Երևան, 17.Հունվար.2017, 00:00 |
|
1 $ = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ
|
Արծաթ - 0 Դրամ Ոսկի - 0 Դրամ Պլատին - 0 Դրամ
ՌԴ-ն պատրաստ է ԱՄՆ-ի, ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի հետ հարաբ... Լավրովը դեմ է բլոգեր Լապշինի հանձնմանն Ադրբեջ... Ստամբուլում սպանված «օրենքով գող»-ի 5 մետրանո... Հայաստանի «լրտեսը» միացավ Բաքվում պատսպարված ... Բարաք Օբաման Սպիտակ տունը լքում է 58% վարկանի... «Mercedes C180»-ը բախվել է գերեզմանատան արգել... 2017 թվականի խորհրդարանական ընտրությունները ճ... Շարքային զինծառայողը հրազենային վիրավորում է ... Ադրբեջանն իր հետագա սադրիչ գործողությունները ... Թրամփն Օբամայից վատը չի լինի. Վենեսուելայի նա... Քիմ Քարդաշյանը՝ Դուբայում (լուսանկարներ) Արցախում վիրավորված զինվորի վիճակը ծայրահեղ ծ... Սամարայում 44-ամյա հային կասկածում են հայրենա... Ի՞նչ կլինի, եթե Թրամփը չեղարկի ՌԴ-ի նկատմամբ ... Դավոսում մեկնարկում է խոշորագույն Համաշխարհայ... Համացանցում է հայտնվել Ամանորի գիշերը Ստամբու... Կրակոցներ՝ Մայամիում. վիրավորվել է 8 մարդ, այ... Պատմության մեջ այս օրը. հունվարի 17 Լապշինի ձերբակալության և արտահանձնման հարցու... Ղրղզստանում բժիշկները ճանաչել են «Boeing»-ի կ... Քաղաքական առաքյալ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի հերթակա... Նավթի համաշխարհային գները շարժընթացով չեն հստ... Վաչե Ամարյանի նոր երգը՝ նվիրված «օրենքով գող»... Մահացել է Լուսնի վրա եղած վերջին մարդը Դոլարի, ռուբլու և եվրոյի փոխարժեքը՝ հայաստանյ... Վարչապետը կմեկնի Մոսկվա. նախատեսված է հանդիպո... Բիշքեկի մոտակայքում գտնվել է «Boeing»-ի անձնա... Հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել... Արցախում զինվոր է վիրավորվել. ԼՂՀ ՊԲ Սուպերմարկետներն ընդդեմ ՓՄՁ-ների «Ելք» դաշինքն իր քարոզարշավը սկսում Է հայահոծ... Սկսել են լուրջ «գլորումները» Կարեն Կարապետյան... Ծառուկյան դաշինքի շո՞ւրջ ավելի շատ կմիավորվեն... «Հորս արև». ՀՎԿ-ն առաջադրելու է քրեական պատմո... Ովքեր են ԱԺ նախագահի պաշտոնի հավակնորդները Ամեն ինչ կպարզվի համագումարից հետո Կառավարությունը ներդրումներ է սպասում Ռուսաստ... Ծառուկյանի վերադարձը Սերժ Սարգսյանի հետ մինչև... Գյուղացիներին միլիոնավոր պարտքեր ունեցող «Վին... ՀՀԿ-ն պատգամավոր կդարձնի Հասմիկ Պողոսյանին ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ն իր մտահոգությունները հայտնել է ն... Կադրային բարդ օպերացիաներ Սուրիկ Խաչատրյանի կայսրությունը փլուզվում է Սերժ Սարգսյանի դեմ հարձակման փո՞րձ է ծրագրվել Ռոբերտ Քոչարյանը հիմնական բնակություն է հաստա... Դոնալդ Թրամփի ընտանիքը (տեսանյութ) Կարճ մտորում 2017-ի ընտրությունների մասին Հրազդանում հայտնաբերված հետախուզվողը տեղափոխվ... Կամասուտրա, բռնակալներ և նորածիններ` ամենատար... 8 երեխաների գեղեցկուհի մայրը չի կարողանում աշ... Անկարան ավելի հետևողակա՞ն է, քան Բրյուսելը Բագրատաշենի սահմանային անցակետում խարդախությա... Քենդալ Ջեններն արևային լոգանք է ընդունում (լո... Իրանը պատրաստվում է մեկ տարվա ընթացքում վաճառ... Ստալինը մեծ գործիչ էր ինչպես իր նվաճումներով,... 3 անձ թունավորվել է ջրատաքացուցիչի գազի արտահ... Աշխարհի 8 մեծահարուստներին է պատկանում Երկրագ... Քիմ Քարդաշյանը Դուբայում դուրս էր եկել գնումն... Թուրքերը գիտե՞ն Ստամբուլի ահաբեկչին Կակազելու պատճառն ամենևին էլ վախը չէ Լուսանկարներ՝ Սարալանջի ողբերգական ավտովթարից Շմոլ գազից թունավորումներ՝ Մարտունիում Առաջին ալիքը դատարանում է՝ ընդդեմ «Շերլոկ» հե... 2017թ-ի ամենասպասված խաղերը (լուսանկարներ) 4.1%-ով նվազել է բենզինի գինը Հիտլերը կարող էր բեմադրել իր մահն ու փախչել Ա... Շարունակում եմ քաղաքական խորհրդակցությունները... Խոշոր չափերի հասնող խարդախություններ կատարած ... Յուրա Մովսիսյանը հանդիպել է պատանի հայ ֆուտբո... Քիմ Քարդաշյանին թալանողները մի խումբ թոշակառո... Աշխատանքային գրքույկները թվայնացվելու են Մահվան ելքով պատահար՝ Երևան-Սևան ճանապարհին Ընտանիքը նկարել է թափառող ուրվականի (լուսանկա... 7 ամենախնայող ավտոմեքենաները (լուսանկարներ) Ողբերգական ավտովթար` Երևանում. 25-ամյա երիտաս... Գիտնականները սովորել են առարկաներին ստիպել ճա... Պարզվել են Էջմիածնի քաղաքապետի և եղբոր սպանու... Մառա Բաղդասարյանը բողոքարկել է կալանավորումը Անահիտ Բախշյանը դուրս է եկել «Ժառանգություն»-... «Հետխորհրդային» կատեգորիայի մասին Էլէներգիայի պլանային անջատումներ կլինեն հետևյ... 2016թ-ի ամենավտանգավոր գաղտնաբառերը Եղանակը՝ Հայաստանում Մենք գրեթե բոլոր ոլորտներում առավել շատ Մոզան... Նախագահը հետմահու պարգևատրել է Գարիկ Վարդանյա... Ծեր չինացին արթնացել է սեփական հոգեհանգստի ար... Դոդիկ էր ասել կուրսի տղերքի մոտ. Ինչո՞ւ է Կար... Արքայազն Չարլզը կլիմայի փոփոխության վերաբերյա... Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական եկեղեցին ... Ֆունտ ստեռլինգը դոլարի նկատմամբ թուլացրել է ի... Եգիպտոսի բարձրագույն դատարանը մերժեց Կարմիր ծ... էս դիրքը հանձնողի մերը...Արցախի հերոս Ռոբերտ ... ԵՊՀ ուսանողին մեղադրանք է առաջադրվել սպանությ... Ցավալի է, որ Կառավարության ծրագրում ներառված ... Գևորգ Սաֆարյանին դատարանը 2 տարվա ազատազրկման... Թուրքիայի խորհրդարանում՝ երկիրը պաշտոնապես սո... Ուկրաինայի նախագահը մեծ հույսեր է կապում Դոնա... Վարչապետին է ներկայացվել ՏՀՏ ոլորտի զարգացման... Մենք նոր շունչ պետք է հաղորդենք դատական, ֆինա... «Air India»-ն սկանդալի կիզակետում է հայտնվել

Հայկական տրնդեզը և չինական Նոր տարին

…Վահագնի հետ պիտի խոսի հայ մարդը հիմա, Աստվածը հին Հայոց, Աստվածը Արիության և Հաղթանակի:
ՆԺԴԵՀ

Հայերի մոտ Կրակը իր նշանակությամբ, մարդու ապրելու համար անհրաժեշտ նյութական և հոգևոր բոլոր կարևորագույն արժեքներով (ծնունդ, օծում, օջախ, սննունդ, բժշկություն, գուշակություն և այլն) բացարձակացվելով, հայերի տոնական համակարգում գրավում է հատուկ տեղ' հատուկ օրվա մեջ, որն էլ կոչվում է ՏՐՆԴԵԶ:
Տրնդեզը կրակին նվիրված զուտ հայկական ազգային անշարժ տոն է, նշվում է Ձմեռնամուտի և Գարնանամուտի արանքում, փետրվարի 13-ին: Այդ օրն արդեն գարնան շունչն զգացվում է և ըստ հին հայերի պատկերացումների վառվող կրակի բոցերը կարող են ավելի ջերմացնել Արևին, հետևաբար՝ մեղմել ցուրտը:
Կարծիք կա, որ հեթանոսական Հայաստանում այս տոնը նվիրված է եղել Միհր-Արև աստ­ծուն, քանի որ անմիջականորեն կապվում է կրակի պաշտամունքի հետ։ Հայերն, իրենց համարելով Արևորդիներ' հրածիններ, պաշտել են և՛ հուր-Արևը, և՛ նրա երկրային տեսակը' կրակը: Դրանով է բացատրվում նաև Միհին նվիրված Մեհեկան ամսանունի ծագումը: Տոնի գլխավոր նպատակը կրակի միջոցով սառնամանիքների վրա ազդելն ու հմայա­կան ճանապարհով Արևին զորացնելն է:

Բացատրություն կա, որ Տրնդեզ նշանակում է դիզված կրակ և որ այն առաջացել է ատր (կրակ) բառից, (որից էլ, օրինակ ծագել են աթար, ատրճանակ, ատրուշան բառերը) և դեզ (կուտակում, դարսում) բառից:

Տոնի մեր մեկնաբանությամբ, այն կապված է տիեզերական Հուր Աստծո' ՎԱՀԱԳՆԻ ծննդի հետ և իր իմաստով խորհրդանշում է Վահագն-Կրակի հաղթանակը Վիշապ-ձմեռվա նկատմամբ: Տրնդեզից 40 օր հետո արդեն կտոնվի Գարնանամուտը՝ գարնանային օրահավասարը, որպես բնության վերածնունդի կայացում, Անահիտ աստվածուհուն նվիրված մայրության տոն: Արիական որոշ ժողովուրդների մոտ, այն դեռևս համարվում է Ամանոր:

Արժանահիշատակ է նաև Մ.Օրմանյանի կարծիքը, համաձայն որի Տրնդեզ բառը ծագել է Տիր աստծու անունից, (Տիր+դեզ) և նվիրված է նրան այն պատճառով, որ այդ օրը տարբեր գուշակություններ են արվում: Տոնի մեջ կրակի մի­ջոցով ձևավորված բազմապիսի գուշակություններ անելու սովորույթները՛ կապված են ցանքի ու բերքաճի, տարվա տնտեսական հաջողության, սերնդաճության գաղափարների հետ: Դրա վառ վկայությունը տոնական ուտեստում հատիկների և հատիկավոր կերակրատեսակների բացարձակ գերա­կշռությունն է: ։ Օրինակ, եթե տրնդեզի խարույկի ծուխը քամուց թեքվում էր արևելք կամ հարավ' բարձր բերքատվություն էր սպասվում, թռչունների' երդիկներին դրված փոխինձը տանելու ուղղությունից որոշում էին, թե տվյալ տան աղջկան որ կողմ հարս կտանեն, կամ որ կողմից իրենց օջախ հարս կմտնի: Այդ օրը ծննդականի երկունքի ցավերը մեղմելու համար և հավատալով, որ նորածինը կլինի կրակոտ' ծննդաբերության պահին ծաղկավել էին վառում: Տրնդեզի մոխիրը շաղ էին տալիս մարգերում և գոմերում' բերքատվության, ձվատվության և կաթնատվության ավելացման համար, իսկ նաև կտուրներին' ՙչարը՚ խափանելու նպատակով:
Տոնի օրը խարույկ վառելով և դրա վրայով թռչելով՝ մեր նախնիք հաղորդակցվում էին բնության տարերքի հետ, նորոգում իրենց հրածին որակները։ Ընդ որում՝ կրակի վրայից առաջինը թռչելու իրավունքի վերապահումը նորահարսերին, այժմ էլ կարծես, մինչև ծնվելը հայերին հրով օծելու իմաստ է հաղորդում:
Անտիկ ժամանակներում բնականաբար մարդու գիտելիքների մակարդակն այնքան էլ բարձր չի եղել: Դրանք մեծ մասամբ առաջացել են երկարատև դիտարկումների արդյունքում, ինչի պատճառով թեև ցածր են մնացել այն աստիճան, որ մեզ երբեմն թվում են զվարճալի, բայց երբեմն էլ ուղղակի հավատում ենք, հատկապես գնահատելով դրանց խորհրդապաշտական նշանակությունը: Այս ամենը ճիշտ հասկանալու համար պետք է պատկերացնել տվյալ աշխարհաքաղաքակրթական դարաշրջանը, իրադարձությունների կապը, ժամանակի փիլիսոփայությունը, մշակութային զարգացածվածության աստիճանը և այլ գործոններ: Անհիշելի ժամանակներից մարդը բնությունը բաժանելով նաև կենդանի և անկենդան մարմինների, կենդանիների շատ հատկություններ համեմատելով անկենդան տարրերի հետ, նմանություններ ու օրինաչափոթյուններ հայտնաբերելով' կենդանիներին դասակարգել է նաև ըստ տարիների պարբերությունների: Խոր հնադարում ստացած որոշ պատկերացումներ անփոփոխ պահպանել մինչև մեր օրերը:
Ներկայում մեծ տարածում ստացած Արևելյան տարեցույցի հիմքում' չինական հնագույն պատկերացումներն են երկրային տասներկու կենդանակերպերի տեսքով' Մուկ, Կով, Վագր, Նապաստակ, Վիշապ, Օձ, Ձի, Ոչխար, Կապիկ, Հավ, Շուն, Խոզ: Կարելի է կապ գտնել չինական օրացույցի և մեր ազգային ավանդական մտածելակերպի միջև, օրինակ որոշ մասնագետների կարծիքով կենդակերպերով կազմված պարբերաշրջանը նույնպես հայկական ծագում ունի, և ոչ մի ընդհանրություն չկա քրիստոնեական պատկերացումների հետ' քանի որ իր իմաստով ու խորհրդով' բնապաշտական է: Նոր տարվա կապակցությամբ ասենք, որ Արևելքում այն նույնպես կապված է ԱՐԵՎԱԳԱԼԻ հետ և նշվում է դեկտեմբերի 22-ից հաշվարկված երկրորդ նորալուսնի կեսգիշերին: Չինաստանում Նոր տարին համարվում է գարնան տոն: Տարվա տարերքը կրակն է, ինչը շատ հոգեհարազատ է հայերիս և հիմք է տալիս մեզ զուգահեռներ գտնել Արևելյան նոր տարվա և մեր ՏՐՆԴԵԶԻ հետ:
Ուրեմն շնորհավոր հայկական Տրնդեզը՝ Գարնան Ավետումը, որն իր մեջ նույնպես Նոր Տարվա բովանդակություն ունի:
ՆԵՐՍԵՍ ՆԵՐՍԻՍՅԱՆ, «ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻե ՀԿ-Ի ՆԱԽԱԳԱՀ

 

Ներսես Ներսիսյան ֆեյսբուք: 

 

Ուղիղ խոսք բաժնում տեղ գտած մտքերն ու տեսակետները հեղինակի սեփականությունն են և կարող են չհամընկնել Operativ.am-ի խմբագրության տեսակետների հետ:
https://www.facebook.com/nerses.nersisyan1
դիտվել է 3815 անգամ
loading...
ՌԴ-ն պատրաստ է ԱՄՆ-ի, ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի հետ հարաբ... Լավրովը դեմ է բլոգեր Լապշինի հանձնմանն Ադրբեջ... Ստամբուլում սպանված «օրենքով գող»-ի 5 մետրանո... Հայաստանի «լրտեսը» միացավ Բաքվում պատսպարված ... Բարաք Օբաման Սպիտակ տունը լքում է 58% վարկանի... «Mercedes C180»-ը բախվել է գերեզմանատան արգել... 2017 թվականի խորհրդարանական ընտրությունները ճ... Շարքային զինծառայողը հրազենային վիրավորում է ... Ադրբեջանն իր հետագա սադրիչ գործողությունները ... Թրամփն Օբամայից վատը չի լինի. Վենեսուելայի նա... Քիմ Քարդաշյանը՝ Դուբայում (լուսանկարներ) Արցախում վիրավորված զինվորի վիճակը ծայրահեղ ծ... Սամարայում 44-ամյա հային կասկածում են հայրենա... Ի՞նչ կլինի, եթե Թրամփը չեղարկի ՌԴ-ի նկատմամբ ... Դավոսում մեկնարկում է խոշորագույն Համաշխարհայ... Համացանցում է հայտնվել Ամանորի գիշերը Ստամբու... Կրակոցներ՝ Մայամիում. վիրավորվել է 8 մարդ, այ... Պատմության մեջ այս օրը. հունվարի 17 Լապշինի ձերբակալության և արտահանձնման հարցու... Ղրղզստանում բժիշկները ճանաչել են «Boeing»-ի կ... Քաղաքական առաքյալ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի հերթակա... Նավթի համաշխարհային գները շարժընթացով չեն հստ... Վաչե Ամարյանի նոր երգը՝ նվիրված «օրենքով գող»... Մահացել է Լուսնի վրա եղած վերջին մարդը Դոլարի, ռուբլու և եվրոյի փոխարժեքը՝ հայաստանյ... Վարչապետը կմեկնի Մոսկվա. նախատեսված է հանդիպո... Բիշքեկի մոտակայքում գտնվել է «Boeing»-ի անձնա... Հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել... Արցախում զինվոր է վիրավորվել. ԼՂՀ ՊԲ Սուպերմարկետներն ընդդեմ ՓՄՁ-ների «Ելք» դաշինքն իր քարոզարշավը սկսում Է հայահոծ... Սկսել են լուրջ «գլորումները» Կարեն Կարապետյան... Ծառուկյան դաշինքի շո՞ւրջ ավելի շատ կմիավորվեն... «Հորս արև». ՀՎԿ-ն առաջադրելու է քրեական պատմո... Ովքեր են ԱԺ նախագահի պաշտոնի հավակնորդները Ամեն ինչ կպարզվի համագումարից հետո Կառավարությունը ներդրումներ է սպասում Ռուսաստ... Ծառուկյանի վերադարձը Սերժ Սարգսյանի հետ մինչև... Գյուղացիներին միլիոնավոր պարտքեր ունեցող «Վին... ՀՀԿ-ն պատգամավոր կդարձնի Հասմիկ Պողոսյանին ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ն իր մտահոգությունները հայտնել է ն... Կադրային բարդ օպերացիաներ Սուրիկ Խաչատրյանի կայսրությունը փլուզվում է Սերժ Սարգսյանի դեմ հարձակման փո՞րձ է ծրագրվել Ռոբերտ Քոչարյանը հիմնական բնակություն է հաստա... Դոնալդ Թրամփի ընտանիքը (տեսանյութ) Կարճ մտորում 2017-ի ընտրությունների մասին Հրազդանում հայտնաբերված հետախուզվողը տեղափոխվ... Կամասուտրա, բռնակալներ և նորածիններ` ամենատար... 8 երեխաների գեղեցկուհի մայրը չի կարողանում աշ... Անկարան ավելի հետևողակա՞ն է, քան Բրյուսելը Բագրատաշենի սահմանային անցակետում խարդախությա... Քենդալ Ջեններն արևային լոգանք է ընդունում (լո... Իրանը պատրաստվում է մեկ տարվա ընթացքում վաճառ... Ստալինը մեծ գործիչ էր ինչպես իր նվաճումներով,... 3 անձ թունավորվել է ջրատաքացուցիչի գազի արտահ... Աշխարհի 8 մեծահարուստներին է պատկանում Երկրագ... Քիմ Քարդաշյանը Դուբայում դուրս էր եկել գնումն... Թուրքերը գիտե՞ն Ստամբուլի ահաբեկչին Կակազելու պատճառն ամենևին էլ վախը չէ Լուսանկարներ՝ Սարալանջի ողբերգական ավտովթարից Շմոլ գազից թունավորումներ՝ Մարտունիում Առաջին ալիքը դատարանում է՝ ընդդեմ «Շերլոկ» հե... 2017թ-ի ամենասպասված խաղերը (լուսանկարներ) 4.1%-ով նվազել է բենզինի գինը Հիտլերը կարող էր բեմադրել իր մահն ու փախչել Ա... Շարունակում եմ քաղաքական խորհրդակցությունները... Խոշոր չափերի հասնող խարդախություններ կատարած ... Յուրա Մովսիսյանը հանդիպել է պատանի հայ ֆուտբո... Քիմ Քարդաշյանին թալանողները մի խումբ թոշակառո... Աշխատանքային գրքույկները թվայնացվելու են Մահվան ելքով պատահար՝ Երևան-Սևան ճանապարհին Ընտանիքը նկարել է թափառող ուրվականի (լուսանկա... 7 ամենախնայող ավտոմեքենաները (լուսանկարներ) Ողբերգական ավտովթար` Երևանում. 25-ամյա երիտաս... Գիտնականները սովորել են առարկաներին ստիպել ճա... Պարզվել են Էջմիածնի քաղաքապետի և եղբոր սպանու... Մառա Բաղդասարյանը բողոքարկել է կալանավորումը Անահիտ Բախշյանը դուրս է եկել «Ժառանգություն»-... «Հետխորհրդային» կատեգորիայի մասին Էլէներգիայի պլանային անջատումներ կլինեն հետևյ... 2016թ-ի ամենավտանգավոր գաղտնաբառերը Եղանակը՝ Հայաստանում Մենք գրեթե բոլոր ոլորտներում առավել շատ Մոզան... Նախագահը հետմահու պարգևատրել է Գարիկ Վարդանյա... Ծեր չինացին արթնացել է սեփական հոգեհանգստի ար... Դոդիկ էր ասել կուրսի տղերքի մոտ. Ինչո՞ւ է Կար... Արքայազն Չարլզը կլիմայի փոփոխության վերաբերյա... Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական եկեղեցին ... Ֆունտ ստեռլինգը դոլարի նկատմամբ թուլացրել է ի... Եգիպտոսի բարձրագույն դատարանը մերժեց Կարմիր ծ... էս դիրքը հանձնողի մերը...Արցախի հերոս Ռոբերտ ... ԵՊՀ ուսանողին մեղադրանք է առաջադրվել սպանությ... Ցավալի է, որ Կառավարության ծրագրում ներառված ... Գևորգ Սաֆարյանին դատարանը 2 տարվա ազատազրկման... Թուրքիայի խորհրդարանում՝ երկիրը պաշտոնապես սո... Ուկրաինայի նախագահը մեծ հույսեր է կապում Դոնա... Վարչապետին է ներկայացվել ՏՀՏ ոլորտի զարգացման... Մենք նոր շունչ պետք է հաղորդենք դատական, ֆինա... «Air India»-ն սկանդալի կիզակետում է հայտնվել
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan