կապիկ, Հավ, Շուն, Խոզ: Կարելի է կապ գտնել չինական օրացույցի և մեր ազգային ավանդական մտածելակերպի միջև, օրինակ որոշ մասնագետների կարծիքով կենդակերպերով կազմված պարբերաշրջանը նույնպես հայկական ծագում ունի, և ոչ մի ընդհանրություն չկա քրիստոնեական պատկերացումների հետ' քանի որ իր իմաստով ու խորհրդով' բնապաշտական է: Նոր տարվա կապակցությամբ ասենք, որ Արևելքում այն նույնպես կապված է ԱՐԵՎԱԳԱԼԻ հետ և նշվում է դեկտեմբերի 22-ից հաշվարկված երկրորդ նորալուսնի կեսգիշերին: Չինաստանում Նոր տարին համարվում է գարնան տոն: Տարվա տարերքը կրակն է, ինչը շատ հոգեհարազատ է հայերիս և հիմք է տալիս մեզ զուգահեռներ գտնել Արևելյան նոր տարվա և մեր ՏՐՆԴԵԶԻ հետ:
Ուրեմն շնորհավոր հայկական Տրնդեզը՝ Գարնան Ավետումը, որն իր մեջ նույնպես Նոր Տարվա բովանդակություն ունի:
ՆԵՐՍԵՍ ՆԵՐՍԻՍՅԱՆ, «ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻե ՀԿ-Ի ՆԱԽԱԳԱՀ

 

Ներսես Ներսիսյան ֆեյսբուք: 

 

Ուղիղ խոսք բաժնում տեղ գտած մտքերն ու տեսակետները հեղինակի սեփականությունն են և կարող են չհամընկնել Operativ.am-ի խմբագրության տեսակետների հետ:
https://www.facebook.com/nerses.nersisyan1
դիտվել է 3801 անգամ
loading...
Նազենի Հովհաննիսյանի, Սոֆի Մխեյանի և Հովհաննե... Քերրին Ասադի հետ կապված ապշեցուցիչ հայտարարու... Սահմանին կանգնած տղերքը թափ են տվել թշնամուն Հրապարակվել են Հալեպում հրթիռակոծության հետևա... Մաքսիմ Գալիկինի անակնկալ ելույթը՝ «Голос» նախ... Ինչ կարևոր իրադարձություններով է հայտնի հոկտե... Դոլարի, ռուբլու և եվրոյի փոխարժեքը՝ հայաստանյ... «Սասնա ծռեր» խմբի անդամ Մարտիրոս Հակոբյանի (... ՀՀ ճանապարհային ոստիկանության պետ Արմեն Հակո... Քաղաքաշինության նախարար չնշանակելը՝ Սահմանադր... Երևանում կայանալիք բարձրակարգ հանդիպումներն ա... Ադրբեջանական զինուժը ԴՇԿ տիպի խոշոր տրամաչափ... Համաներում կհայտարարվի նաև «Սասնա ծռեր» խմբի ... «Հայջրմուղկոյուղի» ՓԲԸ ներդրումային ծրագրերի ... ժողովուրդը ոչինչ չունի. Գալուստ Սահակյան Վիկտոր Դալլաքյանին ՀՀԿ-ի դեմ պայքարում կաջակց... ՊՆ շարունակում է մնալ ամենաթանկ ավիատոմսերը ձ... ԶՈՒ ԳՇ պետ Յուրի Խաչատուրովը ՌԴ է գնացել՝ հա... Օգոստոսին ևս տրանսֆերտները շարունակել են անց... Որ մարզպետները կհեռանան Վարչապետը որոշել է Էկոնոմիկայի նախարարություն... Կարեն Կարապետյանը նախօրեին՝ ուշ երեկոյան այց... Օպերատիվ իրավիճակը հանրապետությունում (սեպտեմ... Ամենավտանգավոր շները. ԹՈՓ 10 (տեսանյութ) Պատահարներ՝ Երևանում և հանրապետության ավտոճան... Կոլիզե. կայսերական Հռոմի վիթխարի և հռչակավոր ... Գողություն` մի խումբ անձանց կողմից նախնական հ... Գերմանիայում Ֆիլիպինների դեսպանին կանչել են Ա... Հոկտեմբեր ամսվա կլիմայական բնութագիրը և ամսակ... Բորիս Մոյիսեևն ամուսնանում է ամերիկուհի բիզնե... Բագրատաշենի սահմանային անցակետում հայտնաբերվե... Իրինա Շեյքը վախենում է լքված լինել Երգում են հայ զինվորները (տեսանյութ) Մեկ կին և երկու տղամարդ. երեքն էլ՝ ծեծի մեղադ... Թաիլանդում կայանք լողանում են ճանապարհների փո... Գայանյան օրիորդաց դպրոցի երգչախումբը՝ Պողոս-Պ... Փարիզի միջազգային ավտոշոուի ամենացնցող մեքենա... Հայերը պարում են քոչարի. հայկական ժայռապատկեր... «Nissan»-ը հատուկ հերթ պահելու համար ինքնակառ... ԱՄՆ-ը հավատարիմ է մնում ԼՂ-ում խաղաղության հա... Իրանի Ինտերպոլի կողմից միջազգային հետախուզման... Խոշոր վթար՝ Հոռոմ գյուղի սկզբնամասում. կան վի... Քիմ Քարդաշյանը կիսամերկ է ներկայացել «Balmain... Նոր տեսախցիկներ՝ «Զվարթնոց» օդանավակայանի «Ժա... Գերհարդ Ռիխտերի կտավն Էրիկ Կլեպտոնի հավաքածու... Թուրքիայում վերաթաղել են հայ ժողովրդի դահիճ Է... «Jaguar»-ը նոր սերնդի XF ունիվերսալի առաջին պ... Եթե այդ հողերը զինվորի արյունով են պահած՝ չեն... Սիսիան-Աշոտավան ավտոճանապարհին մեքենան մոտ 30... Նիկոլայ Բասկովի և մոդել Աննա Գրիգորյանի սելֆի... Հայաստանը միջազգային մրցույթում 2 պատվավոր հ... Դեռ պետք է կերտենք նոր գալիք. հերոս զինվորներ... Լավրովը կտրականապես հրաժարվել է ներողություն ... Շրջապատում կեղծավոր մարդիկ են, ովքեր կոկորդ ե... Քիմ Քարդաշյանի ցնցող նոր ֆոտոշարքը՝ «Billboa... Թաթան ներկայացրել է «Չի կարելի» երգի Remix տա... Կատալոնիայի խորհրդարանը հավանություն է տվել Ի... Ո՞րն էր Շիմոն Պերեսի ամենակարևոր ձեռքբերումը ... Ուղևորը հրաժարվել է տաքսու ուղեվարձը վճարել, ... ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո սկսվեց աղետ. Լուկաշենկ... Այսօրվա մեր օրակարգի ամենից վտանգավոր խնդիրը Արդյո՞ք սա է Պուտինի գաղտնի ընտանիքը. Daily M... Նմանը չունեցող գնչուական հարսանիք՝ եվրոներով ... Պակիստանը Հնդկաստանին սպառնացել է ոչնչացնել մ... Մերձավոր Արևելքը հիշում և սգում է Իսրայելի նա... Ադրբեջանի ազգաբնակչությունը կորցնում է Ալիևնե... ՀՀ նախագահի հանձնարարությամբ երկու ինքնաթիռ մ... Եղանակը՝ Հայաստանում «Ferrari»-ին ներկայացրել է հերթական գլխապտույ... Առնո Բաբաջանյանի ծննդյան 95-ամյակին նվիրված հ... ՊՊԾ գնդի գրավման գործով ևս երկու մարդ է ձերբա... Վարչապետն ընդունել է տեղեկատվական տեխնոլոգիան... Բուլղարիայում փարանջա կրողները կտուգանվեն 860... Հերոսներ Վահեն ու Նորոն Դանակահարություն` Արմավիրում. կասկածյալը ձերբ... Զորահանդեսի ժամանակ ցուցադրված «Իսկանդեր»-ը շ... Խորապես մտահոգված ենք Սիրիայում ռազմական իրավ... Հայտնի մարդիկ՝ հեծանիվ վարելիս (լուսանկարներ) Անհրաժեշտ են համարժեք արձագանքներ բիզնես հատվ... Նախագահն ընդունել է Ուրուգվայի Արևելյան Հանրա... Ելենա Վաենգան ամուսնացել է Հայրենիքի ու ազգի մասին՝ առանց պաթոսի Հալեպում ևս մեկ հայուհի է զոհվել ՊՆ զորամասերում հանկարծակի ստուգումներ են անց... Ֆաբրեգասն ու Մատան չեն ընդգրկվել Իսպանիայի հա... Այս տարվա ամենահզոր արևադարձային փոթորիկը ՊՆ վարչական համալիրում տեղի է ունեցել Կոլեգիա... Իսպանիայի Մարբեյայի քաղաքային խորհուրդը ճանաչ... ԱՄՆ-ն մտադիր է ահաբեկիչներին Ասադի դեմ օգտագո... Մխիթարյանը՝ Պրեմյեր լիգան անհաջող սկսած ֆուտբ... Ճանապարհը պրոֆեսիոնալներինն է Համաշխարհային առաջնորդները՝ Շիմոն Պերեսի հուղ... Ռուսաստանը՝ Սիրիայում հասած գլխավոր արդյունքի... Պրեմիերա. Գլյուկոզա-«Без тебя» (տեսանյութ) Բուլղարիայում արգելվում է դեմքը փակ շրջել հաս... Մարգարա գյուղի տներից մեկում գյուրզա է հայտնա... Բարկացած ֆրանսիացին «App Store»-ում ջարդուփշո... Ահաբեկիչը Կանադայի վարչապետի հետ սելֆի է արել Ադրբեջանը երկրի ներսում լուրջ խնդիրներ, ունի,... Ես չեմ ցանկանում կորցնել ժողովրդի պուլսը. Արմ...
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan