Երևան, 30.Հունիս.2016, 00:00 |
|
1 $ = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ
|
Արծաթ - 0 Դրամ Ոսկի - 0 Դրամ Պլատին - 0 Դրամ
Պուտինը Թուրքիայի դեմ սահմանափակումների մի մա... Լարսին զուգահեռ այլ ուղիներ են հարկավոր Շտայնմայերը Բաքվում ընդգծել է ԼՂ կարգավորման ... Վլադիմիր Պուտինը մեկնաբանել է էրդողանի ներողո... ՌԴ ԱԻՆ օդանավը 4-րդ անգամ վայրէջք կատարեց Երև... ՌԴ ԱԳՆ-ն հաստատել է հուլիսի սկզբին Լավրովի այ... Շղթայական ավտովթար՝ Աբովյան քաղաքում Մեծ Բրիտանիայի բնակիչների մեծամասնությունն ի... Երգչուհի Լիլուն նորություն ունի Իտալիայում կայացած վոկալի միջազգային մրցույթի... Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորանքներ է ստան... ՌԴ-ն ցանկանում է տեսնել Ուկրաինիային, որպես բ... Խոշոր և ողբերգական ավտովթար Երևան-Սևան ճանապա... Հայկական ԶՈւ-ը մարտունակության բարձր աստիճան ... Ահաբեկչություններ՝ Բաղդադում. կան զոհեր և վիր... Թուրքը մնում է թուրք. Սենոր Հասրաթյան «Brexit»-ը կապված է իսլամաֆոբիայի աճի հետ. թո... Հայաստանը շահ չուներ ռուս-թուրքական հարաբերու... Սերժ Սարգսյանն այսօր հեռախոսազրույց է ունեցե... Նախաարձակուրդային թոհուբոհ` ԱԺ-ում Ռիհաննան պիցցա է պատվիրել երկրպագուների համար... Հակառակորդը կրակոցներ է արձակել Թալիշում բերք... Եղանակը՝ Հայաստանում Ուկրաինան հրաժարվել է քննարկել ԵՄ-ի հետ համաձ... Մաքուր պահեք Սևանն ու առհասարակ հայրենիքը Լեհաստանը կուժեղացնի օդանավակայանի անվտանգութ... Ճանապարհային ոստիկաններ են ազատվել պաշտոնների... Առանձնապես ծանր հանցագործության համար հետախու... ՌԴ-ն պատրաստ է վերսկսել Թուրքիայի հետ զբոսաշր... Դեռ ոչ մի արձագանք չենք ստացել. տաքսիստ (լուս... ԱՄՆ-ի ռազմական ավիաբազայում կրակոցներ են հնչե... Կառավարութունը հավանություն է տվել մի շարք մի... Ռուսաստանի կառավարությունը հանում է պատժամիջո... 10 տարի ա պայքարում եմ. «Արմենիա» հանրապետակա... Ահաբեկիչները հասցրել են ձեռքերը քիմիական զենք... «Եռաբլուր»-ում հարգանքի տուրք մատուցվեց հերոս... Ստամբուլի մահապարտների թվում ռուս է եղել Հետախուզվողը հայտնաբերվել և բերման է ենթարկվե... Հիմա մենք դարձել ենք բոմժ. Կոնդի բնակչուհի (... Խարդախության մեղադրանքով հետախուզվողը բերման ... Կրեմլում մեկնաբանել են Ստամբուլի ահաբեկչությա... ԱԺ-ն վերածվել է փողոցի.«Գողական» Բիշարյանը շե... Դաժան անհավասարություն է, քանի որ ոմն մեկը գա... «Համբալ», «շիշը կտամ գլխիդ». ԱԺ-ում այս խայտա... 10 անհավատալի շինություններ, որոնք շուտով կտե... Հուլիսի 4-ն աշխատանքային օր է Ղրիմի բնակչուհիները հրապարակավ ծեծել և ստորաց... Ի՞նչ էր այսօր կատարվում ՀՀ կառավարության շենք... Թուրքիայում ահաբեկիչ լինելու կասկածանքով 9 մա... Ի՞նչ է կանգնած ռուս-թուրքական մերձեցման նոր փ... Արևմուտքը գաղտնի բանակցություններ է վարում Սի... Տաքսիստները հավասարություն են պահանջում (լուս... Դոլարի, ռուբլու և եվրոյի փոխարժեքը՝ հայաստանյ... Թուրքիայի վարչապետը «թուրք-ռուսական նոր սիրավ... Ճիշտ ժամանակն է, որ Արցախի Հանրապետությունը ն... Ոչ մի րոպե ավել չեմ ուզում մնալ Հայաստանում. ... Թուրքիան պետք է դասեր քաղի անցյալից. պաշտոնակ... Մասսայական պաշտոնանկություններ՝ ՌԴ ՊՆ-ում. Շո... Ե՞րբ ենք բիզնես անել սովորելու Խանդը՝ փոքրիկ Կիրկորովի և Պլյուշչենկոյի կռվի ... Բաքվի հակաթալիշական քաղաքականության դրսևորում... Ովքե՞ր են Մեծ Բրիտանիայի նոր վարչապետի թեկնած... Ընդդիմությունն այդպես էլ չհասկացավ, որ ընդդիմ... Երկրագնդի ամենահարուստ մարզիկ, որակազրկված Մա... Լիլիթ Հովհաննիսյանի նոր լուսանկարները՝ Վիեննա... Ջոն Քերրին հուլիսի 6-ին կմեկնի Վրաստան Լիլիթ Կարապետյանը նոր լուսանկար է հրապարակել Հայաստանը քեմալական մուրճի և բոլշևիկյան սալի ... «Աէրոֆլոտ»-ը ահաբեկչությունից հետո առաջին չվե... Ինքնասպանություն՝ Երևանում Համաշխարհային մամուլի իրարամերժ արձագանքները՝... Ուկրաինան հարմար վայր չունի «Եվրատեսիլ»-ն անց... Հարսիկի ծաղկեփունջը ես բռնեցի. Նազենի Հովհանն... Հաստատվել է 72 չափորոշիչ` նախկին 52-ի փոխարեն... Երևանում տպագրված առաջին պարբերականը Դեռևս չի դիտարկվում Ղարաբաղ խաղաղապահներ ուղա... Սուրբ գիրքն ամեն օր. հունիսի 30 Օբաման Կանադայից պահանջել է ՆԱՏՕ-ում ավելի ակ... Քվերակություններ՝ ԱԺ-ում. ՀՕՊ համաձայնագիրը վ... Էրդողանի ներողության սցենարը մշակվել էր վաղու... Բեռլինում Բրանդենբուրգյան դարպասները լուսավոր... Պատմության մեջ այս օրը. հունիսի 30 Մարտին Մկրտչյանի ընտանեկան սելֆին Նավթի գները կբարձրանան. Օբամա Երևանում կայացել է Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերի և... Ինչքան պոստ պահող տղերք կան, սաղ թագավոր տղեր... Մոտ ժամանակներս կորոշվի հակաթուրքական պատժամի... Լարսի անցակետի փակման հետևանքով Հայաստան մու... Այսօր ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի ծննդյան օրն է Օգոստոսին Մինսկի խումբը ՀՀ և Ադրբեջանի նախագա... Վերին Լարսի անցակետը շարունակում է փակ մնալ. ... ՀՀ փոխվարչապետ Վաչե Գաբրիելյանը ստում է ՃՈ-ում կրքերը թեժանում են Հակառակորդն անկանոն բնույթի կրակոցներ է արձակ... Հանրապետական օլիգարխները Սերժ Սարգսյանի ծնուն... Իսլանդիայի հաջողության «գաղտնիքը» կամ ինչո՞վ ... Քաղաքական դաշտը պատրաստվում է աշնանային զարգա... ԼՂՀ կոնֆլիկտի կարգավորման «վերմակը» միմյանց ... Պտուղ-բանջարեղեն արտահանող հայերը մեծ վտանգ ե... Պաշտոնանկ արված գեներալի որդու տունը թալանել...

Հայկական տրնդեզը և չինական Նոր տարին

…Վահագնի հետ պիտի խոսի հայ մարդը հիմա, Աստվածը հին Հայոց, Աստվածը Արիության և Հաղթանակի:
ՆԺԴԵՀ

Հայերի մոտ Կրակը իր նշանակությամբ, մարդու ապրելու համար անհրաժեշտ նյութական և հոգևոր բոլոր կարևորագույն արժեքներով (ծնունդ, օծում, օջախ, սննունդ, բժշկություն, գուշակություն և այլն) բացարձակացվելով, հայերի տոնական համակարգում գրավում է հատուկ տեղ' հատուկ օրվա մեջ, որն էլ կոչվում է ՏՐՆԴԵԶ:
Տրնդեզը կրակին նվիրված զուտ հայկական ազգային անշարժ տոն է, նշվում է Ձմեռնամուտի և Գարնանամուտի արանքում, փետրվարի 13-ին: Այդ օրն արդեն գարնան շունչն զգացվում է և ըստ հին հայերի պատկերացումների վառվող կրակի բոցերը կարող են ավելի ջերմացնել Արևին, հետևաբար՝ մեղմել ցուրտը:
Կարծիք կա, որ հեթանոսական Հայաստանում այս տոնը նվիրված է եղել Միհր-Արև աստ­ծուն, քանի որ անմիջականորեն կապվում է կրակի պաշտամունքի հետ։ Հայերն, իրենց համարելով Արևորդիներ' հրածիններ, պաշտել են և՛ հուր-Արևը, և՛ նրա երկրային տեսակը' կրակը: Դրանով է բացատրվում նաև Միհին նվիրված Մեհեկան ամսանունի ծագումը: Տոնի գլխավոր նպատակը կրակի միջոցով սառնամանիքների վրա ազդելն ու հմայա­կան ճանապարհով Արևին զորացնելն է:

Բացատրություն կա, որ Տրնդեզ նշանակում է դիզված կրակ և որ այն առաջացել է ատր (կրակ) բառից, (որից էլ, օրինակ ծագել են աթար, ատրճանակ, ատրուշան բառերը) և դեզ (կուտակում, դարսում) բառից:

Տոնի մեր մեկնաբանությամբ, այն կապված է տիեզերական Հուր Աստծո' ՎԱՀԱԳՆԻ ծննդի հետ և իր իմաստով խորհրդանշում է Վահագն-Կրակի հաղթանակը Վիշապ-ձմեռվա նկատմամբ: Տրնդեզից 40 օր հետո արդեն կտոնվի Գարնանամուտը՝ գարնանային օրահավասարը, որպես բնության վերածնունդի կայացում, Անահիտ աստվածուհուն նվիրված մայրության տոն: Արիական որոշ ժողովուրդների մոտ, այն դեռևս համարվում է Ամանոր:

Արժանահիշատակ է նաև Մ.Օրմանյանի կարծիքը, համաձայն որի Տրնդեզ բառը ծագել է Տիր աստծու անունից, (Տիր+դեզ) և նվիրված է նրան այն պատճառով, որ այդ օրը տարբեր գուշակություններ են արվում: Տոնի մեջ կրակի մի­ջոցով ձևավորված բազմապիսի գուշակություններ անելու սովորույթները՛ կապված են ցանքի ու բերքաճի, տարվա տնտեսական հաջողության, սերնդաճության գաղափարների հետ: Դրա վառ վկայությունը տոնական ուտեստում հատիկների և հատիկավոր կերակրատեսակների բացարձակ գերա­կշռությունն է: ։ Օրինակ, եթե տրնդեզի խարույկի ծուխը քամուց թեքվում էր արևելք կամ հարավ' բարձր բերքատվություն էր սպասվում, թռչունների' երդիկներին դրված փոխինձը տանելու ուղղությունից որոշում էին, թե տվյալ տան աղջկան որ կողմ հարս կտանեն, կամ որ կողմից իրենց օջախ հարս կմտնի: Այդ օրը ծննդականի երկունքի ցավերը մեղմելու համար և հավատալով, որ նորածինը կլինի կրակոտ' ծննդաբերության պահին ծաղկավել էին վառում: Տրնդեզի մոխիրը շաղ էին տալիս մարգերում և գոմերում' բերքատվության, ձվատվության և կաթնատվության ավելացման համար, իսկ նաև կտուրներին' ՙչարը՚ խափանելու նպատակով:
Տոնի օրը խարույկ վառելով և դրա վրայով թռչելով՝ մեր նախնիք հաղորդակցվում էին բնության տարերքի հետ, նորոգում իրենց հրածին որակները։ Ընդ որում՝ կրակի վրայից առաջինը թռչելու իրավունքի վերապահումը նորահարսերին, այժմ էլ կարծես, մինչև ծնվելը հայերին հրով օծելու իմաստ է հաղորդում:
Անտիկ ժամանակներում բնականաբար մարդու գիտելիքների մակարդակն այնքան էլ բարձր չի եղել: Դրանք մեծ մասամբ առաջացել են երկարատև դիտարկումների արդյունքում, ինչի պատճառով թեև ցածր են մնացել այն աստիճան, որ մեզ երբեմն թվում են զվարճալի, բայց երբեմն էլ ուղղակի հավատում ենք, հատկապես գնահատելով դրանց խորհրդապաշտական նշանակությունը: Այս ամենը ճիշտ հասկանալու համար պետք է պատկերացնել տվյալ աշխարհաքաղաքակրթական դարաշրջանը, իրադարձությունների կապը, ժամանակի փիլիսոփայությունը, մշակութային զարգացածվածության աստիճանը և այլ գործոններ: Անհիշելի ժամանակներից մարդը բնությունը բաժանելով նաև կենդանի և անկենդան մարմինների, կենդանիների շատ հատկություններ համեմատելով անկենդան տարրերի հետ, նմանություններ ու օրինաչափոթյուններ հայտնաբերելով' կենդանիներին դասակարգել է նաև ըստ տարիների պարբերությունների: Խոր հնադարում ստացած որոշ պատկերացումներ անփոփոխ պահպանել մինչև մեր օրերը:
Ներկայում մեծ տարածում ստացած Արևելյան տարեցույցի հիմքում' չինական հնագույն պատկերացումներն են երկրային տասներկու կենդանակերպերի տեսքով' Մուկ, Կով, Վագր, Նապաստակ, Վիշապ, Օձ, Ձի, Ոչխար, Կապիկ, Հավ, Շուն, Խոզ: Կարելի է կապ գտնել չինական օրացույցի և մեր ազգային ավանդական մտածելակերպի միջև, օրինակ որոշ մասնագետների կարծիքով կենդակերպերով կազմված պարբերաշրջանը նույնպես հայկական ծագում ունի, և ոչ մի ընդհանրություն չկա քրիստոնեական պատկերացումների հետ' քանի որ իր իմաստով ու խորհրդով' բնապաշտական է: Նոր տարվա կապակցությամբ ասենք, որ Արևելքում այն նույնպես կապված է ԱՐԵՎԱԳԱԼԻ հետ և նշվում է դեկտեմբերի 22-ից հաշվարկված երկրորդ նորալուսնի կեսգիշերին: Չինաստանում Նոր տարին համարվում է գարնան տոն: Տարվա տարերքը կրակն է, ինչը շատ հոգեհարազատ է հայերիս և հիմք է տալիս մեզ զուգահեռներ գտնել Արևելյան նոր տարվա և մեր ՏՐՆԴԵԶԻ հետ:
Ուրեմն շնորհավոր հայկական Տրնդեզը՝ Գարնան Ավետումը, որն իր մեջ նույնպես Նոր Տարվա բովանդակություն ունի:
ՆԵՐՍԵՍ ՆԵՐՍԻՍՅԱՆ, «ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻե ՀԿ-Ի ՆԱԽԱԳԱՀ

 

Ներսես Ներսիսյան ֆեյսբուք: 

 

Ուղիղ խոսք բաժնում տեղ գտած մտքերն ու տեսակետները հեղինակի սեփականությունն են և կարող են չհամընկնել Operativ.am-ի խմբագրության տեսակետների հետ:
https://www.facebook.com/nerses.nersisyan1
դիտվել է 3801 անգամ
Պուտինը Թուրքիայի դեմ սահմանափակումների մի մա... Լարսին զուգահեռ այլ ուղիներ են հարկավոր Շտայնմայերը Բաքվում ընդգծել է ԼՂ կարգավորման ... Վլադիմիր Պուտինը մեկնաբանել է էրդողանի ներողո... ՌԴ ԱԻՆ օդանավը 4-րդ անգամ վայրէջք կատարեց Երև... ՌԴ ԱԳՆ-ն հաստատել է հուլիսի սկզբին Լավրովի այ... Շղթայական ավտովթար՝ Աբովյան քաղաքում Մեծ Բրիտանիայի բնակիչների մեծամասնությունն ի... Երգչուհի Լիլուն նորություն ունի Իտալիայում կայացած վոկալի միջազգային մրցույթի... Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորանքներ է ստան... ՌԴ-ն ցանկանում է տեսնել Ուկրաինիային, որպես բ... Խոշոր և ողբերգական ավտովթար Երևան-Սևան ճանապա... Հայկական ԶՈւ-ը մարտունակության բարձր աստիճան ... Ահաբեկչություններ՝ Բաղդադում. կան զոհեր և վիր... Թուրքը մնում է թուրք. Սենոր Հասրաթյան «Brexit»-ը կապված է իսլամաֆոբիայի աճի հետ. թո... Հայաստանը շահ չուներ ռուս-թուրքական հարաբերու... Սերժ Սարգսյանն այսօր հեռախոսազրույց է ունեցե... Նախաարձակուրդային թոհուբոհ` ԱԺ-ում Ռիհաննան պիցցա է պատվիրել երկրպագուների համար... Հակառակորդը կրակոցներ է արձակել Թալիշում բերք... Եղանակը՝ Հայաստանում Ուկրաինան հրաժարվել է քննարկել ԵՄ-ի հետ համաձ... Մաքուր պահեք Սևանն ու առհասարակ հայրենիքը Լեհաստանը կուժեղացնի օդանավակայանի անվտանգութ... Ճանապարհային ոստիկաններ են ազատվել պաշտոնների... Առանձնապես ծանր հանցագործության համար հետախու... ՌԴ-ն պատրաստ է վերսկսել Թուրքիայի հետ զբոսաշր... Դեռ ոչ մի արձագանք չենք ստացել. տաքսիստ (լուս... ԱՄՆ-ի ռազմական ավիաբազայում կրակոցներ են հնչե... Կառավարութունը հավանություն է տվել մի շարք մի... Ռուսաստանի կառավարությունը հանում է պատժամիջո... 10 տարի ա պայքարում եմ. «Արմենիա» հանրապետակա... Ահաբեկիչները հասցրել են ձեռքերը քիմիական զենք... «Եռաբլուր»-ում հարգանքի տուրք մատուցվեց հերոս... Ստամբուլի մահապարտների թվում ռուս է եղել Հետախուզվողը հայտնաբերվել և բերման է ենթարկվե... Հիմա մենք դարձել ենք բոմժ. Կոնդի բնակչուհի (... Խարդախության մեղադրանքով հետախուզվողը բերման ... Կրեմլում մեկնաբանել են Ստամբուլի ահաբեկչությա... ԱԺ-ն վերածվել է փողոցի.«Գողական» Բիշարյանը շե... Դաժան անհավասարություն է, քանի որ ոմն մեկը գա... «Համբալ», «շիշը կտամ գլխիդ». ԱԺ-ում այս խայտա... 10 անհավատալի շինություններ, որոնք շուտով կտե... Հուլիսի 4-ն աշխատանքային օր է Ղրիմի բնակչուհիները հրապարակավ ծեծել և ստորաց... Ի՞նչ էր այսօր կատարվում ՀՀ կառավարության շենք... Թուրքիայում ահաբեկիչ լինելու կասկածանքով 9 մա... Ի՞նչ է կանգնած ռուս-թուրքական մերձեցման նոր փ... Արևմուտքը գաղտնի բանակցություններ է վարում Սի... Տաքսիստները հավասարություն են պահանջում (լուս... Դոլարի, ռուբլու և եվրոյի փոխարժեքը՝ հայաստանյ... Թուրքիայի վարչապետը «թուրք-ռուսական նոր սիրավ... Ճիշտ ժամանակն է, որ Արցախի Հանրապետությունը ն... Ոչ մի րոպե ավել չեմ ուզում մնալ Հայաստանում. ... Թուրքիան պետք է դասեր քաղի անցյալից. պաշտոնակ... Մասսայական պաշտոնանկություններ՝ ՌԴ ՊՆ-ում. Շո... Ե՞րբ ենք բիզնես անել սովորելու Խանդը՝ փոքրիկ Կիրկորովի և Պլյուշչենկոյի կռվի ... Բաքվի հակաթալիշական քաղաքականության դրսևորում... Ովքե՞ր են Մեծ Բրիտանիայի նոր վարչապետի թեկնած... Ընդդիմությունն այդպես էլ չհասկացավ, որ ընդդիմ... Երկրագնդի ամենահարուստ մարզիկ, որակազրկված Մա... Լիլիթ Հովհաննիսյանի նոր լուսանկարները՝ Վիեննա... Ջոն Քերրին հուլիսի 6-ին կմեկնի Վրաստան Լիլիթ Կարապետյանը նոր լուսանկար է հրապարակել Հայաստանը քեմալական մուրճի և բոլշևիկյան սալի ... «Աէրոֆլոտ»-ը ահաբեկչությունից հետո առաջին չվե... Ինքնասպանություն՝ Երևանում Համաշխարհային մամուլի իրարամերժ արձագանքները՝... Ուկրաինան հարմար վայր չունի «Եվրատեսիլ»-ն անց... Հարսիկի ծաղկեփունջը ես բռնեցի. Նազենի Հովհանն... Հաստատվել է 72 չափորոշիչ` նախկին 52-ի փոխարեն... Երևանում տպագրված առաջին պարբերականը Դեռևս չի դիտարկվում Ղարաբաղ խաղաղապահներ ուղա... Սուրբ գիրքն ամեն օր. հունիսի 30 Օբաման Կանադայից պահանջել է ՆԱՏՕ-ում ավելի ակ... Քվերակություններ՝ ԱԺ-ում. ՀՕՊ համաձայնագիրը վ... Էրդողանի ներողության սցենարը մշակվել էր վաղու... Բեռլինում Բրանդենբուրգյան դարպասները լուսավոր... Պատմության մեջ այս օրը. հունիսի 30 Մարտին Մկրտչյանի ընտանեկան սելֆին Նավթի գները կբարձրանան. Օբամա Երևանում կայացել է Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերի և... Ինչքան պոստ պահող տղերք կան, սաղ թագավոր տղեր... Մոտ ժամանակներս կորոշվի հակաթուրքական պատժամի... Լարսի անցակետի փակման հետևանքով Հայաստան մու... Այսօր ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի ծննդյան օրն է Օգոստոսին Մինսկի խումբը ՀՀ և Ադրբեջանի նախագա... Վերին Լարսի անցակետը շարունակում է փակ մնալ. ... ՀՀ փոխվարչապետ Վաչե Գաբրիելյանը ստում է ՃՈ-ում կրքերը թեժանում են Հակառակորդն անկանոն բնույթի կրակոցներ է արձակ... Հանրապետական օլիգարխները Սերժ Սարգսյանի ծնուն... Իսլանդիայի հաջողության «գաղտնիքը» կամ ինչո՞վ ... Քաղաքական դաշտը պատրաստվում է աշնանային զարգա... ԼՂՀ կոնֆլիկտի կարգավորման «վերմակը» միմյանց ... Պտուղ-բանջարեղեն արտահանող հայերը մեծ վտանգ ե... Պաշտոնանկ արված գեներալի որդու տունը թալանել...
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan