Երևան, 20.Նոյեմբեր.2018, 00:00 |
|
1 $ = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ
|
Արծաթ - 0 Դրամ Ոսկի - 0 Դրամ Պլատին - 0 Դրամ
Ուշագրավ մանրամասներ են հայտնի դարձել զինվորն... Հինգշաբթի թեժ է լինելու դատական համակարգում Տնտեսագիտականի ռեկտորից բացատրագիր են պահանջե... Արարատցիները զարմացած են. Ցույցեր ցրող ոստիկ... Ջրային կոմիտեի նախագահի ունեցվածքը Արամ Ա-ն մերժել է. Ինչու՞ Փաշինյանը ստիպված ե... ՀՀԿ-ն մնացյալ ուժերին քաշում է ճահիճը, որում ... Քոչարյանի «Կյանք և ազատություն» գրքում մանրամ... Խոպանչիներին հարկելու ՊԵԿ-ի նախագիծը սադրա՞նք... ՀԱՊԿ-ում կփորձեն ժամանակ ձգել Լույս չի լինի հետևյալ հասցեներում Ինչու ՇՊՀ նախկին ռեկտորը չի առաջադրվել արտահե... Հայկ Մարությանի դեմ «բունտ» է հասունանում Վահան Կոստանյա՞նն է որոշում՝ ով ով է Ամերիկացին 93 տարեկանում միջնակարգ կրթության ... Հռոմի պապը սեղան է նստել մոտ 1.500 կարիքավորի... Աշխարհում նավթի գինը որոշում է երեք մարդ. Blo... Կողոպտիչները սպանել են 106-ամյա բրազիլուհուն ... Մեքսիկայում հանցագործների հարձակման հետևանքով... Պատմական Խարբերդի հայկական եկեղեցին ավերակ է ... Facebook-ը խիստ ճնշման տակ է հայտնվել Չիկագոյում վերելակն ընկել 95-րդ հարկից Ինքնաթիռն ընդդեմ ավտոբուսի. ռուսներն ընտրել ե... Հայաստանի հավաքականը ոչ-ոքիով ավարտեց Ազգերի ... 19-ամյա ֆուտբոլիստն ինքնասպան է եղել Հրապարակվել են 2017 թվականին անհետացած «Սան Խ... Քիմ Քարդաշյանը հանդիպել է իր օգնությամբ ազատ ... Փակեք բոլոր ակումբները. Հաբիբը արձագանքել է Ռ... Հայազգի Կարեն Խաչանովը՝ Ռուսաստանի «Տարվա թեն... Լիխտենշտեյն-Հայաստան՝ 1:1. տանտերերն աչքի ընկ... Հայաստանում տոնել են ռուսական ռազմական կայազո... Տիգրան Սարգսյանը և Թաիլանդի վարչապետը քննարկե... Երևանի քաղաքապետարանը հրավիրում է մասնակցելու... Լիխտենշտեյն-Հայաստան՝ 0:1. Սարգիս Ադամյանը բա... Լատվիայի դեսպանը հավատարմագրերի պատճենն է հան... «Թումո» կենտրոնի և ֆրանսիական INCO ընկերությա... Լիխտենշտեյն-Հայաստան. ուղիղ «Իմ քայլը» հիմնադրամը և Վորլդ Վիժն Հայաստանը ... Լիխտենշտեյնի միակ հայկական ընտանիքը՝ Հայաստան... Մոտ 1 միլիոն 200 հազար դոլարին համարժեք դրամ ... Իլհամ և Մեհրիբան Ալիևների համար ասֆալտապատել ... Գուցե ես մեկ ամիս հիվանդ եմ, կամ անվճար եմ եր... «Սասնա Ծռեր» համահայկական կուսակցությունը ներ... «Հաղթանակ» կամրջից ինքնասպանության փորձը կանխ... Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը ծանրաքաշ բեռն... Գողացել են տրակտորս ձեր քթի տակից. ակնհայտ գո... Նոյեմբերի 19-ի դրությամբ համաներմամբ ազատ արձ... Ռոբերտ Քոչարյանի ոչ պաշտոնական կայքը որոշ հատ... Մի շարք պատգամավորի թեկնածուներ ինքնաբացարկի ... Վալերիյ Օսիպյանը հանդիպում է ունեցել Ինտերպոլ... 2 տղամարդ «Հաղթանակ» կամրջի վտանգավոր եզրագիծ... Արտագնա աշխատանքի մեկնածների եկամուտը հարկելո... Երևանի կենդանաբանական այգում զեբրի թունավորու... «Իմ Քայլը» դաշինքի կարգախոսն է «Երջանիկ անհատ... Աննա Հակոբյանը հանդիպել է «Հայաստանի մանուկնե... Պետդումայի 4 պատգամավորներ կժամանեն Հայաստան՝... Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է Իլ դը Ֆրանսի շրջա... 27 տարվա սպասումից հետո 46-ամյա Նարինեն եռյակ... էսպիսի բարդա՞կ... արդեն հեչ ծիծաղելու էլ չէ. ... Եթե տրանսֆերները հարկեն, մարդիկ պայուսակներով... Մոսկվայում քթի պլաստիկ վիրահատությունից հետո ... ԼԳԲՏ ակտիվիստներն ակցիա են արել՝ «Համարձակ քա... Եղանակը՝ Հայաստանում ՀՀ միջպետական և հանրապետական նշանակության բոլ... Բելառուսն Ադրբեջանին զենքի նոր խմբաքանակ է վա... Թմրաշրջանառության շղթա է բացահայտվել Մարությանը Իլ դը Ֆրանսի շրջանային խորհրդի նա... Վարչապետի աշխատանքային այցը Գեղարքունիքի մար... 6 ամսվա ընթացքում 3 անգամ մտքափոխվեցին. Վահրա... ՊԵԿ նախագահը անդրադարձել է ֆիզիկական անձանց ե... ԿԸՀ-ն ընտրություններին մասնակցող քաղաքական ու... Սաշիկ Սարգսյանի որդու դեմ ցուցմունք տված անձը... Չեմ բացառում, որ վարչապետը լայվով հայտարարի`... Պարոն Փաշինյան, կողմնորոշվեք, Դուք վարչապետ ե... Մեր երկրում խոշորացույցով պետք է ման գանք 153... Կարևոր է 90-ականների սխալը չկրկնելը. Ռուստամյ... Վանեցյանը զերծ մնաց Քոչարյանի գործի վերաբերյ... Ոստիկանությունը հրապարակել է ԱԺ արտահերթ ընտր... Արտագնա աշխատանքի մեկնած քաղաքացիների եկամուտ... Մինչև 2050 թ. աշխարհում մոտ 10 մլն մահվան դեպ... Մի բան ասեմ, ինձ չծեծեք. Իոաննիսյան ԱԳ նախարարը նոյեմբերի 20-21-ը աշխատանքային ... Եթե Հանրապետական կուսակցությունը սխալներ ու բ... Պաշտպանության նախարարը ժամանել է Աֆղանստան Երևանում սկսում է հեծանվային երթուղու կահավ... Օրենքի շրջանակում պետք է ելք գտնենք. Մարությա... Փաշինյանը զարմանում է թե ինչու է մարդը 15-20... Միջազգային գործընկերները պետք է արձանագրեն` Հ... Կառավարությունը հավանություն տվեց 2019թ. բյու... Մասնավոր տաքսի վարողներին ընդհանրապես ազատում... Կառավարության կողմից չի քննարկվել և չկա ֆիզիկ... Առանց լայն հանրային քննարկման հարկային բեռի ո... Այս պահի դրությամբ արձակուրդ վերցնելու հարցն ... Փաշինյանը Սևանում է (ուղիղ) Էլեկտրոնային սարքավորման միջոցով փորձ է կատար... Հայաստանում «նալոգ դնողներին» հատ–հատ բռնելու... Սպանության փորձ Գեղարքունիքում. մեկ անձի մեղա... Կառավարության արտահերթ նիստ (ուղիղ) «Նիկոլ վարչապետ» կարգախոսն ամենաանխոհեմ կարգա... Շիրակի մարզում շուրջ 250 աշխատատեղ փակման վտա...

Որտեղի՞ց է գալիս մածունը, ո՞վ է առաջին անգամ այդ ուտելիքը անվանել մածուն

Ո՞վ չի սիրում մածուն. երևի չկա այդպիսի մեկը: Իսկ ո՞վ է առաջին անգամ մածուն մերել, և ո՞վ չի վախեցել ու այդ մերածը կերել է: Որտեղի՞ց է գալիս մածունը, ո՞վ է առաջին անգամ այդ ուտելիքը անվանել մածուն: Անշուշտ, հետաքրքիր հարցեր են. փորձենք խորանալ: Տեսնենք, թե որն է մածուն բառի արմատը, բնիկ հայերե՞ն բառ է, թե՞ ոչ:
Առաջին իսկ հայացքից երևում է, որ մածուն բառի արմատն է մած-ը: Մած «կպած, կից, իրար միացրած» արմատով բազմաթիվ բառեր կան հայերենում. մածուցիկ «կպչուն հատկություն ունեցող և թանձր», մածվել «կպչել, մակարդվել», մածուկ «բջջանյութի լուծույթ, խմորանման զանգված, թանձրուկ», մածական, մածան «կպչուն», մածիկ «ճեղքերը փակելու, արանքները լցնելու նjութ» և այլն: Այս շարքին է պատկանում նաև մածուն-ը: Մած արմատը հանդես է գալիս նաև բառավերջում. տախտակամած, այսինքն՝ «իրար կպած տախտակներ», փայտամած, թանձրամած «պինդ, անթափանց, թանձրորեն պատող», խավարամած, ծխամած և այլն:
Բնիկ հայերեն բառ է՝ ծագած հնդեվրոպական մած արմատից, որը նշանակում է «շաղախել, խմոր շինել»: Այս արմատից բազմաթիվ լեզուներում առաջացել են իմաստով իրար մոտ շատ ու շատ բառեր: Օրինակ՝ ռուսերեն мазь, мазать,мажу,масло:
Մածուն բառով ունենք մի շարք դարձվածներ ու առածներ:
Մածնի աման լպստող ենք ասում ուրիշի մնացորդներով կերակրվողին՝ նկատի ունենալով, որ կատուն է լպստում ամանները:
Փորձված թանը լավ է, քան անփորձ մածունը. այսինքն՝ իմացած, փորձով արդեն հաստատված որևէ բան ավելի նախընտրելի է, քան ավելի լավ, բայց չիմացած, չփորձած բանը:
Մածնին սև ասել. մեկի ասածը հաստատել՝ նույնիսկ բացահայտ սխալ կամ անիրավացի լինելը գիտենալով:
Մածուն բառը մեզնից փոխառել են հույները, վրացիները՝ մածոնի, թուրքերը՝ մազուն: Վերջիններս ունեն նաև յոգուրտ, որը նույնպես «մածուն» է նշանակում և այժմ լայն գործածում ունի:
«Շատ հավանական է, որ մածուն բառի հետ ուրիշ ազգերը փոխառել են նաև մածուն պատրաստելու եղանակը», – գրում է Հր. Աճառյանը: Այդ բանը տեղի է ունեցել նաև վերջերս: Ռուսները, Կովկասում ծանոթանալով մածնին, վրացիներից փոխառել են մացոնի բառը, որն, ինչպես տեսանք, վրացիները մեզանից էին վերցրել, իսկ Նոր Նախիջևանում (այժմ՝ Դոնի Ռոստով) անմիջապես հայերից փոխառել են մածուն բառը (мацун):
«Կեսարացի մի հայ բժիշկ (դ-ր Տատրյան), վերջերս մածունը փոխադրելով ԱՄՆ, պատճառ եղավ անգլերեն մազոոն (մածուն) և մազոլ (յուղով խառնված մածուն՝ թուլակազմ մարդկանց սննդի համար) բառերի փոխառության», - գրում է Հր. Աճառյանը դեռևս 1898 թվականին:
Ինչպես տեսնում ենք, մեր բառը շրջում է աշխարհով մեկ ու նոր կերպարանք առած հետ վերադառնում:

Ուղիղ խոսք բաժնում տեղ գտած մտքերն ու տեսակետները հեղինակի սեփականությունն են և կարող են չհամընկնել Operativ.am-ի խմբագրության տեսակետների հետ:
Անի Կարապետյանի ֆեյսբուքյան գրառումը:
դիտվել է 12922 անգամ
loading...
Ուշագրավ մանրամասներ են հայտնի դարձել զինվորն... Հինգշաբթի թեժ է լինելու դատական համակարգում Տնտեսագիտականի ռեկտորից բացատրագիր են պահանջե... Արարատցիները զարմացած են. Ցույցեր ցրող ոստիկ... Ջրային կոմիտեի նախագահի ունեցվածքը Արամ Ա-ն մերժել է. Ինչու՞ Փաշինյանը ստիպված ե... ՀՀԿ-ն մնացյալ ուժերին քաշում է ճահիճը, որում ... Քոչարյանի «Կյանք և ազատություն» գրքում մանրամ... Խոպանչիներին հարկելու ՊԵԿ-ի նախագիծը սադրա՞նք... ՀԱՊԿ-ում կփորձեն ժամանակ ձգել Լույս չի լինի հետևյալ հասցեներում Ինչու ՇՊՀ նախկին ռեկտորը չի առաջադրվել արտահե... Հայկ Մարությանի դեմ «բունտ» է հասունանում Վահան Կոստանյա՞նն է որոշում՝ ով ով է Ամերիկացին 93 տարեկանում միջնակարգ կրթության ... Հռոմի պապը սեղան է նստել մոտ 1.500 կարիքավորի... Աշխարհում նավթի գինը որոշում է երեք մարդ. Blo... Կողոպտիչները սպանել են 106-ամյա բրազիլուհուն ... Մեքսիկայում հանցագործների հարձակման հետևանքով... Պատմական Խարբերդի հայկական եկեղեցին ավերակ է ... Facebook-ը խիստ ճնշման տակ է հայտնվել Չիկագոյում վերելակն ընկել 95-րդ հարկից Ինքնաթիռն ընդդեմ ավտոբուսի. ռուսներն ընտրել ե... Հայաստանի հավաքականը ոչ-ոքիով ավարտեց Ազգերի ... 19-ամյա ֆուտբոլիստն ինքնասպան է եղել Հրապարակվել են 2017 թվականին անհետացած «Սան Խ... Քիմ Քարդաշյանը հանդիպել է իր օգնությամբ ազատ ... Փակեք բոլոր ակումբները. Հաբիբը արձագանքել է Ռ... Հայազգի Կարեն Խաչանովը՝ Ռուսաստանի «Տարվա թեն... Լիխտենշտեյն-Հայաստան՝ 1:1. տանտերերն աչքի ընկ... Հայաստանում տոնել են ռուսական ռազմական կայազո... Տիգրան Սարգսյանը և Թաիլանդի վարչապետը քննարկե... Երևանի քաղաքապետարանը հրավիրում է մասնակցելու... Լիխտենշտեյն-Հայաստան՝ 0:1. Սարգիս Ադամյանը բա... Լատվիայի դեսպանը հավատարմագրերի պատճենն է հան... «Թումո» կենտրոնի և ֆրանսիական INCO ընկերությա... Լիխտենշտեյն-Հայաստան. ուղիղ «Իմ քայլը» հիմնադրամը և Վորլդ Վիժն Հայաստանը ... Լիխտենշտեյնի միակ հայկական ընտանիքը՝ Հայաստան... Մոտ 1 միլիոն 200 հազար դոլարին համարժեք դրամ ... Իլհամ և Մեհրիբան Ալիևների համար ասֆալտապատել ... Գուցե ես մեկ ամիս հիվանդ եմ, կամ անվճար եմ եր... «Սասնա Ծռեր» համահայկական կուսակցությունը ներ... «Հաղթանակ» կամրջից ինքնասպանության փորձը կանխ... Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը ծանրաքաշ բեռն... Գողացել են տրակտորս ձեր քթի տակից. ակնհայտ գո... Նոյեմբերի 19-ի դրությամբ համաներմամբ ազատ արձ... Ռոբերտ Քոչարյանի ոչ պաշտոնական կայքը որոշ հատ... Մի շարք պատգամավորի թեկնածուներ ինքնաբացարկի ... Վալերիյ Օսիպյանը հանդիպում է ունեցել Ինտերպոլ... 2 տղամարդ «Հաղթանակ» կամրջի վտանգավոր եզրագիծ... Արտագնա աշխատանքի մեկնածների եկամուտը հարկելո... Երևանի կենդանաբանական այգում զեբրի թունավորու... «Իմ Քայլը» դաշինքի կարգախոսն է «Երջանիկ անհատ... Աննա Հակոբյանը հանդիպել է «Հայաստանի մանուկնե... Պետդումայի 4 պատգամավորներ կժամանեն Հայաստան՝... Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է Իլ դը Ֆրանսի շրջա... 27 տարվա սպասումից հետո 46-ամյա Նարինեն եռյակ... էսպիսի բարդա՞կ... արդեն հեչ ծիծաղելու էլ չէ. ... Եթե տրանսֆերները հարկեն, մարդիկ պայուսակներով... Մոսկվայում քթի պլաստիկ վիրահատությունից հետո ... ԼԳԲՏ ակտիվիստներն ակցիա են արել՝ «Համարձակ քա... Եղանակը՝ Հայաստանում ՀՀ միջպետական և հանրապետական նշանակության բոլ... Բելառուսն Ադրբեջանին զենքի նոր խմբաքանակ է վա... Թմրաշրջանառության շղթա է բացահայտվել Մարությանը Իլ դը Ֆրանսի շրջանային խորհրդի նա... Վարչապետի աշխատանքային այցը Գեղարքունիքի մար... 6 ամսվա ընթացքում 3 անգամ մտքափոխվեցին. Վահրա... ՊԵԿ նախագահը անդրադարձել է ֆիզիկական անձանց ե... ԿԸՀ-ն ընտրություններին մասնակցող քաղաքական ու... Սաշիկ Սարգսյանի որդու դեմ ցուցմունք տված անձը... Չեմ բացառում, որ վարչապետը լայվով հայտարարի`... Պարոն Փաշինյան, կողմնորոշվեք, Դուք վարչապետ ե... Մեր երկրում խոշորացույցով պետք է ման գանք 153... Կարևոր է 90-ականների սխալը չկրկնելը. Ռուստամյ... Վանեցյանը զերծ մնաց Քոչարյանի գործի վերաբերյ... Ոստիկանությունը հրապարակել է ԱԺ արտահերթ ընտր... Արտագնա աշխատանքի մեկնած քաղաքացիների եկամուտ... Մինչև 2050 թ. աշխարհում մոտ 10 մլն մահվան դեպ... Մի բան ասեմ, ինձ չծեծեք. Իոաննիսյան ԱԳ նախարարը նոյեմբերի 20-21-ը աշխատանքային ... Եթե Հանրապետական կուսակցությունը սխալներ ու բ... Պաշտպանության նախարարը ժամանել է Աֆղանստան Երևանում սկսում է հեծանվային երթուղու կահավ... Օրենքի շրջանակում պետք է ելք գտնենք. Մարությա... Փաշինյանը զարմանում է թե ինչու է մարդը 15-20... Միջազգային գործընկերները պետք է արձանագրեն` Հ... Կառավարությունը հավանություն տվեց 2019թ. բյու... Մասնավոր տաքսի վարողներին ընդհանրապես ազատում... Կառավարության կողմից չի քննարկվել և չկա ֆիզիկ... Առանց լայն հանրային քննարկման հարկային բեռի ո... Այս պահի դրությամբ արձակուրդ վերցնելու հարցն ... Փաշինյանը Սևանում է (ուղիղ) Էլեկտրոնային սարքավորման միջոցով փորձ է կատար... Հայաստանում «նալոգ դնողներին» հատ–հատ բռնելու... Սպանության փորձ Գեղարքունիքում. մեկ անձի մեղա... Կառավարության արտահերթ նիստ (ուղիղ) «Նիկոլ վարչապետ» կարգախոսն ամենաանխոհեմ կարգա... Շիրակի մարզում շուրջ 250 աշխատատեղ փակման վտա...
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan